Sikolohiyang Malaya at Mapagpalaya,
Lipunang Maginhawa at Mapagkalinga

Ika-49 Pambansang Kumperensiya sa Sikolohiyang Pilipino
at Ika-3 Pambansang Kumperensiya sa Ginhawa

Nobyembre 27–29, 2025
Unibersidad ng Pilipinas Diliman

Sesyon 1C: Mga Karanasan sa Paghahanapbuhay

Nob. 29, 2025, PH 116-118 (1/F Gusaling Palma), 8:30-10:00 n.u.

Tagapagpadaloy: Lizette S. Inocencio, MA, RPsy

Women on Wheels: Mga Karanasan ng mga Babaeng Delivery Riders

Rene Ela Ignacio & Divine Love A. Salvador, PhD, Unibersidad ng Pilipinas Diliman

Sa mga propesyon kung saan mga kalalakihan ang nakararami, talamak sa kwento ng mga kababaihan ang mga negatibo nilang karanasan sa trabaho. Sa ngayon, karamihan ng mga pag-aaral tungkol dito ay nakatuon pansin sa mga propesyon sa larangan ng siyensiya at teknolohiya. Bihira ang mga pag-aaral tungkol sa mga karanasan ng mga kababaihan sa mga pisikal na gawain o mga trabahong manwal tulad ng konstruksyon, pagmamaneho, at delivery service na karaniwang iniuugnay bilang trabahong pangkalalakihan. Gamit ang Reflexive Thematic Analysis, tinignan ng pag-aaral na ito ang mga karanasan ng limang (5) kababaihan na sa delivery service o mas kilala bilang mga delivery riders. Mula sa kanilang mga kwento, nahango ang tema patungkol sa kanilang pagtatagumpay at pagpapatunay na kung kaya ng mga kalalakihan ay mas kaya ito ng mga kababaihan. Nakita din sa pag-aaral ang pagiging double-edged sword ng pagiging babae sa gantong trabaho. Matingkad man sa kanilang mga kwento ang bentahe ng pagiging isang babae sa kanilang trabaho, nakakubli dito ang mga karanasan ng banayad na pang-aapi o pang-aalipusta sa trabaho at mga karanasan ng double burden dala ng mga ekspektasyon ng lipunan sa mga kababaihan. Ang mga karansan na ito ay iniuugnay sa kanilang danas ng ginhawa upang magkapagtukoy ng mga aksyon na maaaring mas makapagpabuti ng kanilang mga karanasan sa trabaho.

Pagsisiyasat sa Halaga ng Pakikiramdam at Kagandahang-Loob ng mga Balubatang Guro sa Konteksto ng Kanilang Pakikipagkapwa sa Trabaho

Alicia Q. Tablizo, Rachel Ruth Nicolabo, Kristine Paula Z. Elecanal, Joyce R. Rodriguez, & Catherine Joy P. Soberano, Our Lady of Fatima University

Tinatalakay ng pananaliksik na ito ang kahalagahan ng pakikiramdam at kagandahang-loob ng mga balubatang guro ayon sa konteksto ng kanilang pakikipagkapwa sa trabaho. Ipinaliwanag din nito ang mga salaysay ng mga guro tungkol sa pakikiramdam at kagandahang-loob at tinuklas kung paano ito naipapakita sa kanilang mga kaugalian sa pakikipagkapwa sa loob ng paaralan. Ang disenyong ginamit sa pag-aaral na ito ay Narrative Analysis na naglalayong suriin ang mga salaysay ng mga karanasan ng isang tao. Ang mga impormante sa pag-aaral na ito ay anim na balubatang gurong nagtuturo sa pampublikong elementaryang paaralan sa CALABARZON, at higit sa anim na taon ng nagtuturo. Reflexive Thematic Analysis ang ginamit sa pag-aanalisa ng mga datos upang mapalalim pa ang pag-unawa sa mga salaysay sa pamamagitan ng pagbuo ng mga tema. Matapos suriin ang mga datos na nakalap, ang mga mananaliksik ay nakabuo ng sampung pangunahing tema: kaalaman tungkol sa pakikipagkapwa, kaalaman tungkol sa pakikiramdam, kaalaman tungkol sa kagandahang-loob, pakikipagkapwa bilang pag- uugali, pakikiramdam bilang pag-uugali, kagandahang-loob bilang pag-uugali, pakikipagkapwa sa trabaho, pakikiramdam habang nakikipagkapwa sa trabaho, kagandahang-loob habang nakikipagkapwa sa trabaho, at kahalagahan ng pakikiramdam at kagandahang-loob sa pakikipagkapwa sa trabaho. Lumalabas sa pananaliksik na ito nang pakikiramdam at kagandahang-loob ay mga pagpapahalagang parehong ginagamit ng mga balubatang guro kapag sila ay nakikipagkapwa sa trabaho. Iba-iba man ang paraan ng pagpapakita nila nito sa kanilang kaugalian, hindi naman nagkakaiba ang kanilang mga kaalaman tungkol dito. Lumabas din sa pag-aaral na lubos na pinapahalagahan ng mga balubatang guro sa pampublikong elementaryang paaralan ang pakikiramdam at kagandahang-loob ayon sa konteksto ng kanilang pakikipagkapwa sa trabaho upang masiguro ang pagkakaroon ng maayos na pakikipag-ugnayan ng mga balubatang guro sa mga nakakasalamuha nila sa kanilang trabaho.

Ang Danas ng Ginhawa sa Life Insurance

Raquel T. Cabardo, Pamantasang Normal ng Pilipinas

Ang pag-aahente ng life insurance ang isa sa kasalukuyang panahon na hanap-buhay o negosyo ng indibidwal, nagsilbing batis ito ng mayamang karanasan na naidadaloy ng wika. Ang mga pagsasanay o training sa ahente ay nagsisilbing paraan upang mapabuti o mapanatili ng ahente ang kaniyang sarili sa pagbebenta nito. Ang mga ahente ng life insurance ay nagsisilbing mga underwriter, tagapayo sa pananalapi, at minsan ay tagapamahala ng sarili nilang negosyo (iyon ay ang pagbebenta ng life insurance). Karaniwan silang lisensyadong propesyonal na tumutulong sa mga kliyente na maunawaan ang komplikadong mundo at wika ng life insurance.
Ang pangunahing layunin ng pag-aaral na ito ay suriin ang danas ng ahente sa industriya ng life insurance sa pagtuklas sa mga kapital na taglay ng mga piling ahente. Sasagutin nito ang mga tiyak na suliranin:

Ano ang danas ng ahente sa pagbebenta ng life insurance?
Ano ang bentahe at usapin ng ahente sa pag-aalok ng life insurance?
Paano nagkakaroon ng kahulugan at kabuluhan ang ginhawang pangako ng pagbebenta ng life insurance sa mga ahente?

Gumamit ng penomenolohikal na lapit sa kwalitatibong pag-aaral upang makuha ang datos tungkol sa ahente. Ginamit ng mananaliksik ang pakikipagkuwentuhan at ginabayang talakayan sa panganagalap ng datos na tutugon sa mga naitalang tiyak na suliranin. Ang pag-aaral ay may 19 na kalahok pinili ang kalahok na may danas sa life insurace. Ginamit ang mga konseptong nakapaloob sa teorya ng ginhawa ni Villaroman-Bautista. Kaugnay ng bentahe ng life insurance sa ahente, bukod sa komisyon at parangal ang ‘di materyal na bentahe ay masasalamin sa pagkakaroon ng kaalaman, tiwala sa sarili at kalayaang gawin ang iba pang mga bagay gawa ng pagiging pleksibol ng oras. Bentahe din ang kapasidad ng negosyong ito na mapalaki ang kita at higit ay ang potensyal ng malakas na pakikipag-ugnayan sa kapwa. Pangunahing usapin naman sa ahente ng life insurance ang alinlangan sa produkto at alinalangan ng ahente sa kaniyang sariling kakayahan at kaalaman. Idagdag pang usapin ang may kaugnayan sa sariling branding. Sa huli, bagaman at may mga usapin at hadlang sa ahente sa life insurance tumatawid naman ito sa yaman bunga ng maikli at mahabang panahon niya ng komitment. Sa larangan ng ekonomiko, seguridad, panlipunan at emosyon. Lumalabas sa pag-aaral na ang magaan para sa ahente ay seguridad, kapanatagan ng isip at ang makatulong sa kapuwa.

Pagbabalangkas ng TAO Coaching Model: Isang Kultura-Sensitibong Lapit sa Pagpapaunlad ng Kakayahan ng Manggagawang Pilipino

Kenneth Lloyd M. Camaclang, University of Batangas; Abraham C. Linco, People Dynamics, Inc.; & Riyan A. Portuguez, Psychological Association of the Philippines

Sa mabilisang pagbabago sa mundo ng paggawa, lumalaki ang pangangailangan para sa mga pamamaraan ng paglinang ng kakayahan na nakaangkla sa konteksto, kultura, at karanasan ng mga manggagawang Pilipino. Sa kabila ng pag-usbong ng iba't ibang coaching models, kapansin-pansin ang kakulangan ng mga modelong likha para at mula sa karanasan ng Pilipino, na nagbubunga ng agwat sa pagitan ng teorya at aktuwal na aplikasyon. Layunin ng pananaliksik na ito na bumuo ng isang modelo ng coaching na angkop sa Pilipinas, partikular sa pagpapaunlad ng personal at propesyonal na paglago ng mga manggagawa.
Gamit ang disenyo ng Qualitative Descriptive Phenomenological, sinuri ang mga karanasan ng labinlimang (15) lider-manggagawang Pilipino mula sa pribadong sektor, gobyerno, at unibersidad, sa pamamagitan ng semi-structured interviews. Ang mga datos ay sinuri gamit ang Thematic Analysis upang matukoy ang mga pangunahing tema at konsepto na magsisilbing pundasyon ng modelo.
Ang pangunahing resulta ng pag-aaral na ito ay ang pagkakabuo ng TAO Coaching Model. Ang modelong ito ay binubuo ng dalawang pangunahing bahagi na nagbibigay-diin sa isang komprehensibong diskarte sa coaching. Ang una ay ang Tuklas (pagtukoy sa sarili), Angkla (pagtatatag ng pundasyon), at Obra (paglikha at pagsasakatuparan ng plano). Ang ikalawang bahagi, na sumusuporta sa pagpapatuloy, ay ang Tungo sa Pagtawid (pagharap sa hamon), Akyat sa Antas (patuloy na pagpapabuti), at Optimistikong Pagpapatuloy (pananatili ng positibong pananaw). Inaasahang magiging mahalagang kasangkapan ang TAO Coaching Model para sa mga coach at indibidwal sa kanilang paglalakbay tungo sa pag-unlad.