Қазақстанда ұлттық ойын спорт түрлерінің даму тарихы терең тамырлы және ұлттық мәдениетпен тығыз байланысты. Ұлттық спорт түрлері қазақ халқының әлеуметтік-экономикалық өмірінің ерекшеліктеріне сай дамыған және халықтың күнделікті тұрмысынан туындаған. Ежелгі уақытта бұл ойындар тек ойын-сауық қана емес, сонымен қатар әскери дайындық пен дене шынықтырудың бір түрі болған.

Күрестің ұлттық түрі «қазақ күрестің» даму тарихы қазақ халқының тамыры тереңнен тартылатын тарихымен тұтасып жатыр. Түрлі бас қосулар мен мереке тойлар спорттың осы түрінің сайысынсыз өткен емес. Күші басым түсіп, жеңіске жеткен балуандар халықтың төбесіне тұтар құрметті адамына айналған. Қазақтың ұлы батыры Қажымұқан есімі қазақ халқының тарихына ғана еніп қойған жоқ, сонымен бірге спортшылардың әлемдік элитасының қатарына кірді.

Тоғызұмалақ – қазақтың халық ойыны, тақтада 18 ойын және екі жинақтаушы ойық бар. Ойын түріктер киелі санайтын 9 санына негізделген (тоғыз ойнайтын ойық, әр ойықта бастапқыда тоғыз шар бар). Ойын математикалық ойлауын дамытып, төзімділікке тәрбиелейді. Кеш төрт-бес сағатқа созылуы мүмкін. Ойын барысында қарсыластар барлық төрт негізгі математикалық әрекетті қолдануы керек. Ойын тек жылдамдықты санауға ғана емес, тактикаға да құрылған.