หนังสือเล่มนี้ กำเนิดเกิดจากการสั่งสมองค์ความรู้ด้านความคิดเชิงระบบ (System Thinking) พลวัตเชิงระบบ (System Dynamics) และพลวัตเชิงธุรกิจ (Business Dynamics) มากกว่า 3 ปี ในงานวิจัยปริญญาเอกที่ University of New South Wales ณ ประเทศออสเตรเลีย และมากกว่า 6 ปี ในการนำองค์ความรู้ดังกล่าวมาขยายผลและต่อยอดงานวิจัยเชิงนโยบายของภาครัฐ งานที่ปรึกษาเชิงกลยุทธ์ในภาคธุรกิจ ตลอดจนการถ่ายทอดองค์ความรู้สู่สังคม ในฐานะวิทยากรและอาจารย์ หนังสือเล่มนี้ จึงเต็มไปด้วยสาระสำคัญของความคิดเชิงระบบ ซึ่งประกอบด้วย 4 ส่วนหลักๆ
ส่วนแรก คือ 11 กฎความคิดเชิงระบบของ Senge (2010) ซึ่งบรรจุอยู่ในหนังสือวินัยที่ 5 สำหรับองค์กรแห่งการเรียนรู้ อีกทั้งยังเป็นหนังสือที่ได้รับการยกย่องจากนิตยสารการบริหารจัดการอย่าง Harvard Business Review ให้เป็นหนังสือน้ำเชื้อ และมีการนำไปต่อยอดตลอด 75 ปีที่ผ่านมา (Bonchek, 2016)
ส่วนที่สอง คือ การต่อยอด 11 กฎความคิดเชิงระบบของ Senge (2010) สู่การวาดแผนภาพวงรอบเหตุและผล (Causal Loop Diagram: CLD) อันเป็นโครงสร้างระบบ (System Structure) ที่เอื้อประโยชน์ต่อการประมาณการณ์รูปแบบพฤติกรรม (Pattern of Behavior) ในการสร้างแรงพลิกผัน (Leverage) ของเหตุการณ์ที่สนใจ (Event) ซึ่งมีความสำคัญอย่างยิ่งต่อการตัดสินใจทางด้านธุรกิจ
ส่วนที่สาม คือ การประยุกต์ใช้ CLD สำหรับกรณีศึกษาต่างๆ ของเหตุการณ์ที่เชื่อมโยงไปสู่ปัญหา ดังเช่น ปัญหาที่คนทั่วไปพบเห็นจนเคยชิน “ถนนเพิ่ม แต่รถกลับหนาแน่น” ปัญหาที่ภาคธุรกิจต้องเผชิญจนชินชา “จ้างถูก แต่ต้นทุนกลับสูง” และ “ทำงานหนัก แต่สมรรถนะกลับลด” ปัญหาที่ภาครัฐต้องส่งเสริมและสนับสนุนในระดับนโยบาย “หายนะ สู่ความอยู่รอด”
ส่วนที่สี่ คือ การถอดบทเรียนจากกรณีศึกษาต่างๆ จนกระทั่งค้นพบ 8 ต้นแบบความคิดเชิงระบบ (System Archetype) อันเป็นโครงสร้างระบบทั่วๆ ไปที่เกิดขึ้นอยู่บ่อยๆ
อย่าให้คำว่า “รู้อย่างนี้” มาบ่อนทำลายความสำเร็จในบั้นปลาย
ด้วย “ความคิดเชิงระบบ”
EP 1 ถ้ารู้อย่างนี้. 6
EP 2 กฎความคิดเชิงระบบ. 9
EP 2 / 1 ปริศนาของปัญหา. 10
EP 2 / 2 กิริยา = ปฏิกิริยา. 12
EP 2 / 3 ในท้ายที่สุด. 15
EP 2 / 4 ติดกับ. 18
EP 2 / 5 เยียวยาจนเรื้อรัง. 20
EP 2 / 6 ยิ่งรีบ ยิ่งช้า. 22
EP 2 / 7 เหนือกาลเวลา. 24
EP 2 / 8 ผีเสื้อขยับปีก. 26
EP 2 / 9 ได้มันทุกอย่าง. 28
EP 2 / 10 มองช้างทั้งตัว. 30
EP 2 / 11 เลิกกล่าวโทษ. 33
EP 3 คิดรอบ ตอบระบบ. 35
EP 4 แรงพลิกผัน. 41
EP 5 รูปแบบพฤติกรรม. 45
EP 6 ผลสะท้อนกลับ. 50
EP 7 วงรอบเหตุและผล. 55
EP 8 โครงสร้างระบบ. 61
EP 8 / 1 เสริมแรง. 62
EP 8 / 2 สมดุล. 66
EP 8 / 3 สมดุลแบบหน่วงเวลา. 71
EP 8 / 4 ผสมผสาน. 74
EP 9 เริ่มต้น สู่แรงพลิกผัน. 78
EP 10 ถนนเพิ่ม แต่กลับหนาแน่น. 83
EP 11 จ้างถูก แต่ต้นทุนกลับสูง. 88
EP 12 ทำงานอย่างชาญฉลาด. 96
EP 12 / 1 ทำงานหนัก แต่สมรรถนะกลับลด. 97
EP 12 / 2 วัฎจักรอุบาทว์. 108
EP 12 / 3 การลัดวงจร. 112
EP 12 / 4 เลิศ-ก่อน-ร่วง. 115
EP 13 หายนะ สู่ความอยู่รอด. 118
EP 14 ต้นแบบ. 124
EP 14 / 1 ล้มแล้ว ล้มอีก. 127
EP 14 / 2 ภาระ มีไว้ผลัก. 132
EP 14 / 3 สำเร็จ แบบกั๊กกั๊ก. 139
EP 14 / 4 กวัดไป แกว่งมา. 145
EP 14 / 5 โตไม่สุด หยุดลงทุน. 149
EP 14 / 6 สำเร็จ ให้สุดโต่ง. 153
EP 14 / 7 บันไดเลื่อน. 155
EP 14 / 8 กาลล่มสลาย. 159
ปัญหา ประลองความคิด. 163
อ่านเพิ่ม เติมทักษะ. 166
เกี่ยวกับผู้เขียน. 168