ว า ฬ หั ว ทุ ย เ ล็ ก

วาฬหัวทุยเล็ก / วาฬสเปิร์มเล็ก : pygmy sperm whale (Kogia breviceps)

วงศ์ : วาฬหัวทุยเล็ก (Kogiidae)

ลักษณะ : วาฬหัวทุยเล็กมีลักษณะทั่วไปคล้ายวาฬหัวทุย (Physeter macrocephalus) แต่ตัวมีขนาดเล็กกว่ามาก ครีบหลังเป็นกระโดงขนาดเล็กเมื่อเทียบกับความยาวลำตัวแล้วน้อยกว่าร้อยละ 5 ส่วนหลังสีน้ำเงินดำหัวกลม ส่วนท้องสีขาวบางครั้งอมชมพูช่อง หายใจอยู่ด้านบนเยื้องทางซ้ายนิดหน่อย ขากรรไกรล่างเล็กแคบมีลักษณะคล้ายปากฉลาม คือ เป็นรูปสามเหลี่ยม ฟันลักษณะแหลมโค้งจำนวน 12–16 คู่ บนขากรรไกรล่างส่วนขากรรไกรบนจะไม่เห็นฟันงอกออกมา แต่จะมีร่องรับพอดีกับฟันล่างเวลาหุบปาก ส่วนหัวด้านข้างมีแนวสีเข้มเป็นรูปโค้งคล้ายแก้มปิดเหงือกของปลา เรียกแนวนี้ว่า "เหงือกปลอม" (false gill) ซึ่งมีเฉพาะวาฬในวงศ์นี้เท่านั้น วาฬหัวทุยเล็กขนาดโตเต็มที่ยาวได้ 3.4 เมตร น้ำหนักมากถึง 400 กิโลกรัม ลูกแรกเกิดยาวประมาณ 1.2 เมตร ตั้งท้องประมาณ 11 เดือน

ที่อยู่อาศัย : พบในทะเลเปิดและมหาสมุทรเขตร้อนและเขตอบอุ่นทั่วโลก ในประเทศไทยพบมีรายงานเพียง 5 จังหวัด คือ จังหวัดชุมพร, พังงา, ภูเก็ต, ระยอง และสงขลา พบในแคนยอนใต้ทะเลที่มีความลึกมากกว่า 400 เมตร

การใช้ชีวิต : วาฬหัวทุยตัวผู้ใช้เวลาในช่วงอายุ 8-12 ปีแรก อยู่กับฝูงครอบครัวในน่านน้ำในเขตศูนย์สูตร วาฬหัวทุยตัวเมียของฝูงจะช่วยเป็นพี่เลี้ยงให้แก่ลูกวาฬ เป็นเวลาประมาณ 2 ปี จนกระทั่งลูกวาฬว่ายน้ำได้แข็ง

เมื่อวาฬหัวทุยตัวผู้ถึงวัยเจริญพันธุ์ในช่วงอายุประมาณ 10 ปี พวกมันจะออกจากฝูงครอบครัว แล้วรวมตัวกันเป็นฝูงวาฬโสด เคลื่อนย้ายสู่แหล่งอาหาร เช่น บริเวณนอกชายฝั่งไคคูรา วาฬหัวทุยตัวผู้จะไม่ผสมพันธุ์จนกว่าจะโตเต็มวัย ดังนั้น ก่อนที่จะถึงช่วงดังกล่าว บรรดาวาฬเหล่านี้จึงแทบจะไม่ได้ออกจากแหล่งอาหารเลย วาฬหัวทุยสามารถมีอายุยืนยาวถึงกว่า 70 ปี กินปลาทะเลลึกเป็นอาหาร รวมทั้งปลาหมึกยักษ์