ΠΟΙΑ Η ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΝΕΦΡΩΝ;
Τα νεφρά (δύο τον αριθμό στον ανθρώπινο οργανισμό) είναι ζωτικής σημασίας όργανα για την υγεία του ανθρώπου, καθώς κάθε μέρα φιλτράρουν περίπου 200 λίτρα αίματος για να αποβάλουν περίπου 2 λίτρα από άχρηστες ουσίες και περιττό νερό.
Μέσα σε κάθε νεφρό υπάρχουν περίπου ένα εκατομμύριο μικροσκοπικές μονάδες που ονομάζονται νεφρώνες. Κάθε νεφρώνας αποτελείται, μεταξύ άλλων, από ένα πολύ μικρό φίλτρο που ονομάζεται σπείραμα. Καθώς το αίμα διέρχεται μέσα από τον νεφρώνα, το νερό και τα απόβλητα αφαιρούνται. Εν συνεχεία το μεγαλύτερο μέρος του νερού επιστρέφει στο αίμα ενώ τα απόβλητα συλλέγονται στην ουροδόχο κύστη και έπειτα απομακρύνονται από το σώμα ως ούρα. Οι περισσότερες μορφές νεφροπάθειας προσβάλλουν τους νεφρώνες.
ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ;
Η νεφροπάθεια προκαλείται, όταν οι νεφρώνες των νεφρών σας, που λειτουργούν ως φίλτρα αίματος, καταστρέφονται. Αυτό προκαλεί τη συσσώρευση αποβλήτων και υγρών μέσα στο σώμα.
ΟΞΕΙΑ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ
Ορισμένες φορές η νεφρική ανεπάρκεια μπορεί να συμβεί γρήγορα. Για παράδειγμα, η νεφρική ανεπάρκεια μπορεί να προκληθεί από απότομη απώλεια μεγάλης ποσότητας αίματος ή λόγω ατυχήματος. Η ξαφνική μείωση της λειτουργίας των νεφρών ονομάζεται οξεία νεφρική ανεπάρκεια και συχνά έχει μικρή διάρκεια αλλά ορισμένες φορές μπορεί να οδηγήσει σε χρόνια νεφρική βλάβη
ΧΡΟΝΙΑ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ
Στις περισσότερες περιπτώσεις η νεφρική λειτουργία μειώνεται κατά τη διάρκεια μιας περιόδου ετών. Αυτό είναι θετικό, διότι αν η νεφρική βλάβη εντοπιστεί νωρίς, φαρμακευτική αγωγή και εφαρμογή ειδικής διατροφής και αλλαγών στον τρόπο ζωής μπορούν να αυξήσουν τη ζωή των νεφρών σας και να βοηθήσουν να νιώθετε όσο το δυνατόν καλύτερα για όσο το δυνατόν περισσότερο.
Ορισμένες φορές η νεφροπάθεια οδηγεί σε νεφρική ανεπάρκεια, η οποία απαιτεί αιμοκάθαρση ή μεταμόσχευση νεφρού για να διατηρηθείτε στη ζωή.
ΚΙΝΔΥΝΕΥΩ ΑΠΟ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑ;
Είστε σε μεγαλύτερο κίνδυνο, εάν:
ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΣΗΜΑΔΙΑ ΤΗΣ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑΣ;
Δεν είναι σπάνιο οι ασθενείς να χάνουν έως και το 90% της νεφρικής λειτουργίας τους προτού εμφανίσουν οποιοδήποτε σύμπτωμα. Τα πρώτα σημάδια ενδέχεται να είναι γενικά και μπορούν να συμπεριλαμβάνουν:
ΠΩΣ ΓΙΝΕΤΑΙ Η ΔΙΑΓΝΩΣΗ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑΣ;
Σε περίπτωση υποψίας νεφροπάθειας, θα πραγματοποιηθούν ορισμένες εξετάσεις που μετρούν πόσο καλά λειτουργούν οι νεφροί σας και βοηθούν στον προγραμματισμό της θεραπείας σας, μεταξύ των οποίων:
Ο εκτιμώμενος ρυθμός σπειραματικής διήθησης (eGFR) είναι μία τιμή που καταδεικνύει πόσο καλά διηθούν οι νεφροί σας τα απόβλητα προϊόντα από το αίμα σας και επίσης βοηθά να διαπιστωθεί η παρουσία βλάβης στους νεφρούς. Επίσης αποτελεί το καλύτερο μέτρο της νεφρικής λειτουργίας. Όσο πιο υψηλός είναι ο ρυθμός διήθησης, τόσο καλύτερα λειτουργούν οι νεφροί. Ο φυσιολογικός ρυθμός διήθησης είναι περίπου 90‐100 millilitres ανά λεπτό ή 100mL/min.
Η κρεατινίνη είναι ένα απόβλητο παραπροϊόν που παράγεται από τους μύες. Συνήθως αφαιρείται από το αίμα μέσω των νεφρών και απεκκρίνεται με τα ούρα. Όταν οι νεφροί δεν λειτουργούν καλά, η κρεατινίνη παραμένει στο αίμα. Μία αιματολογική εξέταση βοηθά να υπολογιστεί η ταχύτητα με την οποία οι νεφροί σας αφαιρούν ή ‘καθαρίζουν’ την κρεατινίνη από το αίμα.
Η ουρία είναι ένα απόβλητο παραπροϊόν που παράγει το σώμα καθώς χρησιμοποιεί την πρωτεΐνη από τα τρόφιμα που καταναλώνουμε. Αν έχετε υποστεί κάποια απώλεια νεφρικής λειτουργίας, οι νεφροί ενδέχεται να μην μπορούν να αφαιρέσουν όλη την ουρία από το αίμα σας.
Αλβουμινουρία μπορεί να σημαίνει ότι οι νεφροί σας έχουν υποστεί βλάβη οπότε η αλβουμίνη, ένα είδος πρωτεΐνης, απεκκρίνεται στα ούρα. Μία μικρή ποσότητα αλβουμίνης στα ούρα καλείται μικροαλβουμινουρία και μία μεγαλύτερη ποσότητα καλείται μακροαλβουμινουρία. Η αλβουμινουρία αποτελεί συχνά μία πρώτη προειδοποίηση νεφροπάθειας αλλά η εμφάνισή ενδέχεται να οφείλεται και σε άλλους λόγους.
Αιματουρία ή παρουσία αίματος στα ούρα διαπιστώνεται ότι παρατηρούνται ερυθρά αιμοσφαίρια στα ούρα. Μπορεί να αλλάξει το χρώμα των ούρων σε κόκκινο ή σκούρο καραμελέ. Ορισμένες φορές το αίμα στα ούρα δεν είναι ορατό με το μάτι, αλλά μπορεί να εντοπιστεί με ουρολογική εξέταση. Αυτό ονομάζεται μικροσκοπική αιματουρία. Το αίμα στα ούρα είναι κοινό σύμπτωμα ουρολοιμώξεων αλλά μπορεί επίσης να είναι και το πρώτο σύμπτωμα προβλήματος με τους νεφρούς ή την ουροδόχο κύστη.
ΠΟΙΟΣ ΕΙΝΑΙ Ο ΟΡΙΣΜΟΣ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑΣ;
Για να δοθεί διάγνωση χρόνιας νεφροπάθειας πρέπει να διαπιστωθεί GFR χαμηλότερο από 60 mL/min/1.73m2 για διάστημα μεγαλύτερο από 3 μήνες ή αποδεικτικά στοιχεία νεφρικής βλάβη για διάστημα μεγαλύτερο από 3 μήνες, ανεξάρτητα από το GFR σας.
Η βλάβη των νεφρών μπορεί να είναι οποιοδήποτε από τα παρακάτω:
ΠΟΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΣΤΑΔΙΑ ΤΗΣ ΧΡΟΝΙΑΣ ΝΕΦΡΟΠΑΘΕΙΑΣ;
Η νεφρική λειτουργία μπορεί να ταξινομηθεί σε στάδια ανάλογα με το eGFR σας.
Φυσιολογικό GFR που ισούται ή είναι μεγαλύτερο από 90 mL/min/1.73m2
Ελαφρά μειωμένο GFR μεταξύ 60-89 mL/min/1.73m2
Αν η νεφρική σας λειτουργία είναι στο στάδιο 1 ή 2, έχετε χρόνια νεφροπάθεια μόνο αν έχετε αλβουμινουρία, αιματουρία, παθολογική ανωμαλία ή δομική ανωμαλία.
Ελαφριά ή μέτρια μείωση του GFR μεταξύ 45-59 mL/min/1.73m2.
Μέτρια ή σοβαρή μείωση του GFR μεταξύ 30-44 mL/min/1.73m2.
Σοβαρή μείωση του GFR μεταξύ 15-29 mL/min/1.73m2.
Νεφρική ανεπάρκεια καθώς το GFR μειώνεται σε επίπεδο χαμηλότερο του 15 mL/min/1.73m2 ή ξεκινά η αιμοκάθαρση.
Τα αποτελέσματά σας από τις εξετάσεις eGFR και αλβουμινουρίας συνδυάζονται για να σχηματιστεί μία σφαιρική εικόνα της ποιότητας λειτουργίας των νεφρών σας. Οι πληροφορίες αυτές αξιοποιούνται για να αποφασιστεί ποια είναι η καλύτερη θεραπεία για σας. Η θεραπεία εξαρτάται επίσης και από την αιτία της βλάβης των νεφρών σας.
Ο έλεγχος του διαβήτη και της υψηλής αρτηριακής πίεσης μπορούν να βοηθήσουν στο να επιβραδυνθεί ή να αποτραπεί περαιτέρω βλάβη στους νεφρούς. Επίσης μειώνει τον κίνδυνο άλλων προβλημάτων υγείας, όπως καρδιακές προσβολές και εγκεφαλικά.
ΠΡΩΤΑ ΣΤΑΔΙΑ
Στα πρώτα στάδια νεφροπάθειας, οι νεφροί σας έχουν υποστεί έναν μικρό μόνο βαθμό βλάβης.
Τα πρώτα στάδια της νεφροπάθειας μπορεί να προκαλέσουν ουλές και αποφράξεις που αλλάζουν τη ροή του αίματος σε σημεία των νεφρών οπότε δεν λειτουργούν τόσο καλά όσο θα έπρεπε. Ακόμη και στα πρώτα στάδια της χρόνιας νεφροπάθειας ο κίνδυνος καρδιαγγειακής νόσου (όπως καρδιακή προσβολή ή εγκεφαλικό) έχει καταδειχθεί ότι αυξάνεται, οπότε είναι σημαντικό να λαμβάνονται μέτρα για τη μείωση αυτού του κινδύνου.
Στα πρώτα στάδια μπορεί να μην έχετε συμπτώματα και οι αιματολογικές εξετάσεις σας μπορεί να είναι φυσιολογικές. Ωστόσο μπορεί να κινδυνεύετε περισσότερο από αφυδάτωση και να έχετε μεγαλύτερη ευαισθησία σε φάρμακα. Είναι σημαντικό να μιλήσετε στον γιατρό σας πριν να ξεκινήσετε οποιαδήποτε νέα φαρμακευτική αγωγή. Η διατήρηση καλής αρτηριακής πίεσης και η τήρηση των προτεινόμενων αλλαγών στη διατροφή, μπορεί να καθυστερήσουν ή να αποτρέψουν την εξέλιξη της νόσου στο επόμενο στάδιο.
ΜΕΣΑΙΑ ΣΤΑΔΙΑ
Στα μεσαία στάδιο της νεφροπάθειας μπορεί να αρχίσουν να εμφανίζονται συμπτώματα καθώς το επίπεδο των αποβλήτων στο αίμα αυξάνεται. Μπορεί να αρχίσετε να νιώθετε αδιαθεσία και να παρατηρήσετε αλλαγές στη συχνότητα ούρησης. Καθώς η νεφρική λειτουργία επιβραδύνεται, η αρτηριακή πίεση αυξάνεται. Η υψηλή αρτηριακή πίεση μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου. Είναι πολύ σημαντικό να συνεργάζεστε με την ομάδα ιατρικής περίθαλψής σας για να αντιμετωπίζετε θεραπευτικά αυτά τα προβλήματα και να αποτρέψετε την εμφάνιση άλλων προβλημάτων στο μέλλον.
Σ' αυτά τα στάδια μπορεί επίσης να εμφανιστεί αναιμία. Η αναιμία προκαλείται επειδή δεν υπάρχουν αρκετά ερυθρά αιμοσφαίρια στο αίμα. Τα ερυθρά αιμοσφαίρια μεταφέρουν οξυγόνο και συνεπώς η αναιμία σάς κάνει να νιώθετε αδυναμία, κόπωση και δύσπνοια. Η αναιμία αντιμετωπίζεται με ερυθροποιητίνη (EPO) που είναι μία χημική ουσία του οργανισμού (ορμόνη) η οποία παράγεται κυρίως στους νεφρούς και δίνει εντολή στον μυελό των οστών να παράγει ερυθρά αιμοσφαίρια.
ΠΡΟΧΩΡΗΜΕΝΑ ΣΤΑΔΙΑ
Στα προχωρημένα στάδια της χρόνιας νεφροπάθειας θα αρχίσετε να παρατηρείτε αλλαγές στην ποσότητα των ούρων σας και σχεδόν πάντα υπάρχει υψηλή αρτηριακή πίεση. Αυξάνεται η ποσότητα αλβουμίνης στα ούρα και το ίδιο γίνεται και με τα επίπεδα κρεατινίνης και ουρίας στο αίμα. Θα χρειαστεί να κάνετε αλλαγές στη διατροφή σας μεταξύ των οποίων μείωση του αλατιού που καταναλώνετε και της ποσότητας καλίου και φωσφόρου στη διατροφή σας.
Η νεφροπάθεια τελικού σταδίου αποτελεί το τελευταίο στάδιο της χρόνιας νεφροπάθειας. Οι νεφροί λειτουργούν μόνο κατά 10-15% και αδυνατούν να φιλτράρουν σωστά τα απόβλητα προϊόντα, να αφαιρέσουν το επιπλέον νερό από το σώμα και να βοηθήσουν στη διατήρηση της χημικής ισορροπίας του αίματος. Τώρα πλέον ήρθε η ώρα να ξεκινήσετε την προετοιμασία για αιμοκάθαρσή ή μεταμόσχευση νεφρού.