Przykład materiału dydaktycznego:
SCENARIUSZE ZAJĘĆ.
PRZYKŁAD 1. Chwyt retoryczny. Analiza i kontratak (przykład pochodzi ze źródła: Rafał Żak Jak wygrać z manipulacją)
I. Chwyt: nieczyste zagranie z Ciężaru Dowodu
Ćwiczenie: Onus probandi. Zrozum, jakiego chwytu używa twój rozmówca.
Trening na trzech przykładach:
a) Umysły wszystkich ludzi są ze sobą połączone w magiczny sposób. Część naszej świadomości jest wspólna dla całej ludzkości. Jesteś w stanie udowodnić mi, że się mylę?
b) Jakie macie dowody na to, że w ostatnich wyborach Donald Trump nie ucierpiał na skutek oszustw wyborczych? (Wypowiedź Donalda Trumpa do dziennikarzy).
c) Myślę, że niektórzy ludzie maja zdolności parapsychiczne. Jesteś w stanie udowodnić, że się mylę?
Analiza:
a) Reguły racjonalnej dyskusji mówią, że jeżeli coś twierdzę powinienem umieć to uzasadnić, podając rzetelne argumenty przemawiające za moim twierdzeniem. Ciężar dowodu (onus probandi) spoczywa na tym, kto coś twierdzi.
b) Fejkowe zagranie polega na przerzuceniu dowodu na stronę przeciwnika.
c) Schemat: Jeśli mylę się co do tego, że mam racje, pokaż proszę gdzie błądzę.
Kontratak:
a) Zidentyfikuj nieczyste zagranie i najlepiej nazwij je.
b) Wskaż na regułę, która nakazuje dowodzić tego co się twierdzi.
c) Zażądaj uzasadnienia.
PRZYKŁAD 2. ANALIZA TEGO CO SIĘ SŁYSZY W RADIU
ZADANIE
a) Wysłuchaliśmy audycji radiowej poświęconej nomen omen innej audycji radiowej. Nasze źródło to audycja radiowa:
Maciej Zakrocki przedstawia, Marsjanie zaatkowali najpierw USA. Wielka manipulacja, czy tylko rozrywka? TOK FM 30.10’25 godz. 22.00
b) zadanie:
Nasze zadanie polegało na tym, by zrozumieć to, co w długim 30 minutowym komunikacie jest istotne a co nie, a następnie przedstawić to w trzech krokach.
Analiza
1. Brak rozróżnienia między prawdą a kłamstwem, dobrze zrobiona audycja wywołała w całym kraju popłoch, uwierzono w atak kosmitów, czy chociażby Niemców. Co zrobimy teraz dzięki szybszemu przepływowi i dostępowi do informacji, biorąc też pod uwagę rozwój sztucznej inteligencji i jej wkład w szerzenie fake newsów? Zwłaszcza że wywołanie ogromnej paniki było możliwe dzięki jednej audycji radiowej, prawie sto lat temu.
2. Wpływ mediów na życie publiczne. “Żart” Wellsa wywołał panikę w całym kraju. Było to udawanie rzeczywistości, które wzbudza wiele wątpliwości natury etycznej. Skutki były niedobre, bardzo dużo ludzi zaczęło się bać i brać to na poważnie. Wtenczas sam Wells pod koniec audycji daje informację, że jest to fałsz, ale wtedy już było za późno, gdyż większość osób uwierzyła w tę informację, co pokazuje jak duży i przede wszystkim prędki wpływ, ma nawet taka irracjonalna informacja, aczkolwiek z dobrym wykonaniem.
3. Kwestia prawna. Z badań wynika, że audycji około 200 tysięcy osób w całym państwie. Wtenczas Wells, nie poniósł żadnych konsekwencji, mimo rozszerzania informacji fałszywych bez uprzedniego powiadomienia. Tym samym audycja ta mogła narazić ludzi na różne straty, emocjonalne, materialne czy nawet i zdrowotne. Mimo oczywistej odpowiedzialności Wellsa, nie ponosi on żadnych konsekwencji, pomimo licznych skarg.
PRZYKŁAD 3. JAK ZROZUMIEĆ TEKST NAUKOWY. ĆWICZENIA
ZADANIE: O CZYM TO JEST? MIĘDZY FAKTEM A FEEDEM.
Pracując nad tekstem naukowym, postawiliśmy cztery pytania
a) Jaką tezę stawia autor publikacji naukowej?
b) Czy problem poruszony w publikacji jest interesujący? Dlaczego warto o tym myśleć?
c) Jak przebiega uzasadnienie odpowiedzi?
d) Jakiej metodologii używa autor?
Analiza raportu „Między faktem a feedem”
Z przerażeniem przeczytaliśmy raport „Między faktem a feedem” . Każdy z nas zreferował jeden rozdział. Zajęcia polegały na przedstawieniu referatu i krytyce tekstu pod kątem pkt. a– d (patrz wyżej).
