• กิจกรรมก่อนเรียน 

   ดูคลิปวิดีโอผู้ชนะเลิศ การประกวดอ่านทำนองเสนาะระดับประเทศ 

    https://www.youtube.com/watch?v=OySyw6nEpYs 

• เนื้อหา 

การอ่านออกเสียงร้อยกรอง (ทำนองเสนาะ)

การอ่านออกเสียงบทร้อยกรอง คือ การอ่านบทกวีแบบออกเสียงตามจังหวะและลีลาของบทร้อยกรองแต่ละประเภท สามารถแบ่งได้เป็น 2 ประเภท คือ

1. การอ่านออกเสียงตามปกติ เพียงแต่แบ่งจังหวะตามวรรคตอนของบทประพันธ์เท่านั้น
2. การอ่านแบบทำนองเสนาะ ซึ่งมีการใช้เสียงสูง เสียงต่ำ เสียงหนัก เสียงเบา เสียงยาว เสียงสั้น และการเอื้อน ซึ่งจะบังเกิดความไพเราะคล้ายเสียงดนตรี

หลักในการอ่านออกเสียงบทร้อยกรอง

1. อ่านให้ถูกต้องตามลักษณะบังคับของคำประพันธ์ ศึกษาการแบ่งวรรคตอน จำนวนคำ เสียงวรรณยุกต์ เสียงหนักเบา ซึ่งเป็นเอกลักษณ์ของคำประพันธ์แต่ละประเภท
2. อ่านให้มีลีลา รู้จักใช้เสียงเอื้อนและรู้จักทอดจังหวะให้เกิดความไพเราะ

การอ่านคำประพันธ์ประเภทฉันท์

ฉันท์เป็นร้อยกรองของไทยรูปแบบหนึ่ง โดยถ่ายแบบมาจากอินเดีย คำประพันธ์ประเภทฉันท์มีความแตกต่างจากโคลงและกลอนตรงที่มีการบังคับ “คำครุ” และ “คำลหุ” ด้วย

คำครุ คือ คำหนัก หมายถึง คำที่ออกเสียงหนัก ได้แก่

1. คำที่มีตัวสะกดทุกคำ เช่น นก บิน จาก รัง นอน
2. คำที่ประสมด้วยสระ อำ ใอ ไอ เอา ซึ่งถือว่าเป็นเสียงมีตัวสะกด เช่น ทำ ใจ ไป เมา
3. คำในแม่ ก กา (ไม่มีตัวสะกด) ที่ประสมด้วยสระเสียงยาว (ทีฆสระ) ทุกคำ เช่น กา ตี งู

คำลหุ คือ คำเบา หมายถึง คำที่ออกเสียงเบา ได้แก่

1. คำในแม่ ก กา (ไม่มีตัวสะกด) ที่ประสมด้วยสระเสียงสั้น (รัสสระ) ทุกคำ เช่น กะ ติ อึ ดุ เตะ แกะ เพราะ เลอะ โละ ก็ (เดิมสะกดว่า “เก้าะ”)
2. คำที่ประกอบด้วยพยัญชนะเพียงอักขระเดียว เช่น บ่ ณ ธ

ตัวอย่างคำประพันธ์ประเภทฉันท์ เช่น อินทรวิเชียรฉันท์

อินทรวิเชียรฉันท์ 1 บท มี 2 บาท ในแต่ละบาท มี 2 วรรค ได้แก่ วรรคหน้าหรือวรรคต้น มี 5 คำ (พยางค์) ส่วนวรรคหลังหรือวรรคท้าย มี 6 คำ (พยางค์) ดังนั้น อินทรวิเชียรฉันท์ 1 บาท จึงมีจำนวนคำ (พยางค์) 11 คำ (พยางค์) จึงกำหนดเลข 11 ไว้ท้ายชื่อฉันท์

ตัวอย่างอินทรวิเชียรฉันท์

  “สายัณห์ตะวันยาม       ขณะข้ามทิฆัมพร

เข้าภาคนภาตอน           ทิศะตกก็รำไร

   รอนรอนและอ่อนแสง   นภะแดงสิแปลงไป

เป็นครามอร่ามใส          สุภะสดพิสุทธ์สี

   เรื่อเรื่อ ณ เมื่อรัต-     ติจะผลัดก็พลันมี

มืดมามิช้าที                ศศิธรจะจรแทน”

                          (จาก “ณ หาดทรายชายทะเลแห่งหนึ่ง” ของ ชิต บุรทัต)

• สื่อการเรียน