De geschiedenis van Muay Thai is nauw verbonden met die van het Thaise volk, maar beide zijn moeilijk volledig te reconstrueren. Toen het Birmese leger in de 16e eeuw Ayutthaya plunderde en vernietigde, gingen veel historische archieven verloren. Hierdoor zijn ook veel vroege gegevens over Muay Thai verdwenen. Wat we wel weten, komt uit bronnen van de Burmezen, Cambodjanen, vroege Europese bezoekers en kronieken uit het Lanna-koninkrijk (Chiang Mai).
Over de oorsprong en evolutie van Muay Thai bestaan twee hoofdtheorieën. De eerste stelt dat de vechtkunst ontstond toen het Thaise volk vanuit China migreerde, terwijl zij vechtend op zoek waren naar nieuw grondgebied. De tweede, academisch beter onderbouwde theorie, zegt dat Muay Thai ontwikkeld werd als verdediging van het reeds bestaande Thaise rijk tegen constante bedreigingen van buitenaf.
Wat vaststaat, is dat Muay Thai vanaf het begin een essentieel onderdeel was van de Thaise cultuur. Het wordt ook wel de “sport der koningen” genoemd. In vroegere tijden werden belangrijke nationale kwesties soms opgelost met Muay Thai-wedstrijden.
De eerste grote bloeiperiode van Muay Thai als militaire vaardigheid en sport vond plaats tijdens het bewind van koning Naresuan (1584), in de Ayutthaya-periode. Soldaten, inclusief de koning zelf, werden getraind in Muay Thai. Later ontwikkelde de sport zich verder onder koning Prachao Sua, beter bekend als de Tijgerkoning, die zelf incognito deelnam aan dorpswedstrijden en lokale kampioenen versloeg.
Tijdens zijn regeringsperiode van vrede gaf hij het leger het bevel om intensief te trainen, wat de populariteit van Muay Thai aanzienlijk deed toenemen. Het werd een geliefde sport van alle lagen van de bevolking, met wedden op gevechten als een belangrijk onderdeel van de cultuur — iets dat nog steeds voortduurt.
De regering van koning Rama V was een gouden tijdperk voor Muay Thai. Trainingskampen en scouting van talenten uit het platteland werden georganiseerd onder koninklijk toezicht. Grote gevechten met aanzienlijke prijzen en eer trokken veel publiek.
De gevechten vonden toen vaak plaats op dorpspleinen, zonder ring. Pas onder koning Rama VI werd de standaard boksring met koorden en een klok geïntroduceerd; daarvoor werd de ronde-tijd aangegeven met een drijvende doorboorde kokosnoot en drums.
Muay Thai was eeuwenlang zowel een militaire vaardigheid als een volkssport, beoefend door iedereen van koning tot burger. Het stond tot 1920 op het curriculum, tot het vanwege het hoge aantal blessures werd verwijderd. Toch bleef de sport leven in sportscholen en clubs.
De Tijgerkoning introduceerde belangrijke veranderingen, zoals het inwikkelen van handen en onderarmen met paardenhaar, later vervangen door henneptouwen of katoenen repen. Soms werden zelfs gebroken glazen toegevoegd om schade te vergroten. Tegenwoordig worden bokshandschoenen en andere veiligheidsuitrusting gebruikt.
Bescherming voor het kruis werd vroeger gevormd door een stuk boomschors of een zeeschelp; tegenwoordig gebruikt men metalen schelpen of speciale gordels.
In de jaren '30 onderging Muay Thai ingrijpende veranderingen. De sport werd gecodificeerd, de bokshandschoenen werden geïntroduceerd en gewichtsklassen ingevoerd, geïnspireerd op het internationale boksen. Dit zorgde voor een veiliger sportklimaat en veranderde vechtstijlen.
Voorheen konden vechters tegen iedereen vechten, ongeacht gewicht; sindsdien worden kampioenschappen per gewichtsklasse gehouden. De meeste vechters vallen in de lichtere gewichtsklassen, met minder gevechten in de middelzware en zware divisies.
In Thailand is Muay Thai nog steeds enorm populair. Gevechten behoren tot de best bekeken televisieprogramma's en worden in dorpen gezamenlijk bekeken. Ook internationaal wint de sport steeds meer aanhang, met beoefenaars over de hele wereld — van Amerika tot Japan en Europa.
Met zijn rijke geschiedenis en voortdurende evolutie zal Muay Thai naar verwachting zijn positie als cultureel icoon en vechtsport wereldwijd verder versterken.