บทที่ 1 แนวคิดเชิงนามธรรม

1.1 แนวคิดเชิงนามธรรม

แนวคิดเชิงนามธรรม (abstract thinking หรือ abstraction) เป็นองค์ประกอบหนึ่งของแนวคิดเชิงคำนวณ (computational thinking) ซึ่งใช้กระบวนการคัดแยกคุณลักษณะที่สำคัญออกจากรายละเอียดปลีกย่อยในปัญหา หรืองานที่กำลังพิจารณา เพื่อให้ได้ข้อมูลที่จำเป็นและเพียงพอต่อการแก้ปัญหา

ตัวอย่างที่ 1
สี่เหลี่ยมมุมฉากต่อไปนี้ ที่มีลักษณะต่างกัน ได้แก่ขนาดของแต่ละด้าน และพื้นที่ หากต้องการหาแนวคิดเชิงนามธรรมของสี่เหลี่ยมมุมฉากต่อไปนี้ สามารถทำได้โดย พิจารณาจากสาระสำคัญและจุดร่วมในการสื่อความหมายดังนี้ จะเห็นได้ว่าทั้งสี่เหลี่ยมผืนผ้าและสี่เหลี่ยมจัตุรัส ประกอบด้วยด้าน 4 ด้าน และมีมุมทุกมุมเป็นมุมฉากเหมือนกัน ดังนั้น จะได้องค์ประกอบเชิงนามธรรมของสี่เหลี่ยมมุมฉากคือ สี่เหลี่ยมใดๆ ที่ประกอบด้วยด้าน 4 ด้าน และมีมุมทุกมุมเป็นมุมฉาก

ตัวอย่างที่ 2
คำว่า "Welcome" ที่มีลักษณะต่างกัน ซึ่งเกิดจากผู้สร้างแต่ละคน ซึ่งจะเห็นรายละเอียดที่ต่างกัน เช่น สี แบบอักษร ลักษณะต่างๆ เช่น ตัวเอียง ตัวขีดเส้นใต้
หากต้องการหาแนวคิดเชิงนามธรรมของคำว่า "Welcome" สามารถทำได้โดย พิจารณาจากสาระสำคัญและจุดร่วมในการสื่อความหมายดังนี้ เมื่อพิจารณาสิ่งที่ไม่จำเป็นได้แก่ สีตัวอักษร รูปแบบอักษร ลักษณะต่างๆ เช่น ตัวเอียง ตัวหนา ตัวขีดเส้นใต้ ก็จะได้องค์ประกอบเชิงนามธรรมเดียวกันคือ "Welcome" เป็นอักขระภาษาอังกฤษ จำนวน 7 ตัว ที่ประกอบด้วย อักขระ W, E, L, C, O, M, E และมีความหมายว่า "ยินดีต้อนรับ"

1.2 การคัดเลือกคุณลักษณะที่จำเป็นต่อการแก้ปัญหา
ปัญหาที่กำลังพิจารณาอยู่นั้นอาจประกอบไปด้วยรายละเอียดจำนวนมาก ทั้งที่จำเป็นและไม่จำเป็นต่อการแก้ปัญหา ทั้งนี้ต้องวิเคราะห์และคัดเลือกให้เหลือเฉพาะคุณลักษณะที่จำเป็นต่อการแก้ปัญหา

ตัวอย่าง 3
นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ของโรงเรียนเด็กใจดีวิทยาคม มีนักเรียนอยู่ 40 คน เพื่อเป็นการต้อนรับเปิดเทอม ด.ญ.แพร เก๋ อ้อและ นิด ได้ชวนกันไปกินบุฟเฟ่ต์ชาบู ณ ร้านอาหารแห่งหนึ่ง และทั้ง 4 คน ได้สั่งน้ำเปล่า 2 ขวด น้ำแข็ง 1 ถัง และ น้ำอัดลม 1 ขวด โดยตกลงว่าจะจ่ายค่าอาหารคนละเท่าๆ กัน ให้นักเรียนพิจารณาว่าข้อมูลใดบ้างที่จำเป็นต่อการแก้ปัญหา ว่าทั้ง 4 คน ต้องจ่ายเงินคนละเท่าไหร่

• ชื่อโรงเรียน

• ข้อมูลชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1

• จำนวนนักเรียนในห้อง

• ราคาบุฟเฟต์ชาบู

• ชื่อ เครื่องดื่มที่สั่ง

• ราคาเครื่องดื่มทั้งหมดของร้าน

• ราคาเครื่องดื่มที่สั่ง

• ชื่อรายการอาหารที่สั่ง

• ชื่อรายการอาหารทั้งหมด

• ราคารายการอาหารทั้งหมด

• ราคารายการอาหารที่สั่ง

• ชื่อเพื่อนที่ไปทานอาหารด้วยกัน

• จำนวนเพื่อนที่ไปทานด้วยกัน

เมื่อพิจารณาแล้วจะเห็นว่าข้อมูลที่จำเป็นต่อการแก้ปัญหาคือ ราคาที่แต่ละคนต้องจ่าย คือ ราคาบุฟเฟต์ชาบูคูณจำนวนคน รวมกับ ราคาเครื่องดื่มแต่ละรายการที่สั่ง แล้วนำมาหารด้วยจำนวนเพื่อนที่ไป ประกอบด้วย 4 คน คือ ด.ญ.แพร เก๋ อ้อและ นิด

1.3 การถ่ายทอดรายละเอียดของปัญหาและการแก้ปัญหา

หลังจากการคัดเลือกคุณลักษณะที่จำเป็นต่อการแก้ปัญหาแล้ว เราก็จะได้รายละเอียดที่จำเป็นต่อการแก้ปัญหาเท่านั้น ขั้นตอนต่อไปคือการถ่ายทอดรายละเอียดไปสู่ผู้ที่จะวิเคราะห์และแก้ปัญหา ซึ่งเป็นไปได้หลายรูปแบบ หากผู้แก้ปัญหาคือบุคคลอื่น การถ่ายทอดปัญหาสามารถทำได้โดยการอธิบายเป็นข้อความและอาจใช้แผนภาพประกอบ หากผู้แก้ปัญหาคือคอมพิวเตอร์ การถ่ายทอดวิธีการแก้ปัญหาก็จะอยู่ในรูปแบบของภาษาโปรแกรม

จากตัวอย่างที่ 3

นักเรียนชั้นมัธยมศึกษาปีที่ 1 ของโรงเรียนเด็กใจดีวิทยาคม มีนักเรียนอยู่ 40 คน เพื่อเป็นการต้อนรับเปิดเทอม ด.ญ.แพร เก๋ อ้อและ นิด ได้ชวนกันไปกินบุฟเฟ่ต์ชาบู ณ ร้านอาหารแห่งหนึ่ง และทั้ง 4 คน ได้สั่งน้ำเปล่า 2 ขวด น้ำแข็ง 1 ถัง และ น้ำอัดลม 1 ขวด โดยตกลงว่าจะจ่ายค่าอาหารคนละเท่าๆ กัน ให้นักเรียนพิจารณาว่าข้อมูลใดบ้างที่จำเป็นต่อการแก้ปัญหา ว่าทั้ง 4 คน ต้องจ่ายเงินคนละเท่าไหร่

คัดเลือกคุณลักษะที่จำเป็นต่อการแก้ปัญหา
ราคาที่แต่ละคนต้องจ่าย คือ ราคาบุฟเฟต์ชาบูคูณจำนวนคน รวมกับ ราคาเครื่องดื่มแต่ละรายการที่สั่ง แล้วนำมาหารด้วยจำนวนเพื่อนที่ไป ประกอบด้วย 4 คน คือ ด.ญ.แพร เก๋ อ้อและ นิด

ถ่ายทอดรายละเอียดของปัญหาและการแก้ปัญหา