Australian Guidelines for the Prevention and Control of Infection in Healthcare (2019)

https://www.nhmrc.gov.au/about-us/publications/australian-guidelines-prevention-and-control-infection-healthcare-2019#block-views-block-file-attachments-content-block-1

National Hand Hygiene Initiative Manual https://www.safetyandquality.gov.au/publications-and-resources/resource-library/national-hand-hygiene-initiative-manual

ยารักษามาลาเรียคลอโรควิน: ยาเก่า ความหวังใหม่ ใช้ฆ่าไวรัสโคโรนา

คลอโรควิน (chloroquine) เป็นยาที่ใช้ในการป้องกันและรักษาโรคมาลาเรียมานานกว่า 70 ปีแล้ว และมีการวิจัยล่าสุดเพื่อใช้ยานี้ในการรักษาไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ ตีพิมพ์ในวารสารวิจัย Cell Research (2020) วันที่ 4 กุมภาพันธ์ 2563 ในบทความชื่อ Remdesivir and chloroquine effectively inhibit the recently emerged novel coronavirus (2019-nCoV) in vitro โดย Manli Wang และคณะ

Remdesivir เป็นสารเคมีตัวใหม่ที่กำลังมีการทดสอบทางคลินิก และสถาบันวิจัยของประเทศจีนกำลังยื่นขอสิทธิบัตรยา และกำลังเป็นประเด็นในเชิงการรักษาทางการแพทย์และการเข้าถึงยา ซึ่งจะไม่พูดถึงในที่นี้

ยาคลอโรควินน่าสนใจเพราะเป็นยาที่ขึ้นทะเบียนอยู่แล้ว การเข้าถึงยาง่าย ราคาไม่แพง มีประวัติการใช้ยานาน รู้กลไกทางเภสัชวิทยา และรู้พิษภัยของมันพอสมควร

ในทางเภสัชเคมีนั้น ยาคลอโรควินเป็นยาในกลุ่ม 4-Aminoquinoline derivatives แปลว่าโครงสร้างหลักเป็น aminoquinoline ที่มีหมู่ amino group ที่ตำแหน่งที่ 4 ของโครงสร้าง quinoline และ quinoline ก็เป็นสารกลุ่ม heterocyclic aromatic organic compound มีสูตรเคมีคือ C9H7N

ก่อนหน้านี้มีรายงานว่าคลอโรควินเป็นยาต้านไวรัสที่มีศักยภาพในวงกว้าง

มีผลในการสกัดกั้นการติดเชื้อไวรัสผ่านกลไกการเพิ่มค่า endosomal pH ซึ่งใช้สำหรับการอยู่ร่วมกันระหว่างไวรัสกับเซลล์ (fusion) ปกติไวรัสต้องอยู่กับเซลล์สิ่งมีชีวิต ดังนั้นมันต้องบุกรุกเข้ามาอยู่ในเซลล์มนุษย์

การรบกวนกระบวนการ glycosylation ของตัวรับเซลล์เป้าหมายของของไวรัสซารส์ (SARS-CoV) glycosylation คือการเติมหมู่คาร์โบไฮเดรต เช่น น้ำตาล ที่ตัวรับ (receptor) ที่เป็นสารพวกโปรตีน

แล้วประตูที่เปิดให้ไวรัสโคโรนาเข้าเซลล์คนคือตัวรับใด?

ตัวรับของไวรัสโคโรนาคือ angiotensin-converting enzyme 2 (ACE2)

อ่านต่อที่ บทความเรื่อง Receptor recognition by novel coronavirus from Wuhan: An analysis based on decade-long structural studies of SARS โดย Yushun Wan และคณะ (https://jvi.asm.org/content/early/2020/01/23/JVI.00127-20)

แล้วเซลล์ชนิดไหนหล่ะที่เป็นเจ้าของตัวรับนี้?

มีการศึกษาพบว่าน่าจะเป็นเซลล์ในถุงลมปอดที่ชื่อ type II alveolar cells (AT2) ตีพิมพ์ในบทความ Single-cell RNA expression profiling of ACE2, the putative receptor of Wuhan 2019-nCov

Yu Zhao และคณะ (https://www.biorxiv.org/co…/10.1101/2020.01.26.919985v1.full)

Alveolar type II cells เป็นเซลล์ต้นตอ ประมาณสเต็มเซลล์ช่วยสร้างเซลล์ลูกหลาน (progenitors for type I cells) มีหน้าที่พอสังเขปคือ production of pulmonary surfactant, airway epithelial barrier stabilization, immune defense, and airway regeneration in response to injury อ่านต่อที่ (https://www.sciencedirect.com/…/medi…/alveolar-type-ii-cells)

ยาคลอโรควินทำหน้าที่ยับยั้งการเข้าไปในเซลล์ของไวรัสและในระยะหลังการติดเชื้อของ 2019-nCoV ในเซลล์ Vero E6. ภาษาวิจัยเขาเรียกว่าระยะ Entry และระยะ post-Entry เพราะเราสามารถที่จะยับยั้งไวรัสหรือทำลายไวรัสได้ในหลายขั้นตอน

นอกจากฤทธิ์ต้านไวรัสแล้วยาคลอโรควินยังมีฤทธิ์ในการปรับภูมิคุ้มกันซึ่งอาจเสริมฤทธิ์ต้านไวรัสในร่างกาย เมื่อให้โดยการกินพบว่ายานี้มีการกระจายตัวอย่างกว้างขวางในร่างกายรวมทั้งปอด ซึ่งอาจจะเป็นประโยชน์ในการรักษาในการระบาดของไวรัสโคโรนาในครั้งนี้

ถ้าสนใจข้อมูลยาคลอโรควินแบบพื้นฐาน ดูได้ที่นี่ https://medlineplus.gov/druginfo/meds/a682318.html

โดยสรุป การศึกษานี้ใช้กลยุทธ์ศึกษาจากยาเก่าที่อาจมีฤทธิ์และข้อบ่งใช้ใหม่ ยาคลอโรควินเป็นยาราคาถูกและปลอดภัย มีการขึ้นทะเบียนแล้ว ไม่ต้องไปค้นคว้าและขึ้นทะเบียนยาใหม่ซึ่งเป็นกระบวนการที่ใช้เวลานามาก ยาคลอโรควินมีใช้มานานกว่า 70 ปี ดังนั้นจึงอาจจะเป็นประโยชน์ในการรักษาไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ (2019-nCoV)

27 FEBRUARY 2020

Coronavirus puts drug repurposing on the fast track

การใช้ยาเก่าเพื่อรักษาโรค Covid-19 จึงเป็นยุทธวิธีหนึ่งในการต่อสู้กับเชื้อโรคนี้ครับ

อ่านเพิ่มเติมได้ที่ https://www.nature.com/articles/d41587-020-00003-1