Adolf Willems - Education and Family life

Adolf Willems 1866-1953

Adolf Willems: opleiding, priveleven

Uit archief Frank Vereeken-Willems

Adolf Willems werd geboren op 20 oktober 1866 in de Oost-Vlaamse stad Dendermonde. Zijn wieg stond in een Vlaanderen dat zich nog grotendeels op kaarslicht verlichtte, waar het ritme van het leven bepaald werd door de seizoenen en de klokken van de parochiekerk. Hij groeide op in een maatschappij die nog sterk door traditie gedragen werd, maar die aan de vooravond stond van ingrijpende veranderingen. De Frans-Duitse oorlog vond plaats toen Adolf Willems vier jaar oud was. Het was een oorlog tussen het Keizerrijk Frankrijk (onder Napoleon III) en een coalitie van Duitse staten onder Pruisische leiding.De oorlog eindigde met een overweldigende Duitse overwinning. Dit heeft hij niet echt "beleefd". Als jonge jongen zag hij hoe zijn stad zich langzaam begon te moderniseren. De komst van de spoorlijn naar Dendermonde, de eerste gasverlichting in de straten, en later het gezoem van elektrische leidingen boven de kasseien: Adolf keek met verwondering naar een wereld in transformatie. In die tijd ontwaakte ook zijn artistieke geest. Hij had een scherp oog voor detail en een diepe liefde voor het landschap rond de Dender en de Schelde, dat hij met vaste hand leerde vastleggen op doek. Aan het einde van de 19e eeuw maakte Dendermonde een culturele bloei door. Willems werd deel van de kring van schilders rond de zogenaamde Dendermondse School, waar kunstenaars zoals Frans Courtens en Isidore Meyers de natuur in haar weelderige Vlaamse vorm weergaven. Adolf schilderde vooral kerkinterieurs, landschappen, dorpsscènes en het leven van gewone mensen, vaak met een ingetogen melancholie en oog voor het verdwijnende landelijke leven. Maar zijn wereld werd brutaal verstoord in september 1914, toen de Duitse troepen tijdens de Eerste Wereldoorlog Dendermonde binnenvielen en grote delen van de stad platbrandden. De herinnering aan de vlammenzee en de instortende gebouwen liet bij Adolf diepe sporen na. Hij was toen 47 jaar – te oud om te vechten, maar jong genoeg om de gruwel ten volle te ervaren. Zijn zoon Herman zag hij vertrekken naar het front aan de ijzer, hij legde dit vast intekeningen en schilderijen. De jaren na de oorlog stonden in het teken van heropbouw. Niet enkel de stad moest herrezen, ook Adolf zocht zijn plaats opnieuw. De kunst veranderde – het impressionisme had intussen zijn intrede gedaan, en nieuwe stromingen als expressionisme en symbolisme vonden hun weg naar Vlaanderen. Adolf hield echter vast aan zijn stijl: sober, trefzeker, en geworteld in de grond waarop hij geboren was. In de jaren ’20 kwam de radio in de huiskamers. Voor het eerst hoorde Adolf stemmen uit Brussel en Parijs zonder de deur uit te gaan. Hij maakte ook de opkomst van de auto mee, die het rustige ritme van de stad begon te verstoren. Elektriciteit deed stilaan haar intrede in woningen, al had hij pas in de latere jaren van zijn leven stromend water in huis. Een binnentoilet zou hij pas op hoge leeftijd gebruiken; tot dan was het buitenhuisje in de tuin de norm gebleven. De jaren dertig brachten economische onzekerheid en politieke onrust. Adolf, intussen op leeftijd, bekeek het wereldtoneel met bezorgdheid. In 1940, bij het uitbreken van de Tweede Wereldoorlog, was hij al 73 jaar. Dendermonde werd opnieuw bezet, de voedseltekorten keerden terug, en als oudere man moest hij leven met rantsoenen en restricties. Toch schilderde hij door, met wat materialen hij nog kon bemachtigen. De fabriek van zijn schoonouders werd in de as gelegd omdat deze naast de spoorweg lag. Na de bevrijding in 1944 beleefde hij nog enkele rustige jaren. Zijn leven overspande meer dan acht decennia, waarin de wereld rondom hem van paard en kar evolueerde naar vliegtuigen, radio en de eerste televisie-experimenten. Hij overleefde twee wereldoorlogen, zag de geboorte van de moderne staat, en de opkomst van technologieën die voorheen tot het domein van sciencefiction behoorden. Adolf Willems overleed op 2 juni 1953, in zijn geboortestad. Hij liet geen groot fortuin na, noch een omvangrijke nalatenschap (behalve zijn 10 kinderen), maar zijn groot aantal schilderijen – sommigen gered uit de vlammen, anderen in sobere stilte in kerken geschilderd – blijven stille getuigen van een man die met verf en penseel zijn tijd vastlegde. Een tijd van verandering, vernieling en vernieuwing. Je kan ze in Belgie, Nederland, Duitsland en G.B. vinden.

Dit artikel zoemt dieper in op zijn leven, zijn kinderen.

Geboren 20/10/1866 en overleden op 2/6/1953, te Dendermonde

1848

Isidorius Willems (geboren 1834) woonde sinds 1848 in de Mechelsestraat, 513 als herbergier-winkelier-schoenmaker-lantaarnaansteker van de stedelijke gasverlichting. Zijn echtgenote was Frederica Dierick en was geboren in 1836.

(bron: https://agatha.arch.be/nl/data/images/512/512_9999_999_1080219_000/0_0647/)

1866

Adolf wordt geboren op 20 oktober 1866 in de Sint Jacobstraat 513 te Dendermonde, de toenmalige woonplaats van vader Willems en moeder Dierick.

(bron: (bron: https://agatha.arch.be/nl/data/images/512/512_9999_999_1080219_000/0_0647/)

1878 (12 jaar)

Stedelijke Academie Dendermonde (les bij Isidore Meyers en Jacques Rosseels, grondleggers van de Dendermondse schildersschool) op de hoek van de Veemarkt (thans Emiel Van Winckellaan) en de Ridderstraat. De academie was opgericht door het heilig Maagdcollege in 1845. Pas in 1883 verhuisde de Academie naar de Dijksstraat. Rosseels was er directeur van 1828 tot 1219.

1881

Academie: 5de jaar tekenen (objecten, versieringen)

1883

Lessen figuurtekenen (pleisteren hoofden), verhoudingstekenen, perpectief. Haalt prijzen en medailles.

1884-1885

Stedelijke Academie Dendermonde (les bij Isidore Meyers Jacques Rosseels) in de Academie intussen in de dijkstraat. Hij wint er de eerste prijs bij antieke beelden in de tweejaarlijkse prijskamp. Hij volgde doorzichtkunde en scoort prijzen.

1886-1986

Eerste Prijs. Volgt ontleedkunde, antiek beeldtekenen, anatomie van de spieren en menselijk slelet en perspectief

1987-1888

Volgt figuurtekenen, anatomie (menselijk slelet) en ornament en schittert met medailles voor levend model

1889-1890

Bijzondere prijzen (natuur, figuren en ornament) met uitmuntende resultaten.

1891-1892

Bijzondere prijs decoratie

1893-1894

Bijzondere prijs natuur

1885-1896

Via de daglessen "schildering naar de natuur, stijlkennis, bouwkunde, tekenkunde, anatomie en schilderen werd Adolf opgeleid tot enerzijds huis-en decoratieschilder en anderzijds tot tekenaar en kunsschilder. Hij was op dat vlak omnipracticus, kon eigen producten en verven maken en was op de hoogte van chemische processen. De academie leverde een ambachtsman af maar ook een artistieke ziel. Dit was het resultaat van de lessen die sinds 1973 gewijzigd werden door J. Rosseels, directie van de academie. Studeert af en werkt als decoratieschiler en geeft priveles.Later start hij in Lebbeke een academie en gaf er les als directeur.

1895

Huwelijk op 19/1/1895met Valeria Ludovica (Louise) Scholiers, geboren te Dendermonde op 6/12/1872 en overleden te gent in 1970, dochter van Judocus Scholiers en Catharina Pieters.

(bron: https://agatha.arch.be/nl/data/images/512/512_9999_999_1080219_000/0_0647/)

1895

geboorte zoon Herman (29/12/1995 - 12/3/1973)

Huwt met Delphine de Man (14/3/1899- 30/9/1976)

1897

geboorte dochter Martha Willems (22/8/1897-23/3/1983)

huwt in 1923 met Joseph De Clercq (1896) - woont te Dendermonde

1898

geboorte Jozef (Jos) Willems (1898-1982)

Decorateur-tapissier, winkeleigenaar in Frankrijk. Huwt in 1925 met Antoinette (overleden 1980) Ricolo te La Baule - Frankrijk

1894-1923

Leraar Vrije vak- en beroepsschool te Lebbeke.
Leraar directeur academie te Lebbeke

1900

geboorte Adhemar , huwt met Mvr Joffrau in Vorst en vestigt zich in La Baule-Frankrijk en werkt er als juwelier (beroep: metaaldrijver). hij overlijdt in Limoges in 1981.

1902

geboorte dochter Yvonne 31/5/1902 -21/11/1992

huwt op 25/2/1939 met Raymond Vande Velde in Sint Denijs Westrem.

Verbleef in een RVT home zonnehove in St Denijs Westrem.

geboorte tweelingsbroer Clemens (Clément) 31/5/1902 - 28/10/1985

Blijft ongehuwd en zorgt voor zijn moeder eerst in de Bogaerdstraat, dan bij zijn zus Marthe en andien in en appartement in Gent (niet ver van de woonplaats van Yvonne Willems). Verbleef in een RVT home zonnehove in St Denijs Westrem. Hij werkte eveneens als schilder en later als chauffeur-mekanieker. Door een ongeval met de motor liep hij mank.

1904

geboorte dochter Marie (Mia) 1903-1967

Huwt in 1924 met Pierre Périleux (1901-1992) en werkte als modeontwerpster.

Verhuist in 1927 naar Sint Gillis bij Brussel,

1906

geboorte zoon Hector (1906-?)

Huwt met Mv. mertens en woont vanaf 1930 in Ukkel

1910

geboorte Jean (1910 -?)

Huwt in 1934 met Elza Francq, vestigt zich in Dendermonde in 1932 en twee jaar nadien in Puurs. Hij werkte er als juwelier in Dendermonde en na 1934 in Puurs.

1912

geboorte Elisabeth (liesbeth) 1912-1976

Huwde in 1937 met Laurent Francq, de broer van Elza (3/6/1912-4/12/1975)

Vestigde zich in Heule.

1914 -1935

Illustrator, decoratieschilder. Werkt aan brochures en beschildert praalwagens voor de Rosbeiaardommegang van 1914 en 1930. Hij restaureert ook het "schipken" dat nog steeds te zien in in de ommegang.

1927

Koopt winkelpand in de Bogaerdstraat 23 en woonde tot dan enkele huizen verder in dezelfde straat (nummer 15) in een huurwoning. Dit zijn actieve jaren voor Adolf om de stad terug vorm te geven na de vernietiging door brand en bominslag tijdens de grote oorlog. Het zijn 15 gouden jaren. Zijn zoon Herman werkt samen met hem en neemt in 1935 de zaak over van zijn vader tot 1964.

1935

Hij geeft nu al 12 jaar geen les meer aan de vakschool in Lebbeke. Gaat op pensioen en is dan al bijna 70. Hij legt zich nu toe op schilderen tot hij 80 is. Daarna is zijn meest productieve periode ten einde. Zijn laatste tentoonstelling is als hij al een kranige 80-er is.

Woonplaatsen Adolf Willems

1866

Sint Jacobstraat 513 te Dendermonde

1903- 1905

Dijkstraat 98 (woonst en winkel-atelier)

1914-1915

Verblijf in Nederland (Scheveninge) tijdens de eerste Wereldoorlog en de brand van Dendermonde.

1905 -1920:

Bogaertstraat 15, Dendermonde (huurwoning)

1872-1926:

Atelier dijkstraat , Dendermonde

1927-1936:

Bogaerdstraat 23, Dendermonde (winkel en woning), Herman gaat zelfstandig wonen na zijn huwelijk met Delphine de Man (1927)

1936-1940:

Sint Joris Gilde 10 (huis van familie Verhas), rechtover zijn zoon Herman (SintJorisgilde 3-5) tevens mijn geboortehuis. Het huis was naast het huis van Dhr. Moens ook een kunstschilder en bijna naast de winkel van dhr. Macharis en is thans afgebroken.

1939-1949:

Zwartzusterstraat, 15 (gelijkvloers)

1949-1953:

Bogaerdstraat tot zijn dood, zijn echtgenote verhuist in de jaren 60 naar Gent in de Patijntjeslaan en woont er samen met haar zoon Clement.

1953

Begrafenis op het kerkhof van Appels (grafsteen nog te bezichtigen)

uit archief Frank vereeken

Boven: foto Louise Scholiers, echgenote van Adolf op jonge leeftijd.

Onder: op latere leeftijd, altijd aan het haken of het breien, zoals ik, Frank, haar heb gekend (archief Mady Geurdens)

Maak kennis met de familie Willems-Scholiers

Boven (Van liks naar rechts): Herman, Marthe,Adolf, Mia, Joseph en Louise

Onder (van Links naar rechts): Clement, Yvonne, Hector, Liesbeth en Jan (Elizabeth ontbreekt; nog niet geboren) foto dateert vermoedelijk van voor 1912.

Uit archief Frank Vereeken-Willems

Bogaertstraat 15, Dendermonde Winkel-huis in de Bogaertstraat met een van de dochters voor de deur (voorzijde van een handgeschreven postkaart door Louise Scholiers)