วันออกพรรษา ๑๕ ค่ำ เดือน ๑๑

ประวัติวันออกพรรษา

วันออกพรรษา ตรงกับ วันขึ้น ๑๕ ค่ำเดือน ๑๑ ของทุกปี โดยเป็นวันสุดท้ายในการจำพรรษาของพระภิกษุสงฆ์ อันสืบต่อเนื่องมาจาก วันเข้าพรรษา ที่มีมาแล้วเมื่อ วันแรม ๑ ค่ำเดือน ๘ อันเป็นวันที่พระภิกษุเข้าอยู่พรรษาครบไตรมาส คือ ๓ เดือน ตามพระพุทธบัญญัติ โดยไม่ไปค้างแรมค้างคืนนอกสถานที่ที่ท่านตั้งใจอยู่

โดยวันออกพรรษาสามารถเรียกได้อีกอย่างหนึ่งว่า วันปวารณา หรือ วันมหาปวารณา มีความหมายว่าพระภิกษุทั้ง พระผู้ใหญ่และพระผู้น้อย ต่างเปิดโอกาสอนุญาตแก่กันและกัน ให้ว่ากล่าวตักเตือนกันได้

การปวารณา ถือเป็นข้อปฏิบัติตามพระวินัยสำหรับพระภิกษุโดยเฉพาะ เรียกว่า เป็นญัตติกรรมวาจา หรือ สังฆกรรมประเภทหนึ่ง โดยจะเป็นการให้โอกาสแก่พระสงฆ์ที่จำพรรษาอยู่ร่วมกันตลอดไตรมาส สามารถว่ากล่าวตักเตือนและชี้ข้อบกพร่องแก่กันและกันได้โดยเสมอภาค ด้วยจิตที่ปรารถนาดีซึ่งกันและกัน เพื่อให้พระสงฆ์ที่ถูกตักเตือนนั้น มีโอกาสรับรู้ข้อบกพร่องของตนเอง และนำข้อบกพร่องไปแก้ไขปรับปรุงตัวให้ดียิ่งขึ้น

วันออกพรรษาในประเทศไทย มีความสำคัญไม่น้อยกว่าวันสำคัญทางพระพุทธศาสนาวันอื่นๆ โดยในไทยจะมีประเพณีต่างๆ ที่นิยมปฏิบัติสืบเนื่องกันมาแต่โบราณ คือ ประเพณีตักบาตรเทโว หรือ ตักบาตรเทโวโรหณะ

ประเพณีการตักบาตรเทโว จะจัดขึ้นเพียงปีละครั้งในช่วงวันออกพรรษา เป็นการรำลึกถึงพระพุทธเจ้าของชาวพุทธ ซึ่งมีความเชื่อว่า พระพุทธเจ้าเสด็จกลับจากเทวโลก ลงมายังโลกมนุษย์ หลังจากการโปรดเทพบุตร อดีตพระพุทธมารดา พระนางสิริมหามายา บนสวรรค์ดาวดึงส์เป็นเวลา ๓ เดือน

นอกจากการทำบุญ ประเพณีตักบาตรโทโวแล้ว สิ่งที่นิยมทำใน วันออกพรรษา ก็คือ ประเพณีเทศน์มหาชาติ เวสสันดรชาดก และ ทอดกฐิน โดยทั้งสองประเพณี ก็เป็นสิ่งที่ชาวพุทธนิยมปฏิบัติสืบทอดกันมาอย่างยาวนาน

นอกจากนี้ ทางภาคใต้ก็ยังมีการจัด ประเพณีชักพระ แห่พระพุทธรูป ในวันแรม ๑ ค่ำเดือน ๑๑ อีกทั้งในภาคอีสานริมฝั่งแม่น้ำโขง เชื่อว่าในช่วงวันออกพรรษา จะเกิดปรากฏการณ์บั้งไฟพญานาค โดยที่จังหวัดหนองคาย นิยมจัดงาน ประเพณีบั้งไฟพญานาค ในทุกๆ ปีอีกด้วย