Embedded Files
Każdy z nas zna Mikołaja Kopernika, jedną z najbardziej fascynujących postaci okresu renesansu. Wiemy, że „wstrzymał Słońce, ruszył Ziemię”, zaprzeczając utrwalonemu porządkowi świata. Jednak niewielu wie, jak fascynujące życie miał słynny astronom. Wszechstronnie wykształcony zajmował wysokie stanowiska kościelne, działał też na polu medycyny, prawa, zajmował się strategią wojenną. Jego największe dokonania związane są z geometrią, ekonomią a przede wszystkim z astronomią. Szukał ciągle odpowiedzi na pytanie: jak właściwie skonstruowany jest świat?
Wynikiem badań nieba i licznych obserwacji, które prowadził jest jego teoria heliocentryczna, która dała początek współczesnym poglądom na budowę świata. Twierdzenie Kopernika, że to nie Ziemia stanowi centrum Wszechświata, ale razem z innymi planetami krąży wokół Słońca, wydaje się dzisiaj oczywiste. W momencie ogłoszenia był to pogląd bardzo rewolucyjny i wywarł głęboki wpływ na nauki przyrodnicze i filozofię.
Dom rodzinny Kopernika
Dom rodzinny Kopernika
Gotycka kamienica w Toruniu przy ul. św. Anny (obecnie ul. Kopernika), prawdopodobne miejsce urodzenia Mikołaja Kopernika w 1473 r., gdyż Kopernikowie posiadali jeszcze część domu położonego przy Rynku Staromiejskim. Fasada kamienicy ozdobiona jest ostrołukowym portalem, ceglanymi fryzami i pionowymi wnękami, w których namalowano charakterystyczne dla średniowiecznego Torunia dwubarwne wzory. Dom Kopernika pełniący jednocześnie funkcje mieszkania i magazynu swój obecny wygląd otrzymał w XV w.
Nicolaus Nicolai de Thuronia,
Nicolaus Nicolai de Thuronia,
najprawdopodobniej urodził się 19 lutego 1473 r., w kamienicy przy ulicy św. Anny. Dzisiaj jest to ulica Kopernika 15/17, a w budynku, w którym wychował się Mikołaj, funkcjonuje muzeum jego imienia. Był prawdopodobnie najmłodszym z czworga dzieci toruńskiego kupca Mikołaja Kopernika i Barbary z domu Watzenrode. Miał 10 lat, gdy zmarł jego ojciec.
Portret Mikołaja Kopernik Starszego, autor nieznany, XVII w., obraz olejny, oryginał w Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego, kopia wykonana przez prof. Józefa Flika w 1981 r. prezentowana w Muzeum Okręgowym w Toruniu.
Wykształcenie
Łukasz Watzenrode (1447–1512) – brat Barbary, matki Mikołaja Kopernika. Kiedy został biskupem warmińskim, stał się mecenasem synów Barbary, Mikołaja i Andrzeja finansując ich studia i zabierając do swojej siedziby w Lidzbarku Warmińskim.
Osieroconą rodziną zaopiekował się brat matki – Łukasz Watzenrode – świetnie wykształcony przyszły biskup warmiński. To dzięki jego wsparciu finansowemu Mikołaj i jego brat Andrzej mogli rozpocząć studia matematyczno-przyrodnicze na Akademii Krakowskiej w 1491 roku.
Dzięki opiece wuja Mikołaj otrzymał gruntowne wykształcenie. Po ukończeniu nauki w szkole przy kościele św. Janów w Toruniu rozpoczął studia na Akademii Krakowskiej, która przeżywała swój okres świetności, a triumfy świeciła astronomia. Tam też Mikołaj poznał instrumenty astronomiczne i nauczył się posługiwać tablicami astronomicznymi.
Po raz pierwszy zetknął się także z krytycznym podejściem do geocentrycznej koncepcji Klaudiusza Ptolemeusza. Jego nauczycielem był jeden z wybitniejszych wykładowców tamtejszej uczelni Wojciech z Brudzewa, na którego zajęcia przyjeżdżali studenci z Niemiec, Węgier i Szwecji.
W trakcie pobytu w Krakowie Mikołaj otrzymał tzw. niższe święcenia, a 26 sierpnia 1495 mianowano go kanonikiem warmińskim. Niedługo potem – wraz z bratem – postanowił kontynuować naukę we Włoszech. Studiował tam prawo i medycynę, a dodatkowo zajmował się matematyką i astronomią.
Studia prawnicze rozpoczął w 1496 r. w Bolonii.
W 1500 r. odbył praktykę prawniczą w kancelarii papieskiej w Rzymie. W Wiecznym Mieście wygłosił publiczny wykład z zakresu matematyki.
W 1501 r. podjął w Padwie studia medyczne i filologię grecką. Zakończenie studiów w Padwie w 1503 roku połączył z obronieniem doktoratu z prawa kanonicznego na Uniwersytecie w Ferrarze.
W tym roku również powrócił na Warmię, gdzie od 1485r. biskupem był jego wuj Łukasz Watzenrode.
Kod QR prowadzący do aplikacji, w której korzystając z mapy Europy w XV w. odszukasz miejsca związane z życiem Mikołaja Kopernika i odczytasz informacje na temat jego działalności.
Popiersie Mikołaja Kopernika na Uniwersytecie w Bolonii
Plan Bolonii, miedzioryt, 1704 r.
W 1500 r. Kopernik odbył praktykę prawniczą w kancelarii papieskiej. Tam też wygłosił publiczny wykład z zakresu matematyki.
Tablica upamiętniająca studia Mikołaja Kopernika na Uniwersytecie w Ferrarze
Działalność naukowa Kopernika
Jan Matejko, Astronom Kopernik czyli rozmowa z Bogiem, olej na płótnie, 1873 r.
Widok Lidzbarka Warmińskiego, miedzioryt, po 1600 r.
Dzięki zabiegom wuja już w 1497 r. Kopernik został przyjęty do kapituły warmińskiej. Pierwsze lata pobytu na Warmii spędził jednak na dworze biskupim w Lidzbarku Warmińskim jako osobisty sekretarz i lekarz biskupa warmińskiego. U boku Watzenrode uczestniczył w życiu politycznym, jeżdżąc na zjazdy stanów Prus Królewskich w Malborku, Elblągu i Toruniu.
Fragment mapy Prus, miedzioryt, 1584 r.
Zamek Biskupi w Lidzbarku Warmińskim
W chwilach wolnych od obowiązków przenosił na papier swoje poglądy. Jeszcze podczas pobytu we Włoszech wiele czasu poświęcał na samodzielne obserwacje astronomiczne i zgłębianie ptolemeuszowskiej koncepcji czego owocem było napisane w Lidzbarku „małe dzieło”: „Komentarzyk o hipotezach ruchów ciał niebieskich” – pierwszy zarys swojej teorii.
Przetłumaczył też – na łacinę – Listy obyczajowe, sielskie i miłosne greckiego moralizatora Teofilakta Symokatty. Zostały one wydane
w 1509 r. w Krakowie i dedykowane przez Mikołaja wujowi – biskupowi Łukaszowi. W ten sposób okazał wdzięczność swojemu protektorowi. Po śmierci krewnego objął posadę kanonika przy katedrze we Fromborku, mimo że nie przyjął święceń kapłańskich.
Widok na zachodnią stronę Wzgórza Katedralnego, kwasoryt, po 1800 r.
Wzgórze Katedralne we Fromborku
Pierwsze strony Listów Teofilakta Symokatty w przekładzie Kopernika, wydanych w Krakowie w 1509 r.
Kanonikat zapewniał dostatni byt, ale wiązał się z szeregiem obowiązków. Najważniejsze z nich dotyczyły służby bożej, obejmowały modlitwy chórowe i służbę liturgiczną.
W ciągu swojego ponad trzydziestoletniego pobytu na Warmii Kopernik pełnił różne funkcje: był kanclerzem, wizytatorem, przełożonym kasy aprowizacyjnej, administratorem dóbr kapituły, posłem, opiekunem stołu kapituły, przełożonym kasy budowlanej, urzędnikiem do spraw nadzoru nad uzbrojeniem warowni fromborskiej, urzędnikiem odpowiedzialnym za nadzór nad wykonywaniem testamentów. Pełniąc te funkcje, (czasami dwie jednocześnie) Mikołaj często opuszczał swój dom we Fromborku.
Pieczęć administratora dóbr kapituły warmińskiej (XV/XVI w.)
Brał udział w negocjacjach z Krzyżakami w sprawie zwrotu Braniewa, a podczas tzw. wojny pruskiej w latach 1519–1521 mianowano go administratorem dóbr w Olsztynie. Do jego zadań należało wówczas m.in. przygotowanie planu obrony zamku przed wojskami krzyżackimi.
Kopernik sprawując ten urząd w latach 1516 – 1519, dokonał około 60 wyjazdów lokacyjnych na wieś, zasiedlając osadnikami puste ziemie kapituły. Dobrze znał Warmię i angażował się w życie gospodarcze i polityczne Prus Królewskich.
Na zjeździe stanów Prus Królewskich w Grudziądzu w 1522 r. wygłosił „Traktat o monecie” zawierający projekt reformy systemu monetarnego w Prusach, w którym przedstawił zasadę wypierania z rynku lepszego pieniądza przez gorszy, dziś znaną jako prawo Kopernika–Greshama.
W latach 1510-1512 sporządził mapę Warmii i zachodnich granic Prus Królewskich przeznaczoną na zjazd rady królewskiej w Poznaniu. Współpracował z Bernardem Wapowskim przy sporządzaniu mapy Królestwa Polskiego i Litwy.
A ponadto przez cały czas służył kanonikom i biskupowi jako lekarz.
Kopernik broniący swojego "Sposobu bicia monety" na sejmie w Grudziądzu w 1522 r., Drzeworyt Juliana Schübelera, wg projektu Feliksa Sypniewskiego, Tygodnik Ilustrowany nr 38,1876 r.
Dzieło Kopernika i jego znaczenie
Dzieło Kopernika i jego znaczenie
Wieża Kopernika, od strony dziedzińca
Mimo tak licznych zajęć znajdował czas na obserwacje nieba, obliczenia i pisanie dzieła, które zawierało nowe spojrzenie na budowę świata i zapewniło swojemu autorowi ważne miejsce w historii nauki. Prowadził badania, kiedy tylko miał czas i gdy pozwalała na to aura, która we Fromborku bywa i dziś bardzo zmienna. Instrumenty, którymi się posługiwał, wykonał z drewna jodłowego, wzorując się na instrumentarium antycznym. Najprostszym przyrządem był kwadrant, którym mierzył kątową wysokość Słońca i Księżyca nad horyzontem.
Kwadrant.mp4Kwadrant
Triquetrum.mp4Triquetrum
Do dokładniejszych pomiarów wysokości Kopernik używał przyrządu zwanego triquetrum, czyli trójkąta paralaktycznego, zaś do obserwacji gwiazd najbardziej skomplikowanego instrumentu – astrolabium (sfery armilarnej). Przyrządy te ustawiał w przylegającym do jego kanonii ogrodzie, na dobrze wypoziomowanej płycie – pavimentum.
Tablica w Olsztynie.mp4Tablica astronomiczna
Astrolabium
Instrumenty Mikołaja Kopernika.mp4Instrumenty Mikołaja Kopernika
Pierwsza Izba Muzealna na Wzgórzu Katedralnym we Fromborku, 1916 r.
Commentariolus Kopernika jest pierwszym znanym dziełem astronoma. Opublikowany został po raz pierwszy prawdopodobnie w 1878 roku.
Zarys swojej teorii budowy świata zawarł astronom
w napisanym ok 1510 r. Komentarzyku. Pismo to krążyło
w odpisach wśród przyjaciół Mikołaja i uczonych.
Swoje główne dzieło De revolutionibus (O obrotach sfer niebieskich) ukończył w 1530 r., ale długo zastanawiał się czy powinien je opublikować. Teoria mówiąca, że Ziemia jest jedną z krążących wokół Słońca planet, stawiała Kopernika w opozycji wobec astronomów głoszących tradycyjne poglądy ptolemeuszowskie i wobec Kościoła. Mikołaj doskonale zdawał sobie z tego sprawę.
Dopiero przybyły do Fromborka w 1539 r. Georg Joachim von Lauchen, niemiecki uczony, astronom, matematyk, lekarz, kartograf, zwany Ret
Najpierw Retyk wydał w 1540 r. w Gdańsku Narratio prima (Opowiadanie pierwsze), które propagowało teorię heliocentryczną. Rok później opuszczając Prusy zabrał ze sobą gotowy rękopis De revolutionibus.
De libris revolutionum Copernici narratio prima, napisany przez Retyka i wydany w Gdańsku w 1540 r.
Strona tytułowa I wydania "De revolutionibus orbium coelestium".
Przełomowe dzieło Mikołaj Kopernika
„O obrotach sfer niebieskich” ostatecznie ukazało się drukiem dopiero w marcu 1543 roku w Norymberdze.
Trzy miesiące wcześniej astronom doznał wylewu krwi do mózgu. Zmarł w maju 1543 roku i został pochowany w katedrze fromborskiej. Według legendy wydrukowany egzemplarz dzieła Kopernika dotarł do niego tuż przed śmiercią.
Aleksander Lesser, Śmierć Mikołaja Kopernika, ok. 1873 r.
Pierwsze wydanie De revolutionibus zostało opatrzone przez wydawcę przedmową, która przedstawiała dzieło, jako zawierające niekoniecznie prawdziwe hipotezy. Od tej pory jednak żaden uczony nie mógł być obojętny wobec teorii heliocentrycznej, musiał opowiedzieć się za lub przeciw. Autor rewolucyjnej tezy długo był obiektem drwin i krytyki, m.in. ze strony Marcina Lutra. Kościół katolicki również nie krył się ze swoim brakiem zadowolenia wobec wówczas kontrowersyjnej koncepcji.
Dzieło zostało jeszcze dwukrotnie wydane w 1566 r. w Bazylei i w 1616 r. w Amsterdamie. Następnie przez ponad dwieście lat znajdowało się na indeksie ksiąg zakazanych. Kolejne wydania pojawiły się w XIX w. Pierwszy przekład De revolutionibus na język polski opublikowany został w 1854 r.
Mikołaj Kopernik_x264.mp4Mikołaj Kopernik - galeria zdjęć
De revolutionibus orbium coelestium, kopia manuskryptu Mikołaja Kopernika
Résumé
Résumé
FR
Nicolas Copernic est célèbre pour la théorie de l'héliocentrisme, selon laquelle la Terre tourne autour du Soleil.
1.Nicolas Copernic est né le 19 février 1473 à Thorn. Il a vécu au temps de la Renaissance.
2.Dans les années 1491 -1495 il fait ses études à l'Université de Cracovie où il étudie les mathématiques et l'astronomie. En 1496 il se rend en Italie pour étudier le droit , ensuite la médecine et la philosophie.
3. Après le retour en Pologne, Copernic se loge auprès de son oncle- l'évêque. Il l’assiste dans l'administration du diocèse et il devient son médecin personnel.
4.Probalement dès son retour d'Italie, Copernic continue ses recherches en astronomie et réalise quelques observations des astres.Il écrit un court traité qui expose le système héliocentrique et qu'il fait circuler sous forme de manuscrite.
5. En 1513, à la demande du concile du Latran, il élabore son propre projet de réforme du calendrier.
6. En 1514, Copernic achète une maison où il construit une plaque d'observation et prépare des instruments astronomiques.
7. En 1520, il occupe le poste d'administrateur des biens du chapitre à Olsztyn pendant l'invasion de la Warmie par les chevaliers teutoniques . Il organise la défense d’Olsztyn. C'est encore à Olsztyn qu'il compose un Essai sur la frappe de la monnaie.
8. En 1543, l'ouvrage „Des révolutions des sphères célestes ‘’ parait à Nuremberg.
9. C’est à Frombork qu’il décède, l'année où l'œuvre de sa vie est imprimée.
Opracowanie podsumowania: Agnieszka Gryczman-Kostka, nauczyciel j.francuskiego w ILO im. M.Kopernika w Jarosławiu
ES
Nicolás Copérnico nació el 19 de febrero de 1473 en Toruń. Sus padres fueron Niklas Koppernigk y Bárbara Koppernigk (nacida como Bárbara Watzenrode). Estudió en la Universidad de Cracovia (1491-1494) bajo las directrices del matemático Wojciech Brudzewski.6 Viajó por Italia y se inscribió en la Universidad de Bolonia (1496-1499), donde estudió Derecho, Medicina, Griego, Filosofía, y trabajó como asistente del astrónomo Domenico da Novara.
En 1500 fue a Roma, donde tomó un curso de ciencias y astronomía, y en 1501 volvió a su patria y fue nombrado canónigo en la catedral de Flombork, cargo obtenido merced a la ayuda de su tío Lucas Watzenrode.
Pese a su cargo, volvió a Italia, esta vez a Padua (1501-1507), para estudiar Derecho y Medicina, haciendo una breve estancia en Ferrara (1503), donde obtuvo el grado de doctor en Derecho Canónico.
Reinstalado definitivamente en su país (1523), se dedicó a la administración de la diócesis de Warmia, ejerció la Medicina, ocupó ciertos cargos administrativos y llevó a cabo su inmenso y primordial trabajo en el campo de la astronomía.
Falleció el 24 de mayo de 1543 en Flombork.
Opracowanie podsumowania: Paweł Sobiegraj, nauczyciel j.hiszpańskiego w ILO im. M.Kopernika w Jarosławiu
Przejdź do Ciekawostki >>>>>
Page updated
Google Sites
Report abuse