โครงงานวิทยาศาสตร์เป็นกิจกรรมเกี่ยวกับวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ซึ้งเป็นกิจกรรมที่ต้อง ใช้กระบวนการทางวิทยาศาสตร์ในการศึกษาค้นคว้า โดยผู้เรียนจะเป็นผู้ดําเนินการด้วยตนเองทั้งหมด ตั้งแต่เริ่มวางแผนในการศึกษาค้นคว้า การเก็บรวบรวมข้อมูล จนถึงเรื่องการแปลผล สรุปผล และเสนอ ผลการศึกษา โดยมีผู้ชํานาญการเป็นผู้ให้คําปรึกษา ลักษณะและประเภทของโครงงานวิทยาศาสตร์ จําแนกได้เป็น ประเภท ดังนี้ โครงงานประเภทสํารวจ เป็นโครงงานที่มีลักษณะเป็นการศึกษาเชิงสํารวจ รวบรวมข้อมูล แล้วนําข้อมูลเหล่านั้นมาจัดทําและนําเสนอในรูปแบบต่าง ๆ ดังนั้น ลักษณะสําคัญของโครงงาน ประเภทนี้คือ ไม่มีการจัดทําหรือกําหนดตัวแปรอิสระที่ต้องการศึกษา โครงงานประเภททดลอง เป็นโครงงานที่มีลักษณะกิจกรรมที่เป็นการศึกษาหาคําตอบของ ปัญหาใดปัญหาหนึ่งด้วยวิธีการทดลอง ลักษณะสําคัญของโครงงานนี้คือ ต้องมีการออกแบบการ ทดลองและดําเนินการทดลอง เพื่อหาคําตอบของปัญหาที่ต้องการทราบหรือเพื่อตรวจสอบสมมติฐาน ที่ตั้งไว้ โดยมีการจัดกระทํากับตัวแปรต้นหรือตัวแปรอิสระ เพื่อดูผลทีเกิดขึ้นกับตัวแปรตาม และมีการ ควบคุมตัวแปรอื่น ๆ ที่ไม่ต้องการศึกษา โครงงานประเภทการพัฒนาหรือประดิษฐ์ เป็นโครงงานที่มีลักษณะกิจกรรมที่เป็นการศึกษา เกี่ยวกับการประยุกต์ ทฤษฎี หรือหลักการทางวิทยาศาสตร์ เพื่อประดิษฐ์เครื่องมือ เครื่องใช้ หรือ อุปกรณ์ เพื่อประโยชน์ใช้สอยต่าง ๆ ซึ้งอาจเป็นการประดิษฐ์ของใหม่ ๆ หรือปรับปรุงของเดิมที่มีอยู่ให้ มีประสิทธิภาพสูงขึ้น ซึ้งจะรวมไปถึงการสร้างแบบจําลองเพื่ออธิบายแนวคิด โครงงานประเภทการสร้างทฤษฎีหรืออธิบาย เป็นโครงงานที่มีลักษณะกิจกรรมที่ผู้ทํา จะต้องเสนอแนวคิด หลักการ หรือทฤษฎีใหม่ ๆ อย่างมีหลักการทางวิทยาศาสตร์ในรูปของสูตรสมการ หรือคําอธิบายอาจเป็นแนวคิดใหม่ที่ยังไม่เคยนําเสนอ หรืออาจเป็นการอธิบายปรากฏการณ์ในแนวใหม่ ก็ได้ ลักษณะสําคัญของโครงงานประเภทนี้ คือ ผู้ทําจะต้องมีพื้นฐานความรู้ทางวิทยาศาสตร์เป็นอย่างดี ต้องศึกษาค้นคว้าเรืองราวที่เกียวข้องอย่างลึกซึ้ง จึงจะสามารถสร้างคําอธิบายหรือทฤษฎีได้

การแสดงผลงานเป็นขั้นตอนสําคัญอีกประการหนึ่งของการทําโครงงาน เรียกได้ว่าเป็นงาน ขั้นสุดท้ายของการทําโครงงานวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เป็นการแสดงผลิตผลของความคิดและ การปฏิบัติการทั้งหมดที่ผู้ทําโครงงานได้ทุ่มเทเวลาไป และเป็นวิธีการที่จะทําให้ผู้อื่นรับรู้และเข้าใจถึง ผลงานนั้น ๆ มีผู้กล่าวว่าการวางแผนออกแบบเพื่อจัดแสดงผลงานนั้นมีความสําคัญเท่า ๆ กับการทํา โครงงานนั้นเอง ผลงานที่ทําจะดียอดเยียมเพียงใด แต่ถ้าการจัดแสดงผลงานทําได้ไม่ดี ก็เท่ากับไม่ได้ แสดงความดียอดเยี่ยมของผลงานนันนันเอง การแสดงผลงานทําได้ในรูปแบบต่าง ๆ กัน เช่น การแสดงในรูปนิทรรศการ ซึงมีทั้งการจัด แสดงและการอธิบายด้วยคําพูด หรือในรูปแบบของการจัดแสดงโดยไม่มีการอธิบายประกอบหรือ ในรูปของการรายงานปากเปล่า ไม่ว่าการแสดงผลงานจะอยู่ในรูปแบบใด ควรจะจัดให้ครอบคลุม ประเด็นสําคัญดังต่อไปนี้

1. ชื่อโครงงาน ชื่อผู้ทําโครงงาน ชื่อครูที่ปรึกษา

2. คําอธิบายถึงเหตุจูงใจในการทําโครงงาน และความสําคัญของโครงงาน

3. วิธีการดําเนินการ โดยเลือกเฉพาะขั้นตอนที่เด่นและสําคัญ

4. การสาธิตหรือแสดงผลที่ได้จากการทดลอง

5. ผลการสังเกตและข้อมูลเด่น ๆ ที่ได้จากการทําโครงงาน การจัดนิทรรศการโครงงาน ควรคํานึงถึงสิ่งต่าง ๆ ต่อไปนี้

1. ความปลอดภัยของการจัดแสดง

2. ความเหมาะสมกับเนื้อที้จัดแสดง

3. คําอธิบายที่เขียนแสดงควรเน้นประเด็นสําคัญ และสิ่งที่น่าสนใจเท่านั้น โดยใช้ ข้อความกะทัดรัด ชัดเจน และเข้าใจง่าย

4. ดึงดูดความสนใจผู้เข้าชม โดยใช้รูปแบบการแสดงที่น่าสนใจ ใช้สีที่สดใส เน้นจุด ที่สําคัญหรือใช้วัสดุต่างประเภทในการจัดแสดง

5. ใช้ตารางและรูปภาพประกอบ โดยจัดวางอย่างเหมาะสม

6. สิ่งที่แสดงทุกอย่างถูกต้อง ไม่มีการสะกดผิดหรืออธิบายหลักการที่ผิด

7. ในกรณีที่เป็นสิงประดิษฐ์ สิ่งนั้นควรอยู่ในสภาพที่ทํางานได้อย่างสมบูรณ์ ในการแสดงผลงาน ผู้นําผลงานมาแสดงจะต้องอธิบายหรือรายงานปากเปล่าหรือ ตอบคําถามต่าง ๆ จากผู้ชมหรือต่อกรรมการตัดสินโครงงาน การอธิบายตอบคําถาม หรือรายงานปากเปล่า นั้น ควรได้คํานึงถึงสิ่งต่าง ๆ ต่อไปนี้

7. 1. ต้องทําความเข้าใจกับสิ่งที่อธิบายเป็นอย่างดี

7. 2. คํานึงถึงความเหมาะสมของภาษาที่ใช้กับระดับผู้ฟัง ควรให้ชัดเจนและเข้าใจง่าย

7. 3. ควรรายงานอย่างตรงไปตรงมา ไม่อ้อมค้อม

7. 4. พยายามหลีกเลี่ยงการอ่านรายงาน แต่อาจจดหัวข้อสําคัญ ๆ ไว้ เพือช่วยให้การ รายงานเป็ นไปตามขั้นตอน

7. 5. อย่าท่องจํารายงานเ พราะทําให้ดูไม่เป็นธรรมชาติ

7. 6. ขณะที่รายงานควรมองตรงไปยังผู้ฟัง

7. 7. เตรียมตัวตอบคําถามที่เกี่ยวกับเรื่องนั้น ๆ

7. 8. ตอบคําถามอย่างตรงไปตรงมา ไม่จําเป็นต้องกล่าวถึงสิ่งที่ไม่ได้ถาม

7. 9. หากติดขัดในการอธิบาย ควรยอมรับโดยดี อย่ากลบเกลื่อน หรือหาทางหลีกเลี่ยง เป็นอย่างอื่น

7. 10. ควรรายงานให้เสร็จภายในระยะเวลาที่กําหนด

7. 11. หากเป็นไปได้ควรใช้สื่อประเภทโสตทัศนูปกรณ์ ประกอบการรายงานด้วย เช่น แผ่นใส หรือสไลด์ เป็นต้น ข้อควรพิจารณาและคํานึงถึงประเด็นต่าง ๆ ที่กล่าวมาในการแสดงผลงานนั้น จะคล้ายคลึ้งกันในการแสดงผลงานทุกประเภท แต่อาจแตกต่างกันในรายละเอียดปลีกย่อยเพียง เล็กน้อย สิ่งสําคัญก็คือ พยายามให้การแสดงผลงานนันดึงดูดความสนใจผู้ชม มีความชัดเจน เข้าใจง่าย และมีความถูกต้องในเนื้อหา

เขียนแบบโครงงานต้องประกอบด้วย

1. ชื่อโครงงาน ชื่อผู้ทําโครงงาน ชื่อครูที่ปรึกษา คําอธิบายย่อ ๆ ถึงเหตุ จูงใจในการทําโครงงาน ความสําคัญของโครงงาน วิธีดําเนินการเลือกเฉพาะขั้นตอนที่สําคัญ ผลที่ได้ จากการทดลองอาจแสดงเป็นตาราง กราฟ หรือรูปภาพก็ได้ ประโยชน์ของโครงงาน สรุปผล เอกสารอ้างอิง 60 ซม. 37

2. จัดเนื้อที่ให้เหมาะสม ไม่แน่นจนเกินไปหรือน้อยจนเกินไป

3. คําอธิบายความกะทัดรัด ชัดเจน เข้าใจง่าย

4. ใช้สีสดใส เน้นจุดสําคัญ เป็นการดึงดูดความสนใจ

5. อุปกรณ์ประเภทสิ่งประดิษฐ์ควรอยู่ในสภาพที่ทํางานได้อย่างสมบูรณ์