ΛΟΓΟΣ ΚΑ' (21): ΠΕΡΙ ΔΕΙΛΙΑΣ
Στον Λόγο 21 (ΚΑ'), ο Άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης καταπιάνεται με ένα πάθος που συχνά ταλαιπωρεί την ψυχή, ειδικά κατά τις ώρες της απομόνωσης ή της νύχτας: τη Δειλία. Την ορίζει ως έναν «άλογο» φόβο, μια εσωτερική ταραχή που στερείται λογικής βάσης.
Το Πρωτότυπο Κείμενο
«Δειλία ἐστὶν, νηπιώδης ἦθος, ἐν γηραλέᾳ κενοδοξίας ψυχῇ· δειλία ἐστὶν, ἐκτροπὴ πίστεως, ἐν προσδοκίᾳ ἐναντίων συμβαμάτων. [...] Ὁ δειλὸς, οὐκ ἔστιν ἐλεύθερος· φοβεῖται γὰρ τὸν οἰκεῖον σκιάν, καὶ ἐκ παντὸς ψόφου πτοεῖται. [...] Ὁ δὲ δοῦλος Κυρίου, φοβηθήσεται τὸν Δεσπότην αὐτοῦ μόνον· ὁ δὲ μήπω φοβούμενος τοῦτον, καὶ σκιὰς πολλάκις φοβεῖται.»
Η Μετάφραση
«Δειλία είναι ένα νηπιώδες ήθος (παιδαριώδης συμπεριφορά) μέσα σε μια ψυχή που έχει γεράσει από την κενοδοξία. Δειλία είναι η παρέκκλιση από την πίστη, που εκδηλώνεται με την προσμονή δυσάρεστων γεγονότων. Ο δειλός άνθρωπος δεν είναι ελεύθερος· διότι φοβάται ακόμα και τη σκιά του και τρομάζει με κάθε θόρυβο. Εκείνος όμως που είναι δούλος του Κυρίου, θα φοβάται μόνο τον Δεσπότη του· ενώ εκείνος που δεν Τον φοβάται ακόμη, συχνά φοβάται και τις σκιές.»
«Δειλία είναι ένα νηπιώδες ήθος (παιδαριώδης συμπεριφορά) μέσα σε μια ψυχή που έχει γεράσει από την κενοδοξία. Δειλία είναι η παρέκκλιση από την πίστη, που εκδηλώνεται με την προσμονή δυσάρεστων γεγονότων. Ο δειλός άνθρωπος δεν είναι ελεύθερος· διότι φοβάται ακόμα και τη σκιά του και τρομάζει με κάθε θόρυβο. Εκείνος όμως που είναι δούλος του Κυρίου, θα φοβάται μόνο τον Δεσπότη του· ενώ εκείνος που δεν Τον φοβάται ακόμη, συχνά φοβάται και τις σκιές.»
Φιλοσοφική και Θεολογική Ανάλυση
Ο Άγιος Ιωάννης αναλύει τη δειλία ως μια ψυχολογική και πνευματική αδυναμία που πηγάζει από την έλλειψη εμπιστοσύνης:
Ο Άγιος Ιωάννης αναλύει τη δειλία ως μια ψυχολογική και πνευματική αδυναμία που πηγάζει από την έλλειψη εμπιστοσύνης:
Η Δειλία ως "Νηπιώδες Ήθος": Φιλοσοφικά, ο φόβος του αγνώστου ή του ανύπαρκτου χαρακτηρίζει τα νήπια. Όταν αυτό συμβαίνει σε έναν ενήλικα, ο Άγιος το αποδίδει στην «κενοδοξία». Ο κενόδοξος άνθρωπος στηρίζεται στις δικές του δυνάμεις· όταν αυτές κλονίζονται ή όταν βρεθεί στο σκοτάδι, νιώθει απροστάτευτος.
Η Προσμονή των "Εναντίων Συμβαμάτων": Αυτή είναι μια βαθιά ψυχολογική παρατήρηση. Η δειλία είναι η τάση του νου να δημιουργεί σενάρια καταστροφής. Ο δειλός δεν υποφέρει από αυτό που συμβαίνει, αλλά από αυτό που φαντάζεται ότι μπορεί να συμβεί. Είναι μια «εκτροπή της πίστεως», γιατί η πίστη είναι η βεβαιότητα για την προστασία του Θεού, ενώ η δειλία είναι η βεβαιότητα για την επερχόμενη κακοτυχία.
Η Ελευθερία μέσω του Ενός Φόβου: Θεολογικά, ο Άγιος προτείνει ένα παράδοξο φάρμακο: τον «φόβο του Θεού». Εξηγεί ότι ο φόβος του Θεού (που είναι σεβασμός και αγάπη προς τον Δημιουργό) καταργεί όλους τους άλλους μικρούς και παράλογους φόβους. Αν η ψυχή είναι προσηλωμένη στο Μέγα, δεν πτοείται από το μικρό (τις σκιές, τους θορύβους, τις απειλές των ανθρώπων).
Η Σκιά ως Σύμβολο: Η αναφορά στη σκιά δείχνει το ανυπόστατο της δειλίας. Ο δειλός φοβάται κάτι που δεν έχει ουσία, κάτι που είναι απλώς η έλλειψη φωτός. Η θεραπεία, λοιπόν, είναι η επιστροφή στο Φως, η οποία διώχνει τις σκιές και τη δειλία μαζί τους.
Συμβολική Εικόνα
Φαντάσου έναν στρατιώτη που στέκεται μέσα στη νύχτα. Αν κοιτάζει το σκοτάδι γύρω του, κάθε κούνημα των φύλλων του φαίνεται σαν εχθρός που πλησιάζει. Αν όμως κρατάει στο χέρι του έναν δυνατό πυρσό και κοιτάζει το φως του, ο κύκλος γύρω του είναι ασφαλής και οι ήχοι του δάσους δεν τον τρομάζουν. Ο πυρσός είναι η πίστη· όσο πιο δυνατά καίει, τόσο περισσότερο μικραίνει το σκοτάδι της δειλίας.
Επιστροφή