Volledige naam: Rethinking Real Estate Taxation (RETAX)
Financiering: Fonds Wetenschappelijk Onderzoek – Vlaanderen (FWO), Strategisch Basisonderzoek (SBO), projectnummer S005718N
Looptijd: 1 januari 2018 – 31 december 2023
Partners: KU Leuven (Departement Economie en HIVA – Onderzoeksinstituut voor Arbeid en Samenleving) en UHasselt (Faculteit Architectuur en kunst)
Contact: Geert Goeyvaerts, geert.goeyvaerts@kuleuven.be
Het RETAX-project pakt een van de meest kritieke en langdurige problemen in de vastgoedfiscaliteit in Vlaanderen aan: de herschatting van het kadastraal inkomen. Het kadastraal inkomen is een schatting van de huurwaarde van een onroerend goed en vormt de belastbare basis van de onroerende voorheffing. Volgens het wetboek moeten de kadastrale inkomens om de tien jaar herzien worden. Ondanks dat oorspronkelijke voornemen om elk decennium te herschatten, werden ze sinds hun eerste schatting in 1975 nooit meer bijgewerkt. De groeiende kloof tussen de kadastrale inkomens en de werkelijke markthuurprijzen veroorzaakt verschillende verstoringen op de woningmarkt en leidt tot onrechtvaardige situaties waarin belastingplichtigen die van een vergelijkbare hoeveelheid woondiensten genieten, verschillend worden belast. Verschillende internationale organisaties, zoals de OESO, het IMF en de Europese Commissie, hebben benadrukt hoe belangrijk het is om de belastbare basis van de onroerende voorheffing actueel te houden, om de rechtvaardigheid te verzekeren en economische verstoringen te minimaliseren. Toch zijn er nog talrijke landen die dat niet doen, omdat ze niet over de nodige instrumenten beschikken om de belastbare basis op een kostenefficiënte manier te herschatten. België is daar één van.
Hoewel het ontbreken van een degelijke herschatting het meest dringende probleem van de Vlaamse onroerende voorheffing is, wijzen de OESO en anderen ook op het ontwerp van de onroerende voorheffing als een belangrijke kans om de economische efficiëntie van de belasting te verhogen. Het gebrek aan aandacht voor dat ontwerp is een tweede reden waarom dit instrument in veel landen onderbenut blijft, hoewel het een belangrijke bron van inkomsten zou kunnen zijn. Theoretisch onderzoek suggereert al lang dat een belasting op uitsluitend de huurwaarde van grond de economische verstoringen zou minimaliseren. Bovendien zou een belasting op de hoogst mogelijke waarde van grond eigenaars kunnen aansporen om hun grond optimaal te gebruiken. Een belasting die met dat optimale gebruik rekening houdt, zou daarnaast duurzaam ruimtegebruik verder kunnen stimuleren. Toch blijven veel praktische problemen en vragen over de effectieve invoering van zo'n belasting en over haar verdelingseffecten onbeantwoord.
Het hoofddoel van het RETAX-project is onze kennis over de onroerende voorheffing te vergroten om het gebruik ervan te optimaliseren. Daarvoor zullen we verschillende vragen en problemen moeten aanpakken die nog onbeantwoord zijn of waarvoor nog geen oplossing bestaat, en die momenteel als een rem op noodzakelijke hervormingen worden ervaren.