Geschiedenis van Apintie Nostalgie

De oudere luisteraars van Radio Apintie zullen met een zeker heimwee terugdenken aan de omroepers en personen die de programma's die tot de jaren '80 van de vorige eeuw werden uitgezonden, presenteerden.

De eerste omroepster was Carmen Tjon a Meeuw die al spoedig gezelschap kreeg van de eveneens alom bekende Claudine van Kanten, de latere mevrouw Vermunt. De eerste omroeper was André, alias Ampie, Kamperveen, die eind 1975 zijn eigen commercieel radiostation oprichtte: ABC (Ampies Broadcasting Corporation). Hij werd kort na zijn indiensttreding bij Apintie aangesteld tot omroepleider, een functie die hij jarenlang vervulde.

Programma's waar men voor thuis bleef, waren:

-Famiri Mi Sma met o.a. Harry de la Fuente, Richard Doest en Wilfred Teixeira. Wilfred Teixeira, een veelzijdig ontwikkeld persoon, genoot een grote populariteit in het culturele leven van ons land, over wie het dagblad De Ware Tijd indertijd schreef dat hij een absolute aanwinst was voor de toneelschrijverij. Twee van de vele door hem geschreven toneelstukken: Nene Bekka en A no bon priti un werden later ook als hoorspel uitgezonden door Radio Apintie. Met A no bon priti un (een emancipatiehoorspel over een oude, blanke industrieel door wiens geest reminiscenties [overblijfselen uit een vroegere toestand, in dit geval uit de slaventijd] gaan spoken), verwierf hij een prijs in een door STICUSA (Stichting voor Culturele Samenwerking, die in 1955 werd opgericht met het doel het versterken van de culturele banden tussen Nederland, Suriname en de Nederlandse Antillen) uitgeschreven prijsvraag. Zijn grootste bekendheid verwierf hij echter met met zijn hoorspelfeuilleton Famiri Mi Sma. Van dit hoorspel werden 24 achtereenvolgende jaren in totaal 1117 afleveringen door Radio Apintie uitgezonden, tót 1982, toen Radio Apintie door de militaire machthebbers uit de lucht werd gehaald. Als je op de avonden dat Famiri Mi Smawerd uitgezonden over straat liep, kon je de lachsalvo's uit de huiskamers horen. Het was n.l. een serie die haar basis vond in de generatieconflicten binnen een familie die "vanuit de modder van de armoede opklom tot airconditioned welstand", zoals literator Michiel van Kempen dat omschrijft in een profiel van Wilfred Teixeira in EEN GESCHIEDENIS VAN DE SURINAAMSE LITERATUUR. Elke rol in dit hoorspel kreeg gestalte door middel van een eigen idioom (taaleigen, taalgebruik): het Surinaams-Nederlands van de ouma was doorspekt met welhaast verdwenen Nederlandse woorden, terwijl de kleindochter ABN (Algemeen Beschaafd Nederlands) sprak, chauffeur en tuinman Sranantongo enz. En dat alles gelardeerd met veel humor, waarvan de luisteraars soms niet bijkwamen van het lachen. Sublieme registerwisselingen, dus het niveau of stijl van taalgebruik, passend voor de in dit hoorspel voorkomende situaties, vergrootten de toegankelijkheid van Famiri Mi Smaen dat gold eigenlijk voor alle door Teixeira geschreven theaterstukken.

- Van halte tot halte met lijn E was ook een feuilleton van Wilfred Teixeira. De verwikkelingen in deze serie, waarvan ongeveer 500 afleveringen werden uitgezonden, waren opgebouwd rond de maatschappelijke en politieke actualiteit.

- Abonuman e waka nanga baka. (Deze titel werd vaak - niet correct - vermeld als Abonuman... maar Abonuman was bedoeld als eigennaam ofwel persoonsnaam. Hoewel deze serie [waarvan ongeveer 400 afleveringen werden uitgezonden door Radio Apintie], die eveneens door Wilfred Teixeira geschreven werd, over bijgeloof, kwakzalverij en moderne verschijnselen als telekinese [beïnvloeding van de materie door middel van gedachten, gevoelens e.d.] handelde, was het natuurlijk niet verwonderlijk dat men de titel verwarde met een bonuman, maar de heer Teixeira had hier met opzet het lidwoord a en het zelfstandig naamwoord bonuman - zeer toepasselijk overigens - samengetrokken tot de eigennaam Abonuman. Vermoedelijk is op deze wijze indertijd, gezien de intellectuele capaciteiten van de persoon, de eigennaam Aboikoni ontstaan.) Deze serie had een voorlichtende functie, evenals het toneel van Sophie Redmond dat eerder had gehad.

Dan was er nog de eenmaal per week door Wilfred geschreven uit te zenden humoristische serie Kromo over de belevenissen van een Javaan die aangedikt, overdreven Surinaams-Javaans sprak, een rol die door wijlen André (Ampie) Kamperveen werd vertolkt.

- Anansi Tori en andere sprookjes van Harry Jong Loi, die zijn verhalen eigenhandig op papier zette, evenals die van zijn serie Yorka Tori die nu, in een andere vorm, elke donderdag door Harold Gessel wordt gebracht. (Een dochter van Harry Jong Loi heeft nog jarenlang op de administratie van Radio Apintie Televisie gewerkt.)

Herinnert u zich overigens nog de inleiding van zijn (Harry Jong Loi) programma's:"Arkiman, in a foto, abra watra awans pe un de, Radio Apintie, the Happy Station, e bar' un odi"?

Allemaal programma's waarbij de luisteraars aan de radio gekluisterd waren. Andere medewerkers aan de populaire programma's van Radio Apintie: Hein Eersel, Jan Voorhoeve, Arie Bouwmans, Maria Hewitt-Huisman, Hans Fernandes, Mr. H. Huber en echtgenote, mevrouw Jopie Nassy, John Veldema, mevrouw Ineke Vos, Aries-Melik, het echtpaar Karmelk, René Sammy, Wim Zalm, Herman da Costa, mevrouw Evenzwaard, mevrouw Heléne van de Berg. Teveel om op te noemen, maar personen die allemaal een bijdrage hebben geleverd aan de populariteit van dit radiostation. De heer Eddy Vervuurt had zelf de leiding over de regie en opnamen bij dergelijke uitzendingen.

In de periode 1960 tot 1964 had Radio Apintie te kampen met een tekort aan geschikte omroepers. Dit euvel werd verholpen met het in dienst nemen van Gerard Chehin, die deel uitmaakte van de muziekformatie El Trio Cascabel. Dat hij geknipt was voor dit werk bleek uit de presentatie en verzorging van het programma De Zondag in Latijns-Amerika. Mr Happy, zoals Gerard werd genoemd, was door zijn aparte stem en vriendelijk voorkomen bij groot en klein erg populair. Hij heeft later, toen hij zich had teruggetrokken uit de omroepdienst, nog jarenlang, tot zijn overlijden, de luisteraars op de doordeweekse dagen laten schuddebuiken van het lachen met zijn humoristische programma Sjakie en Cunersie. Zijn karakteristieke lachje aan het einde van zijn mopjes zal velen nog lang bijblijven. Zijn humor was overigens ook altijd op te merken in andere door hem verzorgde programma's. Ook was hij de advertentiespecialist van Radio Apintie.

Uit de grote continuïteit van programma's blijkt, dat de oprichter van Radio Apintie met een uitgebalanceerd en goed doordacht programmaschema met toekomstvisie werkte.

Andere bekende programma's:

Bromkidyari (een politiek georiënteerd programma) met Hans Prade; Bigi Sma Tori(dat later werd omgedoopt tot Strijders van het eerste uur) met Lucien Pinas, welk programma later werd voortgezet met wijlen Harold Braam; Erik Omzigtig met zijn programma de Happy Family Show dat na zijn overlijden werd voortgezet door Anne Marie Sanches (een programma waarin allerlei onderwerpen de samenleving rakende aan bod komen, b.v. over doelgroepen waarop een bepaalde actie is gericht die men o.m. via dit programma probeert te bereiken, meestal door middel van interviews met personen die met zo'n actie zijn belast, zoals genderbeleid [beleid gericht op de sociale en culturele ontwikkelingen in de maatschappelijke positie van de seksen], de problematiek rond hiv [afkorting van het Engelse human immunideficiency virus, het virus dat het menselijk afweersysteem aantast, de veroorzaker van aids] etc.); De toemalige presidentsvrouwe, First Lady Elisabeth Venetiaan verzorgde een poos Bungu-Bungu-Carrousel, een lichtvoetig, luchthartig programma waarin populaire muziek, advertenties en wetenswaardigheden etc. elkaar aflosten. (Bungu-Bungu was de naam van een carrousel [een draaimallemolen met houten paarden] die vroeger tijdens konfriyari, toen Suriname nog deel uitmaakte van het Koninkrijk der Nederlanden, als attractie werd gebruikt op die datum [meestal duurde het konfriyarifeest een hele week] waarbij de kinderen dan voor een paar centen op zo'n houten paard konden plaatsnemen, waarna de mallemolen - in eerste instantie - met mankracht werd rondgedraaid. Dat ging soms niet al te soepel, met horten en stoten, waarbij de carrousel een geluid maakte dat op bungu-bungu leek. Bungu-bungu is dus een geluidsnabootsend woord. Later ging dat ronddraaien wat soepeler toen de carrousel met stoomkracht werd aangedreven en weer later nog soepeler toen de elektriciteit zijn intrede deed); Wijlen Adriaan Thurnim, ook bekend als oom Adriaan, die vooral bekendheid genoot met zijn presentatie van het programmaDi mi yere yu Friyari; Hein Eersel met zijn programma De Zondagmorgencauserie en het cultureel programma Nanga Opo Doro waarin hij het Sranantongo propageerde. Hein Eersel (Drs. Nederlandsr Taal en Letterkunde) heeft in de jaren '90 van de vorige eeuw meegewerkt aan de nieuwe spelling van het Sranantongo, in welke spelling alle Surinaamse woorden die in deze "Geschiedenis van Radio Apintie Televisie" voorkomen, zijn geschreven. (Zie Sranantongo Prisma Wortubuku, Sranantongo - Nederlands en Nederlands - Sranantongo); Wijlen 'Cowboy' Pearl Barend die enkele tientallen jaren een programma met country and westernmuziek verzorgde en wijlen Jozef Slagveer met Aktueel, een programma achter het nieuws, waarin politieke zaken werden uitgediept