Onderzoek

De aanleiding voor ons beroepsproduct kwam vanuit een concrete vraag van SBSO Baken. Tijdens gesprekken met Evi D'Hondt, ICT-coördinator binnen de school, werd duidelijk dat veel bestaand lesmateriaal voor leerlingen binnen OV1 wel aansluit bij hun cognitieve ontwikkelingsniveau, maar vaak onvoldoende afgestemd is op hun leeftijd en interesses.

Evi gaf aan dat leerlingen regelmatig werken met materiaal dat oorspronkelijk ontwikkeld werd voor baby’s, peuters of kleuters. Hoewel dergelijke materialen soms aansluiten bij het ontwikkelingsniveau van de leerlingen, herkennen zij zich niet altijd in de gebruikte afbeeldingen, personages en thema’s. Ook oudere leerlingen binnen OV1 hebben interesses die passen bij hun leeftijd en leefwereld. Ze kijken bijvoorbeeld liever naar auto's, dieren, sport, technologie of andere herkenbare onderwerpen dan naar typische kleuterfiguren zoals Bumba of schaapjes.

De school was daarom op zoek naar aantrekkelijk, visueel en leeftijdsadequaat materiaal dat tegelijkertijd voldoende eenvoudig en toegankelijk blijft voor de doelgroep.

Daarnaast merkten we tijdens onze observaties dat:

• Leerlingen sterk reageren op beeldmateriaal;

• Herhaling essentieel is om nieuwe vaardigheden te verwerven;

• Concrete en herkenbare situaties beter begrepen worden dan abstracte opdrachten;

• Digitale toepassingen de betrokkenheid verhogen;

• Veel leerlingen nood hebben aan ondersteuning bij communicatie, zelfredzaamheid en dagelijkse vaardigheden;

• Differentiatie belangrijk is omdat leerlingen binnen OV1 zeer uiteenlopende mogelijkheden hebben;

• Zelfstandigheid gestimuleerd kan worden door duidelijke visuele ondersteuning.

OV1 heeft als doel leerlingen zo zelfstandig mogelijk te laten functioneren in een omgeving waar ondersteuning voorzien is. Daarbij staan zelfredzaamheid, communicatie, sociale vaardigheden en participatie centraal. Vanuit deze vraag van SBSO Baken en onze eigen observaties besloten we een digitaal beroepsproduct te ontwikkelen dat inspeelt op deze noden.

Uit de interviews:

Uit onze gesprekken met professionals uit het buitengewoon onderwijs leerden we dat:

• Leerlingen best leren vanuit hun leefwereld;

• Visuele ondersteuning hier zeer cruciaal is;

• Korte en overzichtelijke opdachten beter werken;

• Succeservaringen het zelfvertrouwen van leerlingen versterken;

• De motivatie van leerlingen stijgt wanneer leren speels wordt aangeboden;

• Digitale hulpmiddelen kansen bieden om de zelfstandigheid te stimuleren;

• Herhaling noodzakelijk is om vaardigheden te kunnen automatiseren.

Uit de bronnen:

De geraadpleegde literatuur bevestigde deze bevindingen:

• Digitale inclusie is belangrijk voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften;

• ICT kan een positieve invloed hebben op motivatie en betrokkenheid;

• Interactieve oefeningen sluiten beter aan bij verschillende leerstijlen;

• Visuele ondersteuning vergemakkelijkt het begrijpen van informatie;

• Functioneel leren is het meest effectief wanneer de inhoud aansluit bij het dagelijkse leven van de leerling;

• Digitale leermiddelen bieden kansen om zelfstandig leren te stimuleren.

Daarnaast werd het duidelijk dat veel bestaand materiaal inhoudelijk bruikbaar is, maar dat de vormgeving vaak niet leeftijdsadequaat is. Er is dus nood aan materiaal dat aansluit bij de leefwereld van de leerling en hen motiveert vanuit hun eigen interesses.

Bij het ontwerpen van ons beroepsproduct hebben we bewust rekening gehouden met de informatie uit onze observatie, interviews en bronnen.

Leeftijdsadequate vormgeving

We kozen bewust voor afbeeldingen en opdrachten die aansluiten bij de interesses van oudere leerlingen. We vermijden een kleuterachtige uitstraling en gebruiken herkenbare beelden uit de leefwereld van de doelgroep.

Visuele ondersteuning

• Duidelijke afbeeldingen;

• Herkenbare pictogrammen;

• Beperkte hoeveelheid tekst;

• Overzichtelijke schermen;

• Eenvoudige navigatie.

Differentiatie

• Verschillende soorten opdrachten;

• Opdrachten met verschillende moeilijkheidsniveaus;

• Zelfstandig of begeleid inzetbaar;

• Flexibel gebruik binnen de klas.

Motivatie

• Speelse werkvormen;

• Interactieve oefeningen;

• Directe feedback;

• Afwisseling tussen opdrachtvormen.

Toegankelijkheid

• Eenvoudige taal;

• Duidelijke instructies;

• Herkenbare situaties;

• Visuele ondersteuning bij elke opdracht.

Zelfstandigheid

• Leerlingen kunnen zelfstandig door de Genially navigeren;

• Opdrachten stimuleren actief handelen;

• Leerlingen krijgen kansen om keuzes te maken;

• Leerlingen oefenen vaardigheden die bruikbaar zijn in het dagelijks leven.

Ons beroepsproduct werd ontwikkeld in Genially.

Het kan gebruikt worden:

• Tijdens een klassikale les;

• In een hoekenwerk;

• Als zelfstandig oefenmoment;

• Op tablet, laptop of digitaal bord;

• Als herhaling van eerder aangeleerde leerstof;

• Als differentiatiemateriaal;

• Binnen individuele begeleiding;

• Als ondersteuning bij functioneel leren.

Een groot voordeel van Genially is dat leerkrachten het materiaal eenvoudig kunnen aanpassen, uitbreiden of personaliseren naargelang de noden van hun klasgroep.