Sikolohiyang Malaya at Mapagpalaya,
Lipunang Maginhawa at Mapagkalinga

Ika-49 Pambansang Kumperensiya sa Sikolohiyang Pilipino
at Ika-3 Pambansang Kumperensiya sa Ginhawa

Nobyembre 27–29, 2025
Unibersidad ng Pilipinas Diliman

Sesyon 2D: SP Summer School
Sikolohiyang Pilipino Stream

“Ako Ba Yung Gago?”: Dekolonyal na Pagsusuri ng mga Kuwentong Moral ng mga Pilipino sa isang Online na Espasyo/Komunidad

Nob. 29, 2025, LH 309 (3/F Gusaling Lagmay), 10:30 n.u. - 12:00 n.t.

Convener: Jay A. Yacat, MA, RPsy

Abstrak

Nilalayon ng symposium na ito na: 1) talakayin ang kahalagahan ng isang dekolonyal na lapit sa pag-aaral sa mga moral na pamantayan; at 2) ilahad ang isang kasalukuyang pag-aaral na nakabatay sa pagsusuri ng mga post at komento sa subreddit na "Ako Ba Yung Gago?" (ABYG) bilang isang makabuluhan at kontekstuwalisadong paraan ng pag-unawa sa pamantayang ginagamit nating mga Pilipino sa ating mga sosyo-moral na pangangatuwiran.

Bakit Mahalaga ang Dekolonyal na Lapit sa Pag-aaral ng mga Moral na Pamantayan?

Jay A. Yacat, MA, RPsy, Unibersidad ng Pilipinas Diliman

Nilalayon ng paglalahad na ito na siyasatin ang kahalagahan ng dekolonyal na lapit sa pag-aaral ng mga moral na pamantayan. Sa konteksto ng kasaysayan ng kolonyalismo, makikitang maraming umiiral na konsepto at balangkas ng moralidad ay nakaugat sa Kanluraning perspektibo, na madalas na nagpapasa walang-halaga sa mga katutubong pananaw, karanasan, at kaalaman. Tatalakayin dito ang mga epistemolohiya at metodolohiya ng sikolohiya na nakabatay sa tradisyong Kanluranin, at kung paanong ang mga ito ay nagtatakda ng hegemonya sa larangan ng moralidad. Sa kabilang banda, lilinawin ang kaibahan at kabuluhan ng dekolonyal na lapit bilang isang alternatibong pananaw na naglalayong bawiin ang lokal na epistemolohiya, kilalanin ang pluralidad ng kultura, at itaguyod ang makatarungang diskurso hinggil sa tama at mali. Sa huli, maghahain ng ilang konkretong halimbawa at posibleng direksyon ng pananaliksik na nakabatay sa mga prinsipyo at adhikain ng dekolonyal na proyekto, tungo sa pagbubuo ng mas inklusibo at makabuluhang pag-unawa sa moralidad.

“Ako Ba Yung Gago?” Dekolonyal na Pagsusuri ng mga Sosyo-Moral na Dilemang Idinudulog sa Isang Online Komunidad

Jan Jhio A. Navarro, Unibersidad ng Pilipinas Visayas; Khia Mae T. Gunday, Saint Tonis College, Inc.; Jubilee Ira L. Marquez, Pangasinan Polytechnic College; Diana Q. Cillo, RPsy, Caraga State University - Butuan City; Jay A. Yacat, Charmaine P. Galano, Princess Lovella G. Maturan, Laia R. Goyena, & Danielle P. Ochoa, PhD, Unibersidad ng Pilipinas Diliman

May mga panahon sa buhay natin kung saan ay nahaharap tayo sa mga sitwasyon kung saan napapatanong tayo ng “mali ba ako?/ako ba yung mali rito?”. Ito ay dahil sa mga sitwasyon na ito ay hindi malinaw o eksakto kung ano ang tama at kung ano ang maling kilos, o kaya ay dahil may kakabit na mga pagpapahalaga na nagbabanggaan. Ang sitwasyon na ito ay maituturing na mga sosyo-moral na dilema. Anu-ano kayang mga pang-araw-araw na karanasan ang maituturing na sosyo-moral na dilema sa karanasang Pilipino? Anu-ano ang mga katangian ng mga dilemang ito? Upang masagot ito, sinuri namin ang 35 orihinal na post sa Reddit forum na r/ABYG (Ako Ba Yung Gago). Ang mga post na ito ay naglalarawan ng mga pang-araw-araw na karanasan na idinudulog upang humingi ng opinyon o pagpapasya kung tama o mali ba ang ginawa ng orihinal na nag-post (OP). Gamit ang metodong KJ, isang kulektibong metodo ng pagsusuri ng datos, ay bumuo kami ng mga tema mula sa mga tinukoy naming dilema mula sa mga post. Matingkad na tema mula sa mga dilema ang mga may kinalaman sa (1) mga ekspektasyon sa mga relasyon, partikular sa kung ano ang nararapat versus pagtatakda ng hangganan; (2) paglabag sa mga pagpapahalagang Pilipino at panlipunang inaasahan, partikular sa ugnayang hindi ibang tao - ibang tao; at (3) lebel o bigat ng intensiyon na magdulot ng pinsala o pananakit sa tao. Tatalakayin ang mga temang ito sa konteksto ng sikolohiya ng moralidad at panlipunang pag-uugali sa kontekstong Pilipino.

“Kwento Mo ‘Yan”: Mga Paunang Tala ukol sa Metodolohiya at Reflexivity sa Pag-aaral ng Moralidad sa Karanasang Pilipino

Princess Lovella G. Maturan & Charmaine P. Galano, Unibersidad ng Pilipinas Diliman

Sa mga kwalitatibong pananaliksik, madalas na binibigyang-diin ang paalala na “ang mananaliksik ay ang pinaka-importanteng kasangkapan”. Sa ganitong klase ng pananaliksik na may kinalaman sa pagtatasa ng alin o sino ang tama o mali, ano ang papel naming mananaliksik? Paano nagkakaroon ng interaksyon ang aming sariling pananaw sa moralidad at sa posisyon ng mga tagapaglahad ng mga kuwento na aming inaanalisa? Ilalahad namin sa presentasyon na ito ang aming mga pagninilay sa paggamit ng isang kwalitatibong metodolohiya sa pag-aaral ng moralidad at moral na pamantayan na may dekolonyal at kultural na lapit. Tatalakayin namin ang kahalagahan ng tuloy-tuloy na paglalapat ng reflexivity, lalo’t higit sa pag-aaral na nagsusuri sa mga posisyon sa moralidad– ng kung ano o sino ang tama o mali. Ibabahagi namin ang mga hamon at tensiyon na aming kinaharap sa pag-aanalisa ng mga pang-araw araw na sosyo-moral na dilema na maaaring nangyayari sa “totoong buhay”. Tatalakayin din ang mga obserbasyon kaugnay ng kung paano pinepresenta ang sarili at ang mga ginagamit na estratehiya at retorika sa mga kuwento ng mga orihinal na nag-post sa Reddit forum na r/ABYG (Ako Ba Yung Gago). Panghuli, tatalakayin ang potensiyal ng paggamit ng diskursibong analisis (discursive analysis) upang mas mapalawak ang pag-unawa sa mga naratibo ng moralidad sa karanasang Pilipino.