ΛΟΓΟΣ ΚΗ' (28): ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΚΑΙ ΜΗΤΡΟΣ ΤΩΝ ΑΡΕΤΩΝ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ

Φτάνουμε στον Λόγο  28 (ΚΗ'), ο οποίος αποτελεί την κορύφωση της πρακτικής ζωής του ανθρώπου. Μετά την Ησυχία, ο Άγιος Ιωάννης μας εισάγει στην Προσευχή, την οποία δεν περιγράφει απλώς ως μια θρησκευτική υποχρέωση, αλλά ως την «τυραννίδα» πάνω στον θάνατο και τη γέφυρα που ενώνει τον κτιστό άνθρωπο με τον Άκτιστο Θεό.

Το Πρωτότυπο Κείμενο
«Προσευχή ἐστι κατὰ μὲν τὴν αὐτῆς ποιότητα, συνουσία καὶ ἕνωσις ἀνθρώπου καὶ Θεοῦ· κατὰ δὲ τὴν ἐνέργειαν, κόσμου σύστασις, Θεοῦ διαλλαγή, δακρύων μήτηρ, ἁμαρτημάτων συγχώρησις, πειρασμῶν γέφυρα, θλίψεων μεσότοιχον, πολέμων κατάλυσις, ἀγγέλων ἔργον, πάντων τῶν ἀσωμάτων τροφή. [...] Ὁ προσευχόμενος, βασιλεύς ἐστιν· ὁ δὲ τῷ Θεῷ διαλεγόμενος, οὐκέτι μεριμνᾷ περὶ τοῦ σώματος.»

Η Μετάφραση
«Η προσευχή, ως προς την ποιότητά της, είναι επικοινωνία και ένωση του ανθρώπου με τον Θεό. Ως προς την ενέργειά της, είναι η συνεκτική δύναμη του κόσμου, συμφιλίωση με τον Θεό, μητέρα των δακρύων, συγχώρεση αμαρτημάτων, γέφυρα πάνω από τους πειρασμούς, τείχος ενάντια στις θλίψεις, κατάλυση των πολέμων, έργο των αγγέλων, τροφή όλων των ασωμάτων δυνάμεων. Εκείνος που προσεύχεται είναι βασιλιάς· και εκείνος που συνομιλεί με τον Θεό, δεν μεριμνά πια για τις ανάγκες του σώματος.»

Φιλοσοφική και Θεολογική Ανάλυση
Στον εικοστό όγδοο λόγο, η προσευχή αναλύεται ως η απόλυτη υπαρξιακή λειτουργία:

• Η Προσευχή ως "Συνουσία": Φιλοσοφικά, ο Άγιος χρησιμοποιεί τη λέξη «συνουσία» (επικοινωνία, συνύπαρξη) για να δείξει ότι η προσευχή δεν είναι ένας μονόλογος ή μια απαγγελία κειμένων. Είναι μια ζωντανή σχέση όπου η ουσία του ανθρώπου έρχεται σε επαφή με την ουσία του Θεού. Είναι η στιγμή που η πεπερασμένη ύπαρξη ανοίγεται στο  Άπειρο.

• Η Συνεκτική Δύναμη (Κόσμου Σύστασις): Μια συγκλονιστική θεολογική παρατήρηση. Ο Άγιος θεωρεί ότι ο κόσμος διατηρείται στη ζωή χάρη στην προσευχή. Χωρίς την πνευματική αναφορά στον Δημιουργό, η κτίση θα κατέρρεε. Η προσευχή είναι το «εργαστήριο» όπου η φθορά μετατρέπεται σε αφθαρσία.

• Πολέμων Κατάλυσις και Θλίψεων Μεσότοιχον: Η προσευχή λειτουργεί ως αμυντικός μηχανισμός. Είναι το «μεσότοιχο» (ο μεσοτοιχία) που προστατεύει την ψυχή από τις επιθέσεις της κατάθλιψης, της απόγνωσης και της ταραχής. Όταν ο νους είναι προσηλωμένος στον Θεό, οι εξωτερικοί και εσωτερικοί πόλεμοι παύουν, γιατί η ψυχή βρίσκεται σε άλλο επίπεδο πραγματικότητας.

• Ο Προσευχόμενος ως Βασιλιάς: Η κυριαρχία του ανθρώπου πάνω στα πάθη του και στη φύση του επιτυγχάνεται μόνο μέσω της προσευχής. Ο άνθρωπος γίνεται «βασιλιάς» γιατί ανακτά την αρχέγονη εξουσία του πάνω στον εαυτό του.
  Όταν συνομιλεί με τον Βασιλέα των όλων, οι γήινες μέριμνες μικραίνουν και χάνουν την τυραννική τους ισχύ.

Συμβολική Εικόνα

Φαντάσου έναν ορειβάτη που βρίσκεται σε μια απόκρημνη χαράδρα και προσπαθεί να φτάσει στην απέναντι πλευρά, όπου υπάρχει φως και ασφάλεια. Η προσευχή είναι το σχοινί που ρίχνεται από την απέναντι πλευρά. Κάθε λόγος προσευχής είναι ένας κόμπος στο σχοινί. Όσο ο ορειβάτης σφίγγει το σχοινί και τραβιέται προς τα πάνω, τόσο η άβυσσος κάτω του παύει να τον φοβίζει. Η προσευχή δεν καταργεί τη χαράδρα, αλλά γίνεται η γέφυρα που τον μεταφέρει πάνω από αυτήν.

Επιστροφή