Αν κρίνουμε από τις διεθνείς αξιολογήσεις (όπως το πρόγραμμα OECD PISA), από τα ποσοστά απασχόλησης των νέων, τη σύνδεση της εκπαίδευσης με την αγορά εργασίας και τη γενικότερη ικανοποίηση των πολιτών, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι από τα τρία συστήματα η Γερμανία και η Ιρλανδία θεωρούνται συνολικά πιο επιτυχημένα από το ελληνικό, αλλά για διαφορετικούς λόγους.

Αν έπρεπε να τα κατατάξουμε συνολικά:

1. Γερμανία
2. Ιρλανδία
3. Ελλάδα

Όμως αυτή η κατάταξη αλλάζει ανάλογα με το κριτήριο.

Στη σύνδεση με την αγορά εργασίας

🏆: Γερμανία

Η Γερμανία έχει ίσως το καλύτερο σύστημα επαγγελματικής εκπαίδευσης στην Ευρώπη.

Ένας μαθητής που δεν θέλει να σπουδάσει στο πανεπιστήμιο δεν θεωρείται ότι «απέτυχε». Μπορεί να γίνει τεχνικός, μηχανολόγος, ηλεκτρολόγος, τραπεζικός υπάλληλος, προγραμματιστής κ.ά. μέσω του συστήματος μαθητείας και να έχει εξαιρετικές επαγγελματικές προοπτικές.

Στην Ελλάδα εξακολουθεί να υπάρχει η αντίληψη ότι «η επιτυχία περνά μόνο μέσα από το πανεπιστήμιο».

Στην ανάπτυξη δεξιοτήτων ζωής

🏆: Ιρλανδία

Το περίφημο Transition Year είναι κάτι που εντυπωσιάζει σχεδόν όλους τους εκπαιδευτικούς που το γνωρίζουν.

Οι μαθητές:

• κάνουν εθελοντισμό,

• αποκτούν εργασιακή εμπειρία,

• δημιουργούν επιχειρήσεις,

• οργανώνουν δράσεις,

• γνωρίζουν επαγγέλματα,

• ωριμάζουν κοινωνικά.

Σε πολλές χώρες θεωρείται ένα από τα πιο καινοτόμα εκπαιδευτικά στοιχεία της Ευρώπης.

Στην ακαδημαϊκή προετοιμασία

🏆: Ελλάδα

Η Ελλάδα διαθέτει πολύ ισχυρή ακαδημαϊκή προετοιμασία, ιδιαίτερα στις θετικές επιστήμες και στα μαθηματικά.

Δεν είναι τυχαίο ότι Έλληνες μαθητές που πετυχαίνουν στις Πανελλαδικές συχνά διαπρέπουν αργότερα σε πανεπιστήμια του εξωτερικού.

Το πρόβλημα είναι ότι το σύστημα βασίζεται υπερβολικά στις εξετάσεις.

Έτσι θα λέγαμε:

• Ελλάδα: πολύ καλή ακαδημαϊκή κατάρτιση.

• Ιρλανδία: ισορροπία γνώσεων και δεξιοτήτων.

• Γερμανία: διαφοροποίηση ανάλογα με την κατεύθυνση που ακολουθεί ο μαθητής.

Στην ψυχική υγεία και ευημερία των μαθητών/τριών

🏆: Ιρλανδία

Οι Ιρλανδοί μαθητές βιώνουν σαφώς μικρότερη πίεση από τους Έλληνες.

Το εκπαιδευτικό τους σύστημα:

• αξιολογεί με πολλούς τρόπους,

• δεν εξαρτά το μέλλον από μία μόνο εξέταση,

• επιτρέπει διαφορετικές διαδρομές επιτυχίας.

Η Ελλάδα βρίσκεται μάλλον στην αντίθετη πλευρά, καθώς οι Πανελλαδικές επηρεάζουν σημαντικά ολόκληρη τη σχολική ζωή του Λυκείου.

Στην επαγγελματική αποκατάσταση

🏆: Γερμανία και Ιρλανδία

Και στις δύο χώρες ένας νέος μπορεί να αποκτήσει ένα καλό επάγγελμα χωρίς απαραίτητα να ολοκληρώσει πανεπιστημιακές σπουδές.

Στην Ελλάδα αυτό βελτιώνεται σταδιακά, αλλά η αγορά εργασίας εξακολουθεί να δίνει πολύ μεγάλη βαρύτητα στα πανεπιστημιακά πτυχία.

Τι θα άξιζε να «δανειστεί» η Ελλάδα;

Από την Ιρλανδία:

• ένα «Μεταβατικό Έτος» τύπου Transition Year,

• περισσότερα projects και portfolios,

• περισσότερη αυτονομία στα σχολεία,

• λιγότερη έμφαση στις εξετάσεις.

Από τη Γερμανία:

• ισχυρότερη επαγγελματική εκπαίδευση,

• πραγματική μαθητεία σε επιχειρήσεις,

• καλύτερο επαγγελματικό προσανατολισμό,

• στενότερη σύνδεση σχολείου και αγοράς εργασίας.

Αν κάποιος σχεδίαζε από την αρχή ένα «ιδανικό» ευρωπαϊκό σχολείο, πιθανότατα θα συνδύαζε την ακαδημαϊκή βάση της Ελλάδας, το μαθητοκεντρικό πνεύμα της Ιρλανδίας και την επαγγελματική οργάνωση της Γερμανίας. Γι’ αυτόν ακριβώς τον λόγο οι ανταλλαγές Erasmus+ είναι τόσο χρήσιμες: επιτρέπουν στους εκπαιδευτικούς να δουν στην πράξη τι λειτουργεί καλά σε κάθε χώρα και να μεταφέρουν καλές πρακτικές στο δικό τους σχολείο.