Sikolohiyang Malaya at Mapagpalaya,
Lipunang Maginhawa at Mapagkalinga

Ika-49 Pambansang Kumperensiya sa Sikolohiyang Pilipino
at Ika-3 Pambansang Kumperensiya sa Ginhawa

Nobyembre 27–29, 2025
Unibersidad ng Pilipinas Diliman

Sesyon 4A: Maka-Pilipinong Panukat at Personalidad

Nob. 29, 2025, PH 108-110 (1/F Gusaling Palma), 3:00-4:30 n.h.

Tagapagpadaloy: Maria Gwyneth D. Meneses

Isang Paunang Pag-aaral sa mga Profile ng Personality ng mga Pilipino gamit ang Trait Clusters

Coleen Beatrice C. Casiano, Kathlyn T. Caragay, & Lara G. Alanan, University of the Philippines Personality and Individual Differences Research Laboratory (UPIRLab)

Nanatiling pangunahing balangkas sa pananaliksik hinggil sa personality ang modelong Big Five. Ito ay nagbibigay ng matibay na empirikal na suporta at gumagamit ng variable-centered na lapit upang maunawaan ang indibidwal na pagkakaiba-iba sa pamamagitan ng limang malalawak at independenteng trait domain: Extraversion, Agreeableness, Conscientiousness, Neuroticism, at Openness to experience. Samantala, nakatuon ang mga person-centered na lapit, lalo na ang trait clustering, sa pagtalakay ng mga kombinasyon ng katangian na magkakasamang lumilitaw sa loob ng isang tao, at gumagawa ng mga natatanging uri o profile ng personality. Gayunpaman, karamihan sa mga pananaliksik hinggil sa trait clustering ay nananatiling nakasentro sa antas ng domain. Dahil rito, maaaring hindi matukoy ang mas pinong pagkakaibang mahalaga sa pag-unawa sa ugali ng indibidwal.
Layunin ng Masaklaw na Panukat ng Loob (o Mapa ng Loob) ang komprehensibong pagsukat ng mga konstrak ng personality na may teoretikal at praktikal na kahalagahan sa kulturang Pilipino (Del Pilar, 2017). Binubuo ito ng dalawampung facet na itinugma sa Big Five, kasama ng dalawang interstitial scale at isang sukat para sa social desirability. Bagaman karaniwang nakatuon sa antas ng domain ang mga naunang pag-aaral tungkol sa estruktura at clustering ng personality, ang pananaliksik na ito ay lilihis sa pamamagitan ng pagsusuri sa antas ng facet. Sa paggawa nito, layunin ng pag-aaral na matuklasan ang mga kumpigurasyon ng ugali na mas may kahulugang kultural na maaaring hindi makita kung ang pagsusuri ay nananatili lamang sa antas ng malalawak na domain.
Sa pag-aaral na ito, tinuklas ang mga profile ng personality gamit ang trait clustering mula sa datos ng Mapa ng Loob. Nakalap ang datos sa pamamagitan ng isang online sarbey sa 1,384 na mag-aaral sa kolehiyo mula sa iba’t ibang pamantasan sa buong Pilipinas. Gumamit ang pangunahing proyekto ng multi-stage sampling, kung saan isinagawa ang convenience sampling sa mga paaralan mula sa apat na lugar: Non-Tagalog Luzon, Tagalog Luzon, Visayas, at Mindanao, at convenience sampling din sa mga mag-aaral sa loob ng bawat paaralang kalahok.
Inaasahang mailalantad ng mga resulta ang mga pattern sa ugaling Pilipino. Madadagdagan ang lumalawak na literatura sa person-centered na pag-uuri ng personality, at maitataguyod ang kahalagahan ng mga balangkas sa pag-aaral ng personality at pagkakaiba-iba ng indibidwal na sensitibo sa kultura.

Pagpapatibay ng Bersyong Filipino ng HEXACO-PI-R-100: Isang Paunang Pagsusuri

Christie P. Sio, PhD, Adrianne John R. Galang, PhD, Kathlyn T. Caragay, Marie Rose H. Morales, PhD, & Angelica Cielo B. Gozar, Unibersidad ng Pilipinas Diliman

Ang mga modelo ng katangian ng personality ay tumutulong sa atin na maunawaan ang iba't ibang aspeto ng karanasan ng tao, kabilang ang well-being at mga kaugnay na konsepto. Dalawa sa mga pangunahing modelo ay ang Five-Factor Model (FFM)—na binubuo ng Neuroticism, Extraversion, Openness to Experience, Agreeableness, at Conscientiousness—at ang six-factor HEXACO model. Ang dalawang modelong ito ay pawang napag-aralan at napatunayan sa iba't ibang kultural na konteksto. Ayon sa pananaliksik, ang mga katangian mula sa FFM ay nagbibigay-liwanag sa kasalukuyang pag-unawa sa subjective at psychological well-being (Joshanloo, 2023; Anglim et al., 2020; Melendez et al., 2019; Abdullahi, 2020), eudaimonic at hedonic happiness (Bojanowska & Urbańska, 2021), at quality of life (Abdel-Khalek et al., 2023). Ang HEXACO model, na may karagdagang ikaanim na salik na tinatawag na Honesty-Humility, ay natukoy din na may mahalagang ambag sa pagpapaliwanag ng kalusugang pangkaisipan, pati na rin ng mga kilos na nagpapabuti o nagpapahina ng kalusugan (Pletzer et al., 2024).
Maaaring sukatin ang Five-Factor Model gamit ang Masaklaw na Panukat ng Loob (Mapa ng Loob; Del Pilar et al., 2016)—isang napagtibay na panukat ng personality na binuo batay sa wika at karanasang Pilipino—ngunit wala pang katumbas na napagtibay na bersyon para sa HEXACO model. Dahil dito, limitado ang kakayahan ng mga lokal na mananaliksik na gamitin ang six-factor personality model sa pag-aaral ng well-being at iba pang kaugnay na konsepto gaya ng ginhawa. Upang matugunan ang pangangailangang ito, sinusuri sa pag-aaral na ito ang katibayan ng isinaling bersyon sa Filipino ng 100-item HEXACO Personality Inventory-Revised (HEXACO-PI-R-100; Lee & Ashton, 2018) sa pamamagitan ng isang sarbey (n = 240), kasama ang maikling bersyon ng Mapa ng Loob at ang subscale ng Pagkamatapat mula sa mas mahabang anyo nito.
Sa papel na ito, inilalahad ang paunang resulta ng pagsusuri sa ugnayan sa pagitan ng mga katangiang nasusukat ng HEXACO at ng Mapa ng Loob gamit ang mga pamamaraang pang-factor analysis. Ipinakita ng mga iskala ng bersyong Filipino ng HEXACO-PI-R-100 ang sapat na katatagan, na may Cronbach’s alpha na higit sa 0.70 para sa lahat ng anim na salik na sinusukat nito. Tatalakayin din kung paano makatutulong ang sabayang paggamit ng dalawang modelong ito sa higit na masusing pag-unawa sa well-being at mga kaugnay na konsepto (Pilch, 2023; Anglim & O'Connor, 2018; Anglim et al., 2020).
Ang pag-aaral na ito ay isa sa mga unang hakbang sa pagpapatibay ng bersyong Filipino ng HEXACO-PI-R-100. Inaasahang makapag-aambag ito sa pagsusulong ng teorya at metodo ng Sikolohiyang Pilipino para sa mas malalim na pag-unawa sa ugnayan ng mga katangian ng personality at ang karanasan ng ginhawa sa kontekstong Pilipino.

Pilipinong Pagtingin sa Malikhaing Sarili: Isang Paunang Pananaliksik sa Pagpapatibay ng Short Scale of Creative Self

Angelico Cielo B. Gozar, Unibersidad ng Pilipinas Diliman

Ang Short Scale of Creative Self (SSCS, Maikling Iskala ng Malikhaing Sarili; Karwowski et al., 2018) ay isang 11-aytem na sukat ng dalawang construct ng creative self-beliefs, o paniniwala sa sarili bilang malikhaing tao: creative self-efficacy, o paniniwala sa kakayahan sa mga malikhaing gawain, at creative personal identity, o ang halaga ng pagiging malikhain sa pagbuo ng sarili. Kahit na malawak na itong ginagamit sa mga kanluraning pananaliksik, hindi pa pinapatibay ang iskalang ito sa kontekstong Pilipino. Sa mga paunang pananaliksik ng mga Pilipinong kalahok, may iba’t-ibang dimensyon din ang kanilang paningin sa pagiging malikhain; halimbawa, ang pagkamalikhain bilang function at bilang pagpapahayag ng sarili (Bartolome, 1991); at para sa mga social workers, ang personal na kahulugan bilang mga kakayahan at katangian, at ang kahulugan sa trabaho bilang proseso (Nicolas, 2013). Makikita rin ang iba’t-ibang dimensyon ng pagkamalikhain sa construct ng diskarte, kung saan may pagsasapaw ito sa konsepto ng everyday creativity, ngunit mas malapit rin ito sa pagiging reaktibo sa magipit na konteksto kaysa sa pagpapahayag ng sarili (Morales, 2017). Sa itong paunang pananaliksik para tingnan ang kaangkupan ng SSCS sa kontekstong Pilipino, pinatibay ang orihinal na iskala (sa wikang Ingles) gamit ng exploratory factor analysis sa dalawang hiwalay na Pilipinong sampulo: isa ng mga nagtatrabaho at nagtapos ng mas mataas na edukasyon (N = 219), at isa ng mga di-gradwadong mag-aaral (N = 192). Dalawang solusyon ang lumabas, at parehas silang hindi nagtugma sa konseptual na istruktura. Sa sampulo ng nagtatrabaho, naghiwalay ang mga aytem sa dalawang factor, ngunit ang unang factor ay tungkol sa halaga at pagtingin sa pagkamalikhain bilang katangian ng sarili, at ang pangalawa ay tungkol sa paghanap ng malikhaing solusyon ng problema o creative problem-solving. Sa sampulo naman ng mag-aaral, maliban sa dalawang factor na nagtugma sa orihinal na istruktura, bumuo ng isa pang factor ang mga aytem na may kinalaman sa creative problem-solving. Maaaring ilapit ang resultang ito sa mga paunang pananaliksik tungkol sa iba’t-ibang nilalaman ng pagkamalikhain para sa mga Pilipino: ang malikhaing sarili bilang paningin at paniniwala tungkol sa mga kakayahan, katangian, at personal na halaga, at ang malikhaing sarili bilang asal na lumalabas sa mga madiskarteng kilos at paghanap ng sariling paraan sa mga araw-araw na problema.