Κεραμική,  μια τέχνη που χάνεται στις χιλιετηρίδες , ξεκινά από την στιγμή που κάποιος έφτιαξε από λάσπη ένα σκεύος και το άφησε να στεγνώσει στον ήλιο, συνεχίζει  σήμερα και θα υπάρχει όσο υπάρχουν άνθρωποι . Το ταξίδι της κεραμικής για την αρχαιολογία ξεκινά τη νεολιθική εποχή που οι άνθρωποι ψήνουν τα σκεύη για να σκληρύνουν  και τα χρησιμοποιούν  για την αποθήκευση και το ψήσιμο των  τροφών . Ο ψημένος πηλός είναι σχεδόν αθάνατος  .

Απλά και άτεχνα στην αρχή , αλλά σιγά σιγά αποκτούν διάκοσμο όλο και πιο πλούσιο , φτιάχνονται αγγεία σε διάφορα σχήματα και για διάφορες χρήσεις . Η διακόσμηση  και η παλαιότητα  τους είναι αυτή που διαχωρίζει τις περιόδους στις οποίες τα ξεχωρίζουμε .

Ας ξεκινήσουμε λοιπόν το ταξίδι στην Ελληνική κεραμική  .  

Μινωική κεραμική : Ξεκινά γύρο στο 8000 και φτάνει μέχρι την καταστροφή του Μινωικού πολιτισμού . Τα αγγεία του έφτασαν σε υψηλότατο επίπεδο τέχνης και τεχνικής και τα βρίσκουμε σε όλες τις πόλεις γύρω από την Μεσόγειο .

Κυκλαδική κεραμική : Από το 3200 μέχρι το 2000 π.χ.χ., πλάθονται σε τροχό ή όχι με εντυπωσιακό  διάκοσμο με θαλασσινά θέματα αλλά και εικόνες ζώων .

Μινυακή κεραμική : 1650 – 1550 π.χ.χ  τα μινυακά αγγεία είναι συνήθως γκρί αλλά υπάρχει και η τεχνοτροπία της κίτρινης και κόκκινης κεραμικής .

Μυκηναϊκή κεραμική : 1600 – 1100 π.χ.χ. εμφανίζονται  για πρώτη φορά στην κεντρική Ελλάδα απεικονίσεις ζώων , πουλιών και ανθρώπων, ακόμα και σκηνές διηγηματικού χαρακτήρα . αμφορεας 1000-1050

Πρωτογεωμετρικός ρυθμός : 1100 – 900 π.χ.χ τα αγγεία πλάθονται πια όλα σε ταχύστροφο τροχό, τα διακοσμητικά θέματα είναι περιορισμένα τρίγωνα, ομόκεντροι κύκλοι, τεθλασμένες γραμμές,

Όλα φτιαγμένα με διαβήτη . Στο τέλος της περιόδου όλο και μεγαλύτερη επιφάνια του αγγείου βάφεται μαύρη . Τα σημαντικότερα εργαστήρια είναι στην Αττική, Εύβοια, Θεσσαλία, Μακεδονία, Κρήτη, και στα παράλια της Μικράς Ασίας .

Γεωμετρικός ρυθμός : 900 – 700 π.χ.χ. χαρακτηρίζεται έτσι από τα τρίγωνα, ρόμβους, μαιάνδρους με τα οποία διακοσμούνται, ακόμα και οι μορφές αποδίδονται γεωμετρικά . Ο ρυθμός αυτός χωρίζεται σε τρείς φάσεις .

Πρώιμη γεωμετρική . 900 -  850 , όπου η χρήση  του διαβήτη χάνεται σιγά σιγά και οι κύκλοι και τα τρίγωνα αντικαθίστανται σταδιακά από μαιάνδρους, ζικ  ζακ, και καμπύλες, αρχίζουν να εμφανίζονται ζωικές μορφές όπως ίπποι και το αγγείο βάφεται μαύρο εκτός από την διακόσμηση . αμφορέας με λαβες 850

Μέση γεωμετρική . 850 – 760 , κύριο χαρακτηριστικό της είναι η διαίρεση του αγγείου σε πολλές ζώνες διακόσμησης . Συναντάμε και νέα σχήματα όπως τον κρατήρα με ψηλό κωνικό πόδι και την πεπλατυσμένη πυξίδα, που ή λαβή της έχει την μορφή αλόγου . αττική πυξίδα με τεσσερα αλογα

Ύστερη γεωμετρική . 760 – 700 όπου αρχίζουν να χάνονται τα γεωμετρικά μοτίβα και αντικαθίστανται  από εικονιστικές παραστάσεις  . Τα θέματα πια είναι γυναίκες , πολεμιστές και σκηνές μάχης αλλά και ζώα . κρατηρας

Για να μπορέσουμε να εξετάσουμε καλύτερα την ιστορία της κεραμικής θα δούμε εκτενώς την εξέλιξη της σε δύο περιοχές όπου έχουμε και τα περισσότερα στοιχεία  την Κόρινθο και την Αττική .

Κορινθιακή περίοδος . 720 – 535 και αυτή η περίοδος χωρίζεται σε διάφορες φάσεις .

Πρώιμη πρωτοκορινθιακή 720 – 690 ζωγραφίζουν κυρίως φυτά και ζώα σε μικρά αγγεία κοτύλες και αρύβαλλους, για την διακόσμηση χρησιμοποιείται η τεχνική του περιγράμματος και εμφανίζεται και η τεχνική της χάραξης . ζωγράφος evelyn πολεμιστης και ιππέας

Μέση πρωτοκορινθιακή 690 – 650 την περίοδο αυτή εμφανίζεται ο μελανόμορφος ρυθμός, εμφανίζονται και νέα σχήματα όπως η οινοχόη και το αλάβαστρο . Κυριαρχούν οι αφηγηματικές σκηνές . Χωρίζεται σε δύο υποπεριόδους .  α) Πρώτος  μελανόμορφος ρυθμός 690 - 670, οι ανθρώπινες μορφές άκαμπτες ακόμα διακρίνονται από καμπύλα περιγράμματα . β) Δεύτερος μελανόμορφος  670 -650, οι ανθρώπινες μορφές αποδίδονται με πιο φυσικό και πειστικό τρόπο και με λεπτομέρειες, το 660 εμφανίζεται ένας πολύχρωμος ρυθμός, η εικόνα εμπλουτίζεται με ανοικτό καφέ, άσπρο και ιώδες χρώμα . Αυτή την περίοδο εργάζονταν σπουδαίοι καλλιτέχνες όπως ο ζωγράφος του Αίαντα . θεος ηρωας και κενταυρος  

Ύστερη πρωτοκορινθιακή . 650 – 625 χαρακτηρίζεται από την βιασύνη στην διακόσμηση γεγονός που οφείλεται μάλλον στην μαζική παραγωγή, εμφανίζονται μεγαλύτερα αγγεία όπως η όλπη . ζωγραφος του πολεμιστες – βελλερεφοντης και χιμαιρα

Μεταβατική . 625 – 610 , έχουμε τυποποίηση και επανάληψη της προηγούμενης περιόδου . λιονταρι πανθηρας

Πρώιμη  Κορινθιακή . 610 – 580 , κυριαρχούν οι αφηγηματικές σκηνές απλουστευμένες και χωρίς φροντίδα . ηρακλης και συμποσιο ευριτου

Μέση Κορινθιακή 580 -555, τα σώματα των ζώων επιμηκύνονται για να γεμίζουν γρήγορα την επιφάνεια . κυνιγη αγριοχειρου γαμηλια τελτη

Ύστερη Κορινθιακή  . 555 - 535, οι διάφορες σκηνές ζωγραφίζονται σε μετόπες . ηρακλης σωζει την ησιονη

Αττική κεραμική .χωρίζεται και αυτή σε διάφορες περιόδους .p

 Πρωτοαττική . την περίοδο που στην Κόρινθο άρχισε να χρησιμοποιείται η μελανόμορφη τεχνική, στην Αττική οι αγγειογράφοι απέδιδαν τις μορφές με σκίαση και περίγραμμα, ενώ πολύ σπάνια χάραζαν λεπτομέρειες . Χωρίζεται και αυτή σε τρείς περιόδους .

Πώιμη πρωτοαττική . 700 – 675  είναι εδώ φανερή η συνέχεια της γεωμετρικής κεραμικής, τόσο στο μέγεθος όσο και στην τεχνιική των αγγείων . Διακοσμούνται με πομπές ανθρώπων, αρμάτων και  

ηγεμονικές μορφές, εμφανίζονται άλογα, κένταυροι και σφίγγες . Αρχίζει να γίνεται σαφής ο διαχωρισμός του αγγείου σε κύρια και δευτερεύουσα όψη, ενώ τα περιγράμματα είναι καμπύλα .άρματα και λιοντάρια – χορός πομπή αρμάτων ζωγράφος του αναλάτου

Μέση πρωτοαττική  675 – 650 προτιμούνται αγγεία μεγάλου σχήματος και εμφανίζονται νέα είδη κρατήρων . Αρχίζει η χρήση λευκού χρώματος δημιουργώντας έναν νέο ρυθμό τον μαυρόασπρο . Οι μορφές είναι πιο φυσικές με περισσότερες ανατομικές λεπτομέρειες, χαρακτές ή ζωγραφιστές . Οι συνθέσεις γίνονται πιο τολμηρές και σύνθετες . Εικονίζονται μάχες και σκηνές από την μυθολογία . Σταδιακά τα συμπληρωματικά σχέδια χάνονται για να αφήσουν χώρο στην ανάδειξη του κεντρικού θέματος . ο οδυσσεας τυφλώνει τον πολύφημο

Ύστερη πρωτοαττική . 650 – 630 διατηρείται το μέγεθος και η θεματολογία της προηγούμενης περιόδου . Επηρεασμένοι από την Κορινθιακή μελανόμορφη τεχνική χρησιμοποιούν εκτός από το λευκό χρώμα, το κίτρινο, το καφέ, διάφορες αποχρώσεις του γαλαζοπράσινου και κόκκινο . Το πρόβλημα είναι ότι τα χρώματα αυτών των αγγείων δεν ήταν σταθερά και απολεπίζονταν και να χάνουν την καλλιτεχνική και εμπορική τους αξία .

Αττική μελανόμορφη τεχνική .  γύρο στο 630 π.χ.χ. οι Αθηναίοι επηρεασμένοι από τα Κορινθιακά αγγεία που κυκλοφορούσαν στην αγορά, άρχισαν να χρησιμοποιούν με την σειρά τους τη μελανόμορφη τεχνική . Αυτή η περίοδος χωρίζεται σε τέσσερις υποπεριόδους .

Πρωτομελανόμορφος ρυθμός . 630 – 600  Εχει επικρατίσει πια ο μελανόμορφος ρυθμός και είναι φανερές οι Κορινθιακές επιροές .ηρακλης και κενταυρος νεσος

Πρώιμη περίοδος μελανόμορφου ρυθμού . 600 – 570  τα στοιχεία της πρωτοαττικής περιόδου αρχίζουν να χάνονται, αντικαθήστανται σταδιακά από θέματα επιρεασμένα από τα Κορινθιακά αγγεία .Νέαρχος μάχη μεταξύ πυγμαίων και γερανών Νέαρχος Είναι παράλληλα κεραμέας και ζωγράφος.  Σοφίλος Ελικωτος κρατήρας με αγριόχοιρους .

Ώριμη  περίοδος μελανόμορφου ρυθμού 560 – 530 ο ρυθμός πια έχει φτάσει στην ακμή του,  δεκάδες σπουδαίοι καλλιτέχνες δημιουργούν αγγεία υψηλής τέχνης και τεχνικής ανάμεσά τους ξεχωρίζουν ο Εξηκίας, ο Λυδός, ο ζωγράφος του Αμαση, ο ζωγράφος του Αντιμένη και άλλοι πολλοί . Εξηκίας Διόνυσος – Λυδος Θησέας σκοτώνει τον Μινώταυρο

ύστερη  περίοδος μελανόμορφου ρυθμού  525 – 500 είναι η εποχή που αρχίζει να επικρατεί ο ερυθρόμορφος ρυθμός, η παραγωγή μελανόμορφων συνεχίζεται αλλά πλέων  η ποιότητα τους δεν είναι πολύ καλή  μεσολαβούν και οι δύο Περσικές εισβολές το 490 και 480 . Παρ όλα αυτά υπάρχουν αρκετοί μεγάλοι καλλιτέχνες που ασχολούνται με αυτόν τον ρυθμό  , προσθέτουν και το λευκό στο υπόβαθρο αντί του κόκκινου του πηλού . ζωγράφος του Θησέα , Αθηνά, Ηρακλής, Ερμής . – ζωγράφος του εδιμβούργου αθλητες .

ερυθρόμορφος ρυθμός . 530 -  320 γύρω στο 530 π.χ.χ. επινοήθηκε μια νέα τεχνική για την διακόσμηση των αγγείων η ερυθρόμορφη . Στην μελανόμορφη τεχνική οι μορφές αποδίδονταν με μαύρο μελάνη και το φόντο έμενε με το χρώμα του πηλού . Στην νέα τεχνική οι μορφές και τα σχέδια παραμένουν στο κόκκινο χρώμα του πηλού και βάφεται μαύρο το φόντο . Στα πρώτα αγγεία της περιόδου συνδυάζονται και οι δύο τεχνικές . Η ερυθρόμορφη τελικά είναι αυτή που θα κυριαρχήσει τους επόμενους αιώνες στον Ελληνικό κόσμο .

του περίφημου εξικια και από κάτω η υπογραφή του

κλασική κεραμική  480 – 320 / η περίοδος αυτή χωρίζεται σε τέσσερις υποπεριόδους .

πρώιμη κλασική 480 – 450

κλασική 450 – 420

πλούσιος ή στολισμένος ρυθμός 420 – 390

ύστερη κλασική 390 – 320  σε ολόκληρη την  κλασική περίοδος ακολουθείται ο ερυθρόμορφος ρυθμός οι διαφορές των περιόδων που χωρίζεται είναι μικρές . χωρίζονται ανάλογα την εποχή και τις μικρές διαφορές στην απόδοση των μορφών , των ενδυμάτων καθώς και στο πόσο πλούσια ή φτωχά ήταν διακοσμημένα τα αγγεία . Αυξάνεται ή χρήση επίθετων χρωμάτων ( λευκό, ρόδινο, κίτρινο, χρυσαφί, πράσινο και κυανό ) ενώ οι στάσεις των μορφών επηρεάζονται όλο και περισσότερο από την σύγχρονη τους γλυπτική .
Ο κατάλογος των καλλιτεχνών αυτής της περιόδου είναι ατελείωτος κεραμείς,  αγγειογράφοι ακόμα και ζωγράφοι έχουν υπογράψει τα αγγεία  .

 1.     480 - 450 π.Χ. Πρώιμη κλασική αγγειογραφία

Αν και οι μεγάλες τέχνες εγκαταλείφθηκαν μετά τα Περσικά, επειδή αποφασίστηκε να μην ανοικοδομηθούν αμέσως οι καταστραμμένοι ναοί, η παραγωγή αγγείων συνεχίζεται. Από τη μελέτη των έργων αυτής της περιόδου καταλήγουμε στα εξής συμπεράσματα:

2.  Πρώτα απ' όλα παρατηρείται μια κάμψη, όσον αφορά το πνεύμα, σε σύγκριση με την ύστερο αρχαϊκή περίοδο και

3.  δευτερευόντως είναι φανερή η επίδραση της μεγάλης ζωγραφικής. Από τις περιγραφές των έργων του Πολυγνώτου από τη Θάσο και του Μίκωνος του Αθηναίου μαθαίνουμε ότι οι συνθέσεις τους έφεραν κάτι το νέο. Τα έργα τους είχαν τη μορφή ζωφόρων που το ύψος τους ήταν περίπου 1,5 ή 2 φορές των μορφών. Οι μορφές, περίπου στο μισό του φυσικού, τοποθετούνταν άλλες πιο πάνω άλλες πιο κάτω.

4.  Δεν αποτυπώνεται κάποια έννοια προοπτικής, γιατί οι μορφές έχουν το ίδιο μέγεθος, όμως ξεφεύγουν από τη μία γραμμή εδάφους, και δίνουν νέα αντίληψη για το χώρο. Οι επιδράσεις αυτές γίνονται φανερές στο έργο του ζωγράφου των Νιοβιδών. Ένας άλλος απλούστερος τρόπος για να εικονιστούν πολυπρόσωπες συνθέσεις ήταν η διαίρεση της επιφάνειας του κρατήρα σε δύο στενότερες ζωφόρους.

5.  Σε γενικές γραμμές εγκαταλείπεται η εμμονή στις ανατομικές  και ενδυματολογικές λεπτομέρειες. Σύμφωνα με τον Beazley "ο τεχνίτης που σχεδίαζε πάνω στα αγγεία έγινε κατώτερης ποιότητας και εργαζόταν μηχανικά."

6.  Η ανθρώπινη ανατομία είναι περισσότερο προσεκτική. Τα μάτια αποδίδονται με την τοποθέτηση της κόρης στην άκρη και με μακρύτερο το πάνω βλέφαρο. Μελετάται ακόμη περισσότερο η έκφραση του προσώπου, εκτός από την απλή σύσπαση του πόνου.

7.  Οι στάσεις των μορφών απομακρύνονται από τις τυποποιημένες αρχαϊκές.  

8.  Οι πτυχές των ενδυμάτων γίνονται χαλαρότερες και πιο φυσιοκρατικές. Δεν έχουν ζικ - ζακ παρυφές, αλλά αποτελούνται από ομάδες παράλληλων γραμμών. Ο ελαφρύς και στολισμένος χιτώνας αντικαθίσταται από το μάλλινο και βαρύ πέπλο.

9.   

2. 450 - 420 π.Χ. Κλασική αγγειογραφία

Τα γενικά χαρακτηριστικά αυτής της περιόδου, κατά την οποία χτίζεται και διακοσμείται ο Παρθενώνας, είναι τα εξής:

·           Ο ρυθμός εξέλιξης είναι βραδύτερος απ' ότι στα προηγούμενα εκατό χρόνια.

·           Ορισμένοι καλλιτέχνες αποδίδουν με επιτυχία το χώρο και τη σχέση μεταξύ των μορφών, τον όγκο και την κίνηση.

·           Αυξάνεται η χρήση της τεχνικής του λευκού εδάφους στις ληκύθους.

·           Οι αξιόλογοι καλλιτέχνες ανταγωνίζονται στην απόδοση των ανατομικών λεπτομερειών, μολονότι προτιμούν να κατοχυρώνονται πίσω από τις τυποποιημένες στάσεις και ομάδες μορφών. Η απόδοση της όψης των κεφαλιών γίνεται κατά τομή.

·           Σε αρκετές περιπτώσεις παρουσιάζονται φωτοσκιάσεις στα σώματα των μορφών, στις πτυχές των ρούχων κ.α. που δημιουργούν έντονη πλαστικότητα.

·           Διακρίνονται έντονες επιδράσεις από τα αναθηματικά γλυπτά του Παρθενώνα ή της Αθηνάς Νίκης.

3. 420 - 390 π.Χ. Πλούσιος ή Στολισμένος ρυθμός - Ύστερη Κλασική Ι

Τα γενικά χαρακτηριστικά αυτής της περιόδου, κατά την οποία η Αθήνα νικιέται στον Πελοποννησιακό πόλεμο, είναι τα εξής:

·           Οι μορφές αποδίδονται με λεπτά καμπύλα περιγράμματα, σε χαριτωμένες στάσεις

·           Τα ρούχα είναι πλούσια διακοσμημένα και φαντάζουν σαν διαφανή.

·           Χρησιμοποιούνται "επίθετα" χρώματα, κυρίως λευκό αλλά και γαλάζιο, κίτρινο, ρόδινο ή και χρυσό.

·           Αναπτύσσεται το "διακοσμητικό στυλ" που αποτελείται από μεγάλες πολυπρόσωπες συνθέσεις, με τις μορφές τοποθετημένες σε διάφορα επίπεδα, με καταστόλιστες ενδυμασίες

·           Στα θέματα της εικονογραφίας υπερτερούν αυτά που αναφέρονται σε σκηνές της οικογενειακής ζωής, της ζωής της γυναίκας, της διονυσιακής λατρείας ή αυτά που σχετίζονται με τον κόσμο της Αφροδίτης.

1. 390 - 320 π.Χ. Ύστερη κλασική αγγειογραφία - Ύστερη Κλασική ΙΙ

Κυριότερο χαρακτηριστικό αυτής της περιόδου είναι η εμφάνιση του ρυθμού Κερτς (Kerch), που πήρε το όνομά του από μια τοποθεσία στην

 ανατολική Κριμαία (αρχαίο Παντικάπαιο, δες το χάρτη), όπου βρέθηκε μεγάλος αριθμός από ύστερα ερυθρόμορφα αγγεία. Τα γενικά χαρακτηριστικά των πιο αξιόλογων από αυτά είναι:

·           Η στροφή προς την περαιτέρω ανάπτυξη των ρυθμών του τέλους του 5ου αι., που συνοδεύτηκε από μια ιδιαίτερη προσοχή στη λεπτομέρεια και στη διακόσμηση,

·           αυξημένη χρήση επίθετου χρώματος (λευκό, ρόδινο, κίτρινο, χρυσαφί, πράσινο και κυανό), ανάγλυφου και επιχρύσωσης,

·           σπάνια κάποια αξιόλογη σχεδίαση,

·           το σχήμα των αγγείων τείνει να γίνει ραδινότερο,

·           τα περιγράμματα παρουσιάζουν μεγαλύτερες καμπυλότητες,

·           τα χείλη διευρύνονται και κρέμονται πάνω από τα σώματα,

·           οι λαβές περιελίσσονται,

·           «Όσον αφορά την κατανομή της μορφής του αγγείου σε σχέση με τα πεδία διακόσμησης παρατηρείται ότι η επιφάνεια του αγγείου διαρθρώνεται με τέτοιο τρόπο ώστε το σχήμα του να εντατικοποιεί την εντύπωση της εικόνας. Η κατώτερη κοιλότητα του σώματος του αγγείου δε χρησιμοποιείται ως πεδίο διακόσμησης. Αντίθετα, η παράσταση ακουμπά σε μια ζώνη με κοσμήματα, η οποία κυκλώνει το αγγείο κάτω από τη μεγαλύτερη επιφάνειά του, ώστε το κατώτερο μέρος της κοίλης επιφάνειας να αποτελεί το στήριγμα της καλά οργανωμένης επιφάνειας του αγγείου.

·           Οι παραστάσεις γίνονται πολυπρόσωπες και δε διαιρούνται σε μικρότερες εικόνες αλλά είναι ενιαίες. Η κύρια καινοτομία παρατηρείται στη σύνθεση των εικόνων. Οι μορφές εντός της εικόνας είναι τοποθετημένες σε διάφορα επίπεδα, ωστόσο η καθεμιά έχει τη σταθερή τεκτονική της θέση μέσα στη σύνθεση. Ενώ το βάθος αποδίδεται, αυτό δε γίνεται με ένταση∙ αυτή η ψευδαίσθηση δεν προκύπτει ως αποτέλεσμα τεχνικών προοπτικής αλλά μέσω των στάσεων των μορφών. Η ομαδοποίηση των μορφών δεν είναι σφιχτή και αυτές που δε βρίσκονται στο κέντρο της σύνθεσης πολλές φορές αποστρέφονται τη δράση στο κέντρο της. Οι στάσεις των μορφών έχουν επηρεαστεί από τη σύγχρονη γλυπτική, είναι γεμάτες χάρη και κίνηση, αλλά χωρίς ένταση. Το πνεύμα της νέας εποχής τοποθετεί τις μορφές στο φως και στον αέρα και τις αφήνει να στροβιλίζονται.»1

Δεν είναι εύκολη η χρονολόγησή τους, αλλά τα πιο πρώιμα μπορούν να θεωρηθούν ως εξέλιξη του έργου αγγειογράφων που διακοσμούσαν υδρίες και κρατήρες στις αρχές του αιώνα. Τα καλύτερα έργα τοποθετούνται με κέντρο τα αγγεία του Ζωγράφου του Μαρσύα, γύρω στα μέσα του 4ου αιώνα.

·           «Σε γενικές γραμμές, η τεχνοτροπία των αγγείων του Κερτς διαιρείται σε τρεις περιόδους (πρώιμη, ώριμη και ύστερη περίοδος Κερτς), ωστόσο δεν υπάρχουν αυστηρά χρονικά όρια και η κατανομή των αγγείων στις κατά μέρους περιόδους δεν είναι απόλυτη.

·           Η ποιότητα της αττικής ερυθρόμορφης κεραμικής είναι χαμηλή στο α' τέταρτο του 4ου αι. π.Χ. Από το 380 π.Χ. μερικοί αγγειογράφοι έδωσαν νέα πνοή στην ερυθρόμορφη αγγειογραφία. Η τεχνοτροπία του Κερτς εξελίσσεται ως συνέχεια του προηγούμενου απλού στιλ (εντός των πλαισίων της τεχνοτροπίας του ζωγράφου της Υένας και του ζωγράφου του Μελεάγρου) όσον αφορά τη χρήση της γραμμής, ωστόσο η πινελιά γίνεται ηπιότερη και πιο αδύναμη, ενώ παράλληλα εγκαταλείπεται η ανάγλυφη γραμμή (η οποία απαντά όλο και πιο σπάνια μετά τα μισά του 4ου αι. π.Χ.) και χρησιμοποιείται ελεύθερα το λευκό ώστε να εξαρθούν ή να αντιπαραβληθούν οι μορφές μέσα στη σύνθεση.

·           Με την πάροδο του χρόνου το σχέδιο γίνεται πιο ελεύθερο, εγκαταλείποντας την αυστηρή γραμμικότητα των προηγούμενων χρόνων. Στα μέσα του 4ου αι. π.Χ. (ώριμη περίοδος) τα περιγράμματα ρευστοποιούνται και η τεχνοτροπία γίνεται ζωγραφικότερη χρησιμοποιώντας πλειάδα χρωμάτων και αποδίδοντας τις σκιές με αραιωμένο βερνίκι. Από τα μέσα του 4ου αι. π.Χ. οι γραμμές γίνονται βραχύτερες και συχνά απότομες στη σχεδίαση των σωμάτων και των πτυχών των ενδυμάτων, ενώ οι σκηνές αποτελούνται από περισσότερα πρόσωπα.

·           Η τελευταία γενιά των αγγειογράφων ερυθρόμορφης αγγειογραφίας γίνεται πιο αδέξια. Οι μορφές είναι συχνά επιμήκεις, το σχέδιο γίνεται πιο σκληρό και πρόχειρο, ενώ τα πειράματα με το χρώμα και το ανάγλυφο εγκαταλείπονται.»