Sikolohiyang Malaya at Mapagpalaya,
Lipunang Maginhawa at Mapagkalinga

Ika-49 Pambansang Kumperensiya sa Sikolohiyang Pilipino
at Ika-3 Pambansang Kumperensiya sa Ginhawa

Nobyembre 27–29, 2025
Unibersidad ng Pilipinas Diliman

Sesyon 3E: SP Summer School
Personality and Individual Differences Stream

Diskarte sa Trabaho

Nob. 29, 2025, LH 309 (3/F Gusaling Lagmay), 1:00-2:30 n.h.

Mga Convener: Marie Rose H. Morales, PhD, RPsy at Glenmark B. Villanueva, RPm

Abstrak

Ihahayag sa symposium na ito ang mga paunang resulta ng mga pag-aaral tungkol sa diskarte, na binigyang kahulugan bilang paggamit ng mga di-pangkaraniwang paraan ng paglutas ng problema sa na kinakaharap sa pang-araw-araw (Morales, 2017). Karaniwang makikita ang diskarte sa trabaho, kung saan kahit na mas maluwag ang mga batas at pamantayan kung ikukumpara sa eskuwelahan, ay may mga pagkakataon pa ring kakailanganing dumiskarte. Tampok sa symposium na ito ang pagdalumat ng diskarte ng mga manggagawang nagtatrabaho sa white-collar na mga posisyon at manggagagawa sa tinatawag na “gig economies” (hal. mga virtual assistant), mga miyembro ng LGBTQIA+ na pangunahing nagtataguyod sa kanilang mga pamilya, at mga sikolohista na nagsisimula pa lamang sa kanilang mga praktika. Hangarin ng mga papel na ito ang tingnan at pag-usapan kung paano isinasagawa ang diskarte sa trabaho: ano ang mga hadlang na karaniwan nilang nararanasan, paano nila ito inaareglo, at ano ang mga kinahihinatnan ng kanilang pagdidiskarte. Tampok din dito ang pagsusuri ng kahalagahan ng diskarte sa trabaho, mga motibasyon para sa pagdidiskarte, at kung para kanino dumidiskarte ang mga kalahok. Layon ng symposium na ito na siyasatin ang mga katangian ng mga konteksto ng iba’t ibang trabaho ng mga Pilipino upang maaninag kung paano nito inuudyok ang mga manggagawa na solusyonan ang mga kinakaharap nilang problema sa di-pangkaraniwang paraan.

Ang Diskarte ng White Collar Workers

Rae Mark Zantua, Unibersidad ng Pilipinas Diliman

White collar workers ang tawag sa mga manggagawang kadalasang gumagawa ng mga trabahong administrative, executive, at clerical sa pisikal na opisina man o online. Sa kanilang mga trabaho, may mga pagkakataong kinakailangan nilang dumiskarte para masolusyunan ang mga problemang pwede nilang makaharap. Mas matingkad ang karanasang ito sa mga white collar workers na nasa gig at remote work– mula sa hirap ng paghahanap ng trabaho hanggang sa mismong paggawa ng gawain. Layunin ng pananaliksik na ito ang malaman kung paano dumidiskarte ang mga white collar workers na nasa tradisyonal na mga trabaho, gig at remote work industries. Gamit ang kwalitatibong sarbey, kukuha ng datos mula sa 20 katao o higit pa upang malaman ang mga klase ng diskarteng kanilang ginagawa at ang mga pagkakataon kung kailan nila ito isinasagawa. Tatanungin ang mga manggagawang ito kung ano ang mga sitwasyon na kailangan nilang dumiskarte, anong diskarte ang kanilang ginagawa, at kung ano ang kadalasang kinahihinatnan ng kanilang pagdiskarte. Susuriin ang kanilang mga sagot sa pamamagitan ng reflexive thematic analysis. Inaasahan na ang resulta ng pananaliksik na ito ay maaaring maging batayan sa pagbuo ng mga programang tutugon sa mga karaniwang problema sa trabaho ng mga white collar workers sa ganitong mga industriya.

DisQUEERteh: Exploring Notions of Diskarte Among Gay Filipino Breadwinners

John Joseph Tablizo, Unibersidad ng Pilipinas Diliman

Sinisiyasat ng kwalitatibong pag-aaral na ito ang mga karanasan ng mga Pilipinong self-identified gay men o bakla na nagsisilbing breadwinner ng kanilang pamilya, na nakatuon sa kung paano nila isinasagawa ang diskarte—isang kultural na konseptong nakaugat sa pagkamalikhain, pagiging maparaan, at estratehikong pagdedesisyon upang lutasin ang mga problema gaya ng responsibilidad sa pamilya, at ang pang-araw-araw na reyalidad ng pagiging queer sa Pilipinas. Bagaman madalas ituring na mas bukas ang Pilipinas sa LGBTQIA+, kadalasan ay may mga kundisyon ang pagtanggap na ito. Marami pa rin sa kanila ang nangangailangang patunayan ang kanilang halaga upang maging katanggap-tanggap sa mata ng kanilang mga pamilya at komunidad. Hamon ito na nakaangkla pa rin sa mga pamantayang heteronormative at cisnormative sa lipunan.
Gamit ang Ginabayang Talakayan kasama ang limang (5) kalahok, sinuri ng pag-aaral kung paano nila binibigyang-kahulugan at isinasagawa ang diskarte sa iba’t ibang aspeto ng kanilang buhay. Mula rito, lumitaw ang limang (5) pangunahing tema. Una, ang Diskarte bilang Pang-ekonomiko at Araw-araw na Pagkamaparaan ay naglalarawan ng diskarte bilang praktikal na kaalaman gaya ng pagtitipid, paghahanap-buhay, at kakayahang makaangkop sa kawalan ng katiyakan. Ikalawa, ang Diskarte at ang Pangangailangan na “Maging Higit at Gawin ang Higit” ay nagpapakita ng pressure sa pagiging bakla na higitan ang iba upang mabawasan ang panghuhusga, kaya nagiging paraan ang pagiging magaling upang ipagtanggol ang sarili. Ikatlo, ang Diskarte at ang Pasaning Pag-aalaga bilang Tagasalo ay tumatalakay sa pagtanggap ng gay breadwinners sa papel bilang pangunahing pinansyal at emosyonal na sandigan bunsod ng utang na loob, pagmamahal, at tahasang o di-tahasang obligasyon mula sa pamilya. Ikaapat, ang Diskarte bilang Estratehikong Pag-aangkop sa Trabaho at Lipunan ay nagpapakita ng kanilang negosasyon sa sarili mula sa pag-aayos ng kilos, hanggang sa pagpili kung kailan ipapakita o hindi ang kanilang queer identity. At ikalima, ang Diskarte Tungo sa Pag-aalaga sa Sarili ay nagsisiwalat ng pagnanais na ibalik ang diskarte bilang paraan ng paghilom, pahinga, at personal na pagpapanatili.
Sa pag-uugat nito sa Sikolohiyang Pilipino at Queer Sociology, muling binibigyang-kahulugan ng pag-aaral ang diskarte bilang anyo ng Agency—estratehiko, relasyonal, at nakaugat sa kultura at lipunan. Tumutulong itong palalimin ang pag-unawa sa queer Filipino subjectivities at sa masalimuot na ugnayan ng kultura, pamilya, at pagiging bakla sa Pilipinas.

Diskarte in Mental Health Practice: Exploring the Role of Diskarte in the Professional Practice and Self-Care Behaviors of Early Career Filipino Psychotherapists (ECFPs)

Kenneth Dale Villarin, The National Teachers College

Nahaharap ang mga Pilipinong psychotherapist na nagsisimula pa lamang ng kanilang praktika (early career Filipino psychotherapist o ECFP) sa malalaking hamon sa kanilang propesyonal at personal na buhay. Ilan sa mga hamong kanilang karaniwang kinakaharap ay ang continuing professional development (CPD) at suporta para sa pagkamit ng puntos para rito, mga pagharap sa mga personal at propesyonal na problema, mga hamon kung paano kumita, at kakulangan ng mga oportunidad sa prakitka sa labas ng NCR. Kaya naman nararapat na pagtuunan ng kaukulang pansin kung paano sinosolusyonan ng mga ECFP ang mga limitasyon na ito upang maiwasan ang pagkapagod at compassion fatigue (Siena & Fernandez, 2022; Easton, 2022; Tan et al., 2024). Mahalagang bigyang-pansin ang mga kagipitang kinakaharap ng mga ECFP dahil may direkta itong banta sa pangkalahatang estado ng kalusugang pangkaisipan sa Pilipinas, dahil kakaunti lamang ang nagsasanay ng psychotherapy sa bansa at mahalaga ito sa pagkamit ng pangkalahatang ginhawa ng mga Pilipino. Bagamat may mga pagtatangka ang iba’t ibang institusyon na suportahan ang propesyonal at personal na kapakanan ng mga ECFP, nananatiling hindi sapat ang mga ito upang ganap na matugunan ang kanilang mga pangangailangan. Dahil dito, gumagamit ang mga ECFP ng makabuluhan at malikhaing paraan upang makahanap ng mga solusyon sa mga hamong ito sa kanilang buhay. Layunin ng kasalukuyang pag-aaral ang maunawaan kung paano ginagamit ng mga ECFP ang diskarte– isang lokal na terminong Filipino na binibigyang-kahulugan bilang paglutas ng problema sa di-pangkaraniwan at malikhaing mga paraan– upang makamit ang kanilang mga layunin at masolusyonan ang kanilang mga problema sa kanilang propesyonal at personal na buhay. Aalamin kung paano ginagamit ng mga ECFP ang diskarte upang makamit ang personal na ginhawa at gamitin ito upang matulungan ang iba na makamit ang ginhawa. Gagamit ng purposive sampling sa pagtukoy ng mga kalahok. Kabilang sa mga partikular na pamantayan ay dapat sila ay lisensyadong sikolohista sa Pilipinas na aktibong nagsasanay ng psychotherapy sa loob ng hindi hihigit sa limang taon matapos matanggap ang lisensya. Sa pamamagitan ng Ginabayang Talakayan (GT) at reflexive thematic analysis, layon ng kasalukuyang pag-aaral ang palalimin ang pag-unawa sa konsepto ng diskarte sa propesyonal at praktikal na kasanayan ng mga ECFP, sa pamamagitan ng pagbuo ng iba't ibang mga temang pumapatungkol dito. Sa pangkalahatan, layon ng pag-aaral na mahikayat ang mga mananaliksik na makilahok sa pagpapalago ng pananaliksik sa diskarte at pagsusuri sa kaugnayan nito sa pagkamit ng ginhawa.