Lektura obowiązkowa

Zakres podstawowy

• Biblia, w tym fragmenty Księgi Rodzaju, Księgi Hioba, Księgi Koheleta, Pieśni nad Pieśniami, Księgi Psalmów, Apokalipsy wg św. Jana;

• Jan Parandowski, Mitologia, część I Grecja;

• Homer, Iliada (fragmenty), Odyseja (fragmenty);

• Sofokles, Antygona;

• Horacy – wybrane utwory;

• Bogurodzica; Lament świętokrzyski (fragmenty); Legenda o św. Aleksym (fragmenty); Rozmowa Mistrza Polikarpa ze Śmiercią (fragmenty);

• Kwiatki świętego Franciszka z Asyżu (fragmenty);

• Pieśń o Rolandzie (fragmenty);

• Gall Anonim, Kronika polska (fragmenty);

• Dante Alighieri, Boska komedia (fragmenty);

• Jan Kochanowski, wybrane pieśni, w tym: Pieśń IX ks. I, Pieśń V ks. II; psalmy, w tym Psalm 13, Psalm 47; tren IX, X, XI, XIX; Odprawa posłów greckich;

• Piotr Skarga, Kazania sejmowe (fragmenty);

• wybrane wiersze następujących poetów: Daniel Naborowski, Jan Andrzej Morsztyn, Mikołaj Sęp-Szarzyński;

• Jan Chryzostom Pasek, Pamiętniki (fragmenty);

• William Szekspir, Makbet, Romeo i Julia;

• Molier, Skąpiec;

• Ignacy Krasicki, Hymn do miłości ojczyzny, wybrane satyry;

• Franciszek Karpiński, wybór sielanek i liryki religijnej;

• Adam Mickiewicz, Oda do młodości; wybrane ballady, w tym Romantyczność; wybrane sonety z cyklu Sonety krymskie oraz inne wiersze; Konrad Wallenrod; Dziady cz. III;

• Juliusz Słowacki, Kordian, wybrane wiersze, w tym Grób Agamemnona (fragmenty),Testament mój;

• Zygmunt Krasiński, Nie-Boska komedia;

• Cyprian Kamil Norwid, wybrane wiersze;

• Bolesław Prus, Lalka, Z legend dawnego Egiptu;

• Eliza Orzeszkowa, Gloria victis;

• Henryk Sienkiewicz, Potop;

• Adam Asnyk, wybór wierszy;

• Fiodor Dostojewski, Zbrodnia i kara;

• wybrane wiersze następujących poetów: Jan Kasprowicz, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Leopold Staff;

• Stanisław Wyspiański, Wesele;

• Władysław Stanisław Reymont, Chłopi (tom I – Jesień);

• Stefan Żeromski, Rozdziobią nas kruki, wrony…, Przedwiośnie;

• Witold Gombrowicz, Ferdydurke (fragmenty);

• wybrane wiersze następujących poetów: Bolesław Leśmian, Julian Tuwim, Jan Lechoń, Maria Pawlikowska-Jasnorzewska, Kazimiera Iłłakowiczówna, Julian Przyboś, Józef Czechowicz, Krzysztof Kamil Baczyński, Tadeusz Gajcy;

• Tadeusz Borowski, Proszę państwa do gazu, Ludzie, którzy szli;

• Gustaw Herling-Grudziński, Inny świat;

• Hanna Krall, Zdążyć przed Panem Bogiem;

• wybrane wiersze następujących poetów: Stanisław Baliński, wybrane wiersze z okresu emigracyjnego, Kazimierz Wierzyński, wybrane wiersze z okresu emigracyjnego, Czesław Miłosz, w tym wybrane wiersze z tomu Ocalenie oraz Traktat moralny (fragmenty), Tadeusz Różewicz, Miron Białoszewski, Jarosław Marek Rymkiewicz, Wisława Szymborska, Zbigniew Herbert, w tym wybrane wiersze z tomów Pan Cogito oraz Raport z oblężonego miasta, Halina Poświatowska, Stanisław Barańczak, Marcin Świetlicki, Jan Polkowski, Wojciech Wencel;

• Albert Camus, Dżuma;

• George Orwell, Rok 1984;

• Józef Mackiewicz, Droga donikąd (fragmenty);

• Sławomir Mrożek, Tango;

• Marek Nowakowski, Raport o stanie wojennym (wybrane opowiadanie); Górą Edek (z tomu Prawo prerii);

• Jacek Dukaj, Katedra (z tomu W kraju niewiernych);

• Antoni Libera, Madame;

• Andrzej Stasiuk, Miejsce (z tomu Opowieści galicyjskie);

• Olga Tokarczuk, Profesor Andrews w Warszawie (z tomu Gra na wielu bębenkach);

• Ryszard Kapuściński, Podróże z Herodotem (fragmenty);

• wybrane utwory okresu stanu wojennego;

• powojenna piosenka literacka – wybrane utwory Ewy Demarczyk, Jacka Kaczmarskiego, Wojciecha Młynarskiego, Agnieszki Osieckiej oraz wybrane teksty Kabaretu Starszych Panów.

Zakres rozszerzony

Utwory określone dla zakresu podstawowego, a ponadto:

• Arystoteles, Poetyka, Retoryka (fragmenty);

• Platon, Państwo (fragmenty);

• Arystofanes, Chmury;

• Jan Parandowski, Mitologia, część II Rzym;

• Wergiliusz, Eneida (fragmenty);

• św. Augustyn, Wyznania (fragmenty);

• św. Tomasz z Akwinu, Summa teologiczna (fragmenty);

• François Villon, Wielki testament (fragmenty);

• François Rabelais, Gargantua i Pantagruel (fragmenty);

• Michel de Montaigne, Próby (fragmenty);

• Jan Kochanowski, Treny (jako cykl poetycki);

• Piotr Skarga, Żywoty świętych (fragmenty);

• William Szekspir, Hamlet;

• wybrane utwory poetyckie z romantycznej literatury europejskiej, w tym wybrane wiersze angielskich poetów jezior;

• Juliusz Słowacki, Lilla Weneda;

• Cyprian Kamil Norwid, Bema pamięci żałobny rapsod, Fortepian Szopena, Czarne kwiaty (fragmenty), Promethidion (fragmenty);

• realistyczna lub naturalistyczna powieść europejska (Honoré de Balzac, Ojciec Goriot lub Charles Dickens, Klub Pickwicka, lub Mikołaj Gogol, Martwe dusze, lub Gustaw Flaubert, Pani Bovary);

• Stanisław Wyspiański, Noc listopadowa;

• Franz Kafka, Proces (fragmenty);

• Michaił Bułhakow, Mistrz i Małgorzata;

• Stanisław Ignacy Witkiewicz, Szewcy;

• Bruno Schulz, wybrane opowiadania z tomu Sklepy cynamonowe;

• Tadeusz Konwicki, Mała apokalipsa;

• Jorge Luis Borges, wybrane opowiadanie;

• Janusz Głowacki, Antygona w Nowym Jorku;

• Sławomir Mrożek, wybrane opowiadania;

• wybrane eseje następujących autorów: Jerzego Stempowskiego, Gustawa Herlinga-Grudzińskiego, Zbigniewa Herberta, Zygmunta Kubiaka, Jarosława Marka Rymkiewicza (co najmniej po jednym utworze);

• wybrane teksty z aktualnych numerów miesięczników oraz kwartalników literackich i kulturalnych.

Lektura uzupełniająca

W każdej klasie obowiązkowo dwie pozycje książkowe w całości lub we fragmentach, na przykład:

Zakres podstawowy

• Sofokles, Król Edyp;

• Mikołaj z Wilkowiecka, Historyja o chwalebnym Zmartwychwstaniu Pańskim (fragmenty);

• Dzieje Tristana i Izoldy (fragmenty);

• Giovanni Boccaccio, Sokół;

• Mikołaj Rej, Żywot człowieka poczciwego (fragmenty);

• Andrzej Frycz Modrzewski, O poprawie Rzeczypospolitej (fragmenty);

• Miguel de Cervantes y Saavedra, Przemyślny szlachcic Don Kichote z Manczy (fragmenty);

• Wespazjan Kochowski, Psalmodia polska (wybór psalmów);

• Wacław Potocki, Transakcja wojny chocimskiej (fragmenty z części I);

• Ignacy Krasicki, Monachomachia (fragmenty);

• Stanisław Trembecki, Franciszek Kniaźnin, wybrane utwory;

• Jędrzej Kitowicz, Opis obyczajów za czasów panowania Augusta III (fragmenty);

• Julian Ursyn Niemcewicz, Powrót posła;

• Stanisław Staszic, Przestrogi dla Polski (fragmenty);

• Juliusz Słowacki, Beniowski (fragmenty);

• Aleksander Fredro, Śluby panieńskie;

• Johann Wolfgang Goethe, Cierpienia młodego Wertera (fragmenty), Faust (fragmenty);

• George Byron, Giaur (fragmenty);

• Adam Mickiewicz, Dziady cz. IV;

• Eliza Orzeszkowa, Nad Niemnem;

• Maria Konopnicka, wybór wierszy;

• Stefan Żeromski, Echa leśne;

• Zofia Nałkowska, Granica;

• Tadeusz Peiper, wybór wierszy;

• Joseph Conrad, Lord Jim;

• Anna Kamieńska, Anna Świrszczyńska, Julia Hartwig, Stanisław Grochowiak, Edward Stachura, wybór wierszy;

• Kazimierz Moczarski, Rozmowy z katem (fragmenty);

• Zofia Nałkowska, Przy torze kolejowym (z tomu Medaliony);

• Jan Józef Szczepański, Święty;

• Tadeusz Różewicz, Kartoteka;

• Józef Czapski, Na nieludzkiej ziemi (fragmenty);

• Leopold Tyrmand, Dziennik 1954 (fragmenty);

• Stanisław Lem, Wizja lokalna;

• Samuel Beckett, Czekając na Godota;

• Friedrich Dürrenmatt, Wizyta starszej pani;

• Eugène Ionesco, Lekcja

lub inne utwory literackie wybrane przez nauczyciela.

Zakres rozszerzony

• Erazm z Rotterdamu, Pochwała głupoty (fragmenty);

• Tomasz Morus, Utopia (fragmenty);

• Pedro Calderon de la Barca, Życie snem;

• Wolter, Kandyd (fragmenty);

• Jean Jacques Rousseau, Nowa Heloiza (fragmenty);

• wybrane utwory epickie okresu romantyzmu: Józef Ignacy Kraszewski, Stara baśń, Victor Hugo, Nędznicy, Edgar Allan Poe – wybrane opowiadanie; Henryk Rzewuski, Pamiątki Soplicy (fragmenty);

• Władysław Stanisław Reymont, Chłopi (tom II – Zima);

• Aldous Huxley, Nowy wspaniały świat;

• Gabriela Zapolska, Moralność pani Dulskiej;

• Gustaw Herling-Grudziński, Wieża;

• Florian Czarnyszewicz, Nadberezyńcy;

• Bohumil Hrabal, wybrane opowiadania;

• Wiesław Myśliwski, Widnokrąg;

• Julian Stryjkowski, Austeria;

• Umberto Eco, Imię róży;

• wybrane wiersze poetów polskich i obcych;

• wybrana powieść polska i obca z XX lub XXI wieku;

• wybrany dramat polski i obcy z XX lub XXI wieku

lub inne utwory literackie wybrane przez nauczyciela.

Zalecane dzieła teatralne i filmowe:

• Apocalypsis cum figuris, reż. Jerzy Grotowski;

• Amadeusz, reż. Miloš Forman;

• Dekalog, reż. Krzysztof Kieślowski, wybrane filmy z cyklu;

• Dziady, reż. Konrad Swinarski;

• Elektra, reż. Piotr Chołodziński;

• Emigranci, reż. Kazimierz Kutz;

• Kartoteka, reż. Krzysztof Kieślowski;

• Kordian, reż. Jerzy Englert;

• Lawa. Opowieść o „Dziadach” Adama Mickiewicza, reż. Tadeusz Konwicki;

• Moralność pani Dulskiej, reż. Tomasz Zygadło;

• Nad Niemnem, reż. Zbigniew Kuźmiński;

• Noc listopadowa, reż. Andrzej Wajda;

• Noce i dnie, reż. Jerzy Antczak;

• Rewizor, reż. Jerzy Gruza;

• Rękopis znaleziony w Saragossie, reż. Wojciech Jerzy Has;

• Iwona, księżniczka Burgunda, reż. Zygmunt Hübner;

• Sanatorium pod klepsydrą, reż. Wojciech Jerzy Has;

• Śluby panieńskie, reż. Andrzej Łapicki;

• Wizyta starszej pani, reż. Jerzy Gruza;

• Zezowate szczęście, reż. Andrzej Munk;

• Ziemia obiecana, reż. Andrzej Wajda.

Teksty polecane do samokształcenia:

• Słownik 100 tysięcy potrzebnych słów, red. Jerzy Bralczyk;

• Jan Białostocki, Sztuka cenniejsza niż złoto. Opowieść o sztuce europejskiej;

• Człowiek Grecji, red. Jean-Pierre Vernant;

• Człowiek renesansu, red. Eugenio Garin;

• Umberto Eco, Sztuka i piękno w średniowieczu;

• Karol Estreicher, Historia sztuki w zarysie;

• Formy i normy, czyli poprawna polszczyzna w praktyce, red. Katarzyna Kłosińska;

• Johan Huizinga, Jesień średniowiecza;

• Jacques Le Goff, Człowiek średniowiecza;

• Władysław Kopaliński, Słownik mitów i tradycji kultury;

• Jacek Kowalski, Niezbędnik Sarmaty;

• Tadeusz Lubelski, Historia kina polskiego. Twórcy, filmy, konteksty;

• Jan Miodek, Słownik ojczyzny polszczyzny;

• Anna Nasiłowska, Literatura okresu przejściowego 1975–1996;

• Ewelina Nurczyńska-Fidelska, Barbara Parniewska, Ewa Popiel-Popiołek, Halina Ulińska, Film w szkolnej edukacji humanistycznej;

• Maria Ossowska, Ethos rycerski i jego odmiany;

• Popularna encyklopedia mass mediów, pod red. J. Skrzypczaka;

• Praktyczna stylistyka nie tylko dla polonistów, red. Edyta Bańkowska i Agnieszka Mikołajczuk;

• Zbigniew Raszewski, Krótka historia teatru polskiego;

• Teresa Skubalanka, Historyczna stylistyka języka polskiego. Przekroje;

• Stanisław Stabryła, Starożytna Grecja;

• Anna Świderkówna, Hellenika. Wizerunek epoki od Aleksandra do Augusta; Rozmowy o Biblii;

• Wielka encyklopedia Polski, t. 1. i 2.;

• Władysław Tatarkiewicz, Historia filozofii; Dzieje sześciu pojęć; Droga przez estetykę;

• Mieczysław Tomaszewski, Muzyka w dialogu ze słowem. Próby, szkice, interpretacje;

• Lidia Winniczuk, Ludzie, zwyczaje, obyczaje starożytnej Grecji i Rzymu.