1.1 สมบัติของสารละลาย และองค์ประกอบของสารละลาย สมบัติของสารละลาย เมื่อเติมตัวถูกละลายลงในตัวทําละลายจะได้สารละลายเกิดขึ้น ในนี้มีผลทําให้สมบัติทาง กายภาพของ ตัวทําละลายบริสุทธิเปลี่ยนแปลงไป ความแตกต่างทางกายภาพของสารละลายกับตัวทํา ละลายบริ สุทธิ เรียกว่า สมบัติคอลลิเกตีฟ สมบัติคอลลิเกตีฟขึนอยู่กับจํานวน อนุภาค หรือจํานวน โมเลกุลของตัวถูกละลายในสารละลาย ไม่ขึ้นอยู่กับชนิดของตัวถูกละลายสารละลายที่มีสมบัติคอลลิเกตีฟ ต้องเป็นสารละลายนอนอิเล็กโตรไลท์ ซึ่งไม่แตกตัวเป็นไอออนในสารละลาย และตัวถูกละลายต้อง เป็นสารที่ระเหยได้ยากสมบัติคอลลิเกตีฟของสารละลายเป็นสมบัติที่เกียวข้องกับความดันไอ จุดเดือด จุดเยือกแข็ง และความดันออสโมซิส ดังนี้

1. ความดันไอของสารละลายตํากว่าความดันไอของตัวทําละลายบริสุทธิ

2. จุดเดือดของสารละลายสูงกว่าจุดเดือดของตัวทําละลายบริสุทธิ

3. จุดเยือกแข็งของสารละลายตํากว่าจุดเยือกแข็งของตัวทําละลายบริสุทธิ

4. แสดงความดันออสโมซิส องค์ประกอบของสารละลาย

1. ตัวทําละลาย (solvent) หมายถึง สารทีมีความสามารถ ในการทําให้สารต่าง ๆ ละลายได้ โดยไม่ทําปฏิกิริยาเคมีกับสารนัน

2. ตัวละลาย (solute) หมายถึง สารทีถูกตัวทําละลาย ละลายให้กระจายออกไปทั่วในตัวทํา ละลายโดยไม่ทําปฏิกิริยาเคมีต่อกัน

1.2 ความสามารถในการละลายของสาร ความสามารถในการละลายของสารชนิดหนึ่งในสารอีกชนิดหนึ่งนั้นสามารถหาได้จาก อัตราส่วนระหว่างตัวถูกละลาย กับตัวทําละลาย หรือ อัตราส่วนระหว่างตัวถูกละลาย กับสารละลาย ในสภาวะที่สารละลายนันเป็นสารละลายอิ่มตัว ซึ้งสามารถบอกเป็นความหนาแน่นสูงสุดของ สารละลายนั้นได้อีกด้วยซึ่งขึ้นอยู่กับปัจจัยหลายประการ เช่น แรงระหว่างโมเลกุลของตัวทําละลายกับ ตัวถูกละลาย อุณหภูมิ ความดัน และปัจจัยอื่น ๆ

1.3 ปัจจัยทีมีผลต่อการละลายของสาร ชนิดของสาร อุณหภูมิ ความดัน ความสามารถในการละลายของสาร(Solubility)ขึ้นอยู่กับ ชนิดของสาร เช่น โซเดียมคลอไรด์ (Nacl) แต่บางชนิดเมืออุณหภูมิเพิ่มขึ้นก็จะมีความสามารถ ในการละลายลดลง เช่น ก๊าซทุกชนิด แคลเซียมโครเมต ( ) ความดัน ในกรณีที่ก๊าซละลายในของเหลว ถ้าความดันสูงก๊าซจะละลายได้ดี เช่น ก๊าซคาร์บอน ไดออกไซค์ละลายในนําอัดลม ถ้าเราเพิ่มความดันปริมาณก๊าซคาร์บอนไดออกไซค์ทีละลายในนําจะ เพิ่มขึ้น แต่ถ้าเราเปิดฝาขวด (ลดความดัน) จะทําให้ก๊าซคาร์บอนไดออกไซค์หนีจากของเหลว นั้นคือ ก๊าซละลายได้น้อยลง

1.4 ความเข้มข้นของสารละลาย ความเข้มข้นของสารละลายเป็นค่าที่บอกให้ทราบว่าในสารละลายหนึ่ง ๆ มีปริมาณตัวถูก ละลายจํานวนเท่าไหร่ และการบอกความเข้มข้นของสารละลาย สามารถบอกได้หลายวิธีดังนี้

กรด - เบส ความหมายและสมบัติของกรด - เบส และเกลือ กรด (Acid)คือ สารประกอบที่มีธาตุไฮโดรเจน(H 2 ) เป็นองค์ประกอบ และอะตอมของ H 2 อะตอมให้โลหะ หรือ หมู่ธาตุที่เทียบเท่าโลหะที่ได้ และเมือกรดละลายนํ า จะแตกตัวให้ไฮโดรเจนอิออน คุณสมบัติของกรด

1. มีธาตุไฮโดรเจนเป็นองค์ประกอบ

2. มีรสเปรี้ยว

3. ทําปฏิกิริยากับโลหะ เช่น สังกะสี แมกนีเซียม ทองแดง ดีบุก และอลูมิเนียม จะได้ แก๊สไฮโดรเจน

4. ทําปฏิกิริยากับหินปูนซึงเป็นสารประกอบแคลเซียมคาร์บอเนต หินปูนสึกกร่อน ได้แก๊สคาร์บอนไดออกไซด์ ทําให้นํ าปูนใสขุ่น

5. เปลียนสีกระดาษลิตมัสจากสีนํ าเงินเป็ นสีแดง

6. ทําปฏิกิริยากับเบสได้เกลือและนํ า เช่น กรดเกลือทําปฏิกิริยากับโซดาแผดเผาหรือ โซเดียมไฮดรอกไซด์ซึงเป็นเบส ได้เกลือโซเดียมคลอไรด์หรือเกลือแกง

7. สารละลายกรดทุกชนิดนําไฟฟ้ าได้ดี เพราะกรดสามารถแตกตัวให้ไฮโดรเจนไอออน

8. กรดมีฤทธิในการกัดกร่อนสารต่าง ๆ ได้โดยเฉพาะเนื้อเยื่อของสิงมีชีวิต ถ้ากรดถูกผิวหนัง จะทําให้ผิวหนังไหม้ ปวดแสบปวดร้อน ถ้ากรดถูกเส้นใยของเสื้อผ้า เส้นใยจะถูกกัดกร่อนให้ไหม้ได้ นอกจากนีกรดยังทําลายเนื้อไม้ กระดาษ และพลาสติกบางชนิดได้ด้วย เบส (Base) คือ สารละลายนํ้าแล้วแตกตัวให้ไฮดรอกไซด์ไอออน (OH-) ออกมา เมื่อทํา ปฏิกิริยากับกรดจะได้เกลือกับนํ้า หรือได้เกลืออย่างเดียว คุณสมบัติของเบส

1. เปลี่ยนสีกระดาษลิตมัสจากสีแดงเป็นสีนํ้าเงิน

2. ทําปฏิกิริยากับแอมโมเนียมไนเตรต จะให้แก๊สแอมโมเนีย มีกลิ่นฉุน

3. ทําปฏิกิริยากับนํ ามันหรือไขมันได้สบู่

4. ทําปฏิกิริยากับโลหะบางชนิด

5. ลื่นคล้ายสบู่

6. ทําปฏิกิริยากับกรดได้เกลือและนำ้ เช่น สารละลายโซดาไฟ (โซเดียมไฮดรอกไซด์) ทําปฏิกิริยากับกรดเกลือ (กรดไฮโดรคลอริก) ได้เกลือโซเดียมคลอไรด์ หรือเกลือแกงทีใช้ปรุงอาหาร นอกจากนีโซดาไฟยังสามารถทําปฏิกิริยากับกรดไขมัน ได้เกลือโซเดียมของกรดไขมัน หรือที่เรียกว่า สบู่ เกลือ (salt) คุณสมบัติทั่วไปของเกลือส่วนมากมีลักษณะเป็นผลึกสีขาว เช่น NaCl แต่มีหลายชนิดทีมีสี เช่น สีม่วง ได้แก่ ด่างทับทิม(โปแตสเซียมเปอร์แมงกาเนต) KMnO4 สีนำ้ เงิน ได้แก่ จุนสี(คอปเปอร์ซัลเฟต) CuSO4 .5H2O สีส้ม ได้แก่ โปแตสเซียมโครเมต KCr2O7 สีเขียว ได้แก่ ไอออน(II)ซัลเฟต FeSO4 .7H2 O มีหลายรส เช่น รสเค็ม ได้แก่ เกลือแกง(โซเดียมคลอไรด์) NaCl รสฝาด ได้แก่ สารส้ม K2 SO4 Al2 (SO4) 324H2O รสขม ได้แก่ โปแตสเซียมคลอไรด์ , แมกนีเซียมซัลเฟต KCl, Mg SO4 . นําไฟฟ้ าได้ (อิเล็กโตรไลท์ : electrolyte) เมื่อละลายนํ้า อาจแสดงสมบัติเป็นกรด เบส หรือ กลางก็ได้ ไม่กัดกร่อนแก้วและเซรามิค ความเป็นกรด - เบสของสาร ความเป็นกรด-เบส ของสารเมื่อทดสอบกับกระดาษลิตมัส จะพบการเปลียนแปลง ดั้งนี้

1. เปลี่ยนสีกระดาษลิตมัสจากสีนํ้าเงินเป็นสีแดง แต่สีแดงไม่เปลี่ยน สารมีคุณสมบัติเป็นกรด

2. เปลียนสีกระดาษลิตมัสจากแดงเป็ นสีนํ าเงิน แต่สีนํ้าเงินไม่เปลี่ยน สารมีคุณสมบัติเป็นเบส

3. กระดาษลิตมัสทั งสองสีไม่เปลียนแปลง สารมีคุณสมบัติเป็นกลาง ความเป็นกรด - เบส ของสารเมื่อทดสอบกับสารละลายฟีนอล์ฟทาลีน จะพบการเปลี่ยนแปลง ดังนี้

1. สารละลายฟีนอล์ฟทาลีนเปลียนสีเป็นสีชมพูม่วง สารนั้นมีสมบัติเป็นเบส

2. สารละลายฟีนอล์ฟทาลีนใสไม่มีสี สารนันอาจเป็นกรดหรือเป็นกลางก็ได้ ความเป็นกรด-เบส ของสารเมือทดสอบกับยูนิเวอร์ซัลอินดิเคเตอร์จะพบการเปลี่ยนแปลง