رویاها یکی از جذاب ترین و رازآلودترین جنبه های خواب هستند. از آنجایی که زیگموند فروید در اواخر قرن نوزدهم به جلب توجه به اهمیت بالقوه رویاها کمک کرد، تحقیقات قابل توجهی برای کشف علوم اعصاب و روانشناسی رویاها انجام شده است.

با وجود این دانش علمی پیشرفته، چیزهای زیادی در مورد خواب و رویا ناشناخته باقی مانده است. حتی اساسی ترین سوال - چرا اصلاً رویا می بینیم؟ - هنوز موضوع بحث قابل توجهی است.

در حالی که همه خواب می بینند، محتوای آن رویاها و تأثیر آنها بر خواب می تواند از فردی به فرد دیگر به طور چشمگیری متفاوت باشد. اگرچه هیچ توضیح ساده ای برای معنی و هدف رویاها وجود ندارد، اما درک اصول اولیه رویاها، تأثیر بالقوه کابوس ها و اقداماتی که می توانید برای خواب بهتر با رویاهای شیرین انجام دهید، مفید است.

رویاها چیست؟

رویاها تصاویر، افکار یا احساساتی هستند که در طول خواب رخ می دهند. تصویرسازی بصری رایج ترین است، اما رویاها می توانند همه حواس را درگیر کنند. برخی از افراد خواب های رنگی می بینند در حالی که برخی دیگر خواب سیاه و سفید می بینند و افرادی که نابینا هستند تمایل بیشتری به رویاهای مربوط به صدا، طعم و بو دارند.

مطالعات انواع مختلفی از محتوای رویا را نشان داده اند، اما برخی از ویژگی های معمولی رویا عبارتند از:

• دیدگاه اول شخص دارد.

• غیر ارادی است.

• ممکن است محتوا غیرمنطقی یا حتی نامنسجم باشد.

• محتوا شامل افراد دیگری است که با بیننده خواب و یکدیگر تعامل دارند.

• احساسات قوی را برمی انگیزد.

• عناصر زندگی بیداری در محتوا گنجانده شده است.

اگرچه این ویژگی ها جهانی نیستند، اما حداقل تا حدودی در بیشتر رویاهای معمولی دیده می شوند.

چرا رویا می بینیم؟

بحث در میان خواب در مورد اینکه چرا خواب می بینیم ادامه دارد. موارد مختلف در مورد هدف از رویا دیدن عبارتند از:

• ایجاد حافظه: رویا دیدن با تثبیت حافظه مرتبط است، که نشان می دهد خواب دیدن ممکن است یک عملکرد شناختی مهم برای تقویت حافظه و یادآوری اطلاعاتی باشد.

• پردازش احساسات: توانایی درگیر شدن با احساسات و تکرار آنها در زمینه های تصوری مختلف ممکن است بخشی از روش مغز برای مدیریت احساسات باشد.

• خانه داری ذهنی: دوره های خواب می تواند راه مغز برای «صاف کردن»، پاک کردن اطلاعات جزئی، اشتباه یا غیر ضروری باشد.

• پخش فوری: محتوای رویایی ممکن است شکلی از پخش فوری تحریف شده باشد که در آن رویدادهای اخیر بررسی و تجزیه و تحلیل می شوند.

•  فعالیت اتفاقی مغز: این دیدگاه معتقد است که رویا فقط محصول جانبی خواب است که هیچ هدف یا معنای اساسی ندارد.

کارشناسان در زمینه‌های علوم اعصاب و روانشناسی به انجام آزمایش‌هایی برای کشف آنچه در مغز در طول خواب می‌گذرد ادامه می‌دهند، اما حتی با تحقیقات مداوم، ممکن است اثبات قطعی هیچ نظریه‌ای برای اینکه چرا خواب می‌بینیم غیرممکن باشد.

چه زمانی رویا می بینیم؟

به طور متوسط، اکثر مردم حدود دو ساعت در شب خواب می بینند. خواب دیدن در هر مرحله از خواب امکان پذیر است، اما رویاها در مرحله حرکت سریع چشم (REM) پربارترین و شدیدترین آنها هستند.

در مرحله خواب REM، فعالیت مغز به طور قابل توجهی در مقایسه با مراحل غیر REM افزایش می یابد، که به توضیح انواع متمایز این مراحل کمک می کند. رویاها در طول خواب REM معمولاً واضح تر، خارق العاده تر و/یا عجیب تر هستند، حتی اگر ممکن است شامل عناصر زندگی بیداری باشند. در مقابل، رویاهای غیر REM تمایل دارند محتوای منسجم تری را شامل شوند که شامل افکار یا خاطراتی است که به زمان و مکان خاصی مبتنی است.

خواب REM به طور مساوی در طول شب توزیع نمی شود. اکثر خواب های REM در نیمه دوم یک دوره خواب طبیعی اتفاق می افتد، به این معنی که رویاها در ساعات قبل از بیدار شدن متمرکز می شوند.

آیا رویاها معنی دارند؟

نحوه تعبیر خواب و اینکه آیا اصلاً معنی دارد یا خیر، موضوعاتی است که بحث‌های قابل توجهی دارد. در حالی که برخی از روانشناسان استدلال کرده اند که رویاها بینشی را در مورد روان یا زندگی روزمره فرد ارائه می دهند، برخی دیگر محتوای آنها را بیش از حد متناقض یا گیج کننده می دانند که نمی تواند به طور قابل اعتماد معنی ارائه دهد.

تقریباً همه متخصصان اذعان می‌کنند که رویاها می‌توانند شامل محتوایی باشد که به تجربیات بیداری مربوط می‌شود، اگرچه ممکن است محتوا تغییر کند یا اشتباه ارائه شود. به عنوان مثال، در توصیف رویاها، مردم اغلب به افرادی اشاره می کنند که آنها را به وضوح می شناسند، حتی اگر ظاهر آنها در خواب تحریف شده باشد.

با این حال، معنای جزئیات زندگی واقعی که در رویاها ظاهر می شود، هنوز مشخص نیست. "فرضیه تداوم" در تحقیقات رویا معتقد است که رویاها و زندگی بیداری با یکدیگر در هم تنیده شده اند و بنابراین شامل موضوعات و محتواهای همپوشانی هستند. از سوی دیگر، «فرضیه ناپیوستگی»، تفکر در طول رویا و بیداری را از نظر ساختاری متمایز می‌داند.

در حالی که تجزیه و تحلیل رویاها ممکن است جزئی از خود بازتابی شخصی یا روانشناختی باشد، بر اساس شواهد موجود، بیان اینکه روشی قطعی برای تعبیر و درک معنای رویاها در بیداری و زندگی روزمره وجود دارد، دشوار است. انواع رویاها چیست؟

رویاها می توانند اشکال مختلفی داشته باشند. رویاهای شفاف زمانی اتفاق می‌افتند که شخص در خواب است و در عین حال فعالانه از خواب دیدن خود آگاه است. رویاهای واضح شامل محتوای رویاهای واقعی یا واضح هستند. رویاهای بد از محتوای آزاردهنده یا ناراحت کننده تشکیل شده است. رویاهای تکرار شونده شامل تکرار تصاویر مشابه در چندین رویا در طول زمان است.

حتی در رویاهای معمولی، انواع خاصی از محتوا وجود دارد که به ویژه قابل شناسایی هستند. در میان قابل تشخیص ترین و رایج ترین موضوعات در رویاها چیزهایی مانند پرواز، افتادن، تعقیب شدن یا ناتوانی در یافتن حمام هستند.

کابوس ها چیست؟

در طب خواب کابوس خواب بدی است که باعث بیدار شدن فرد از خواب می شود. این تعریف با استفاده رایج که ممکن است به هر رویای تهدیدآمیز، ترسناک یا آزاردهنده به عنوان کابوس اشاره کند، متمایز است. در حالی که رویاهای بد طبیعی و معمولاً خوش خیم هستند، کابوس های مکرر ممکن است با خواب فرد تداخل کرده و باعث اختلال در تفکر و در طول روز شود.

آیا رویاها بر خواب تأثیر می گذارند؟

در بیشتر موارد، رویاها بر خواب تأثیر نمی‌گذارند. خواب دیدن بخشی از خواب سالم است و به طور کلی کاملاً طبیعی و بدون هیچ گونه تأثیر منفی بر خواب در نظر گرفته می شود.

کابوس ها استثنا هستند. از آنجایی که کابوس ها شامل بیداری می شوند، در صورت وقوع مکرر می توانند مشکل ساز شوند. رویاهای ناراحت کننده ممکن است باعث شود فرد از خواب اجتناب کند و به خواب ناکافی منجر شود. هنگامی که آنها می خوابند، محرومیت قبلی از خواب می تواند باعث بازگشت مجدد خواب REM شود که در واقع کابوس ها را بدتر می کند. این چرخه منفی می تواند باعث شود برخی از افراد با کابوس های مکرر بی خوابی را به عنوان یک مشکل مزمن خواب تجربه کنند.

به همین دلیل، افرادی که بیش از یک بار در هفته کابوس می بینند، خواب پراکنده دارند، یا در طول روز دچار خواب آلودگی یا تغییر در تفکر یا خلق و خوی خود می شوند، باید با پزشک صحبت کنند. پزشک می تواند این علائم را بررسی کند تا علل بالقوه و درمان مشکل خواب خود را شناسایی کند.

چگونه می توانید کابوس ها را متوقف کنید؟

افرادی که دچار کابوس‌های مکرر می‌شوند که خوابشان را مختل می‌کنند، باید با دکتری صحبت کنند که می‌تواند تشخیص دهد که آیا آنها اختلال کابوس‌های شبانه دارند یا هر بیماری دیگری که بر کیفیت خوابشان تأثیر می‌گذارد. درمان اختلال کابوس اغلب شامل گفتار درمانی است که سعی در مقابله با افکار منفی، استرس و اضطراب دارد که می تواند کابوس ها را بدتر کند.

بسیاری از انواع گفتار درمانی تلاش می کنند تا نگرانی ها یا ترس ها را کاهش دهند، از جمله نگرانی ها یا ترسهایی که ممکن است در کابوس ها ایجاد شوند. این نوع درمان قرار گرفتن در معرض یا حساسیت زدایی به بسیاری از بیماران کمک می کند تا واکنش عاطفی خود را نسبت به تصاویر منفی مجدداً تنظیم کنند زیرا تلاش برای سرکوب افکار منفی ممکن است کابوس ها را تشدید کند.

گام دیگر در تلاش برای کاهش کابوس، بهبود بهداشت خواب است که هم شامل عادات مربوط به خواب و هم محیط اتاق خواب می شود. بهداشت خواب سالم می‌تواند خواب شبانه شما را قابل پیش‌بینی‌تر کند و ممکن است به شما کمک کند تا در طول شب راحت بخوابید، حتی اگر خواب‌های بدی ببینید. نمونه هایی از نکات خواب سالم عبارتند از:

• از یک برنامه خواب ثابت پیروی کنید: هر روز یک برنامه ثابت داشته باشید، از جمله در تعطیلات آخر هفته یا روزهای دیگر که مجبور نیستید در ساعت خاصی از خواب بیدار شوید.

• محتوای قبل از خواب را با دقت انتخاب کنید: از محتوای ترسناک، ناراحت کننده یا تحریک کننده در ساعات قبل از خواب اجتناب کنید زیرا ممکن است افکار منفی را در طول خواب برانگیزد.

• هر شب آرام شوید: ورزش در روز می تواند به شما کمک کند شب بهتر بخوابید. در عصر، سعی کنید به ذهن و بدن خود اجازه دهید قبل از خواب به آرامی استراحت کند، مانند کشش های سبک، تنفس عمیق یا سایر تکنیک های آرامش بخش.

• الکل و کافئین را محدود کنید: نوشیدن الکل می تواند باعث خواب متمرکزتر REM در اواخر شب شود و خطر کابوس دیدن را افزایش دهد. کافئین محرکی است که می تواند برنامه خواب شما را کنار بگذارد و زمانی که می خواهید چرت بزنید مغزتان را فعال نگه دارد.

منبع: مقاله رویاها نوشته اریک سونی، ترجمه شده از سایت بنیاد خواب

گردآوری: توسط ایلیا فتاح و همکاران