Radiografisch bestuurbaar Skûtsje bouwen

LEES DIT EERST:  Het kan voorkomen dat bijvoorbeeld de weergave in de browsers MS Explorer, Edge, Google Chrome of Mozilla Firefox e.a. anders is dan bij uw browser. De opmaak kan verschillen in bijvoorbeeld waar foto's staan en teksten zich bevinden. Veelal staan er dan lege plekken tussen foto's en tekstdelen. Dit wordt veroorzaakt door softwarematige verschillen tussen diverse browsers. Hier is blijkbaar nog geen standaard in. Het beste om deze site te bekijken is de pagina in volledige breedte te zien in een niet al te grote zoomwaarde. 
Dit kunt u regelen in het menu Beeld of View. Of gebruik de Ctrl toets in combinatie met de + of - toets om snel te zoomen.



Op deze site is de bouw te zien van het Friese model-Skûtsje 'DvB' door middel van een groot aantal afbeeldingen en beschrijvingen. Het model is al geruime tijd gereed en is radiografisch bestuurd. De polyester romp komt uit een mal)*  en wordt voorzien van een kielbalk en de noodzakelijke spanten, dekken, dekhuizen, etc.
Tevens moet men rekening houden tijdens de bouw met doorvoer van de zeilschoten voor fok en grootzeil en de roerservo stangen alvorens de dekplaten worden aangebracht en ingelijmd.

*) De kale polyester romp is te bestellen, neem contact op met Dik van Kooij: kooij180@zonnet.nl  Er is ook een romp (ook uit een mal) te bestellen van een regenboogklasse zeilboot.






























Het bescheiden aantal spanten is gemaakt van 10 mm multiplex en ingelijmd met watervaste (hout)constructielijm, ook wel bruislijm genoemd. Van karton worden eerst mallen gemaakt zodat deze precies binnenboord passen. Tussen de twee hoofdspanten komt de kielbevestiging met twee aluminium doorvoerpijpjes voor de draadeinden met vleugelmoeren, gebruik hiervoor epoxylijm voor een degelijke en waterdichte bevestiging. Deze kiel is noodzakelijk om het schip als model te kunnen varen. In werkelijkheid bezit een skûtsje deze kiel niet en wordt gebruikt gemaakt van een zwaard aan bak- en stuurboordzijde. Deze zwaarden worden wel aangebracht op het model maar zullen niet worden gebruikt. Het effect hiervan is nihil op een schaalmodel.
De loefbijter aan voor- en achterscheg zijn ook gemaakt van 10 mm multiplex, de loefbijter aan de voorzijde wat smaller schuren. Voordat gelijmd gaat worden de plaatsen goed ontvetten en zo nodig licht schuren. Een prima middel hiervoor is 'sticker-oplosser' van HG. Aan de binnenzijde waar de loefbijter en scheg komen is het aan te bevelen een aluminium strip te lijmen met epoxy en deze daaraan vast te schroeven.
Waar zeer veel hechting nodig is kan men twee componenten epoxy van Bison gebruiken, je weet wel uit die transparante dubbelspuit. Langs het binnenzijde van het boord komt nu rondom in de romp een dragend latwerk waarop de dekken rusten en gelijmd worden.
Alvorens deze aan te brengen is het noodzakelijk de hoogte van het zogenaamde potdeksel te bepalen. De ruwe romp uit de mal dient aan de bovenrand netjes te worden afgevreesd. Maatvoering van bovenkant dek is daardoor makkelijker. Hou rekening met de dekplaat dikte. Alvorens de dekplaten te zagen en aan te brengen, maken we mallen van stevig karton. Dit is noodzakelijk omdat het dek zowel een 'zeeg' krijgt als een dwarsscheepse 'bolling'. Het dek is gemaakt van een zeer goeie kwaliteit triplex van 2 mm. Beter is 1,5 mm te gebruiken, dit werkt wat makkelijker. Zet de gehele binnenboel in de grondverf of primer voordat de dekken er op gaan. Tip: Werk de deknaden tegen de boording af met 'Motip' afwerkplamuur, verkrijgbaar in de automaterialen en onderdelen zaken. Deze plamuur is snelhardend en bevat epoxyhars (20 min.20ºC of 8 min. 60ºC). Als plamuurmes is een strookje van een oud plastic pasje o.i.d. zeer geschikt!











































































 

 
  





































































   
      

  
   

De afgebeelde zeillier naast de masthouder is gemaakt van kunststof onderdelen en doet geen dienst, deze is voor de show. Aan de masthouder is ook een horizontale bolder gemonteerd voor de schoten (model-zeiltuig). Voor het massief-eikenhouten roer heb ik een oudbollige eikenhouten boekenplank 'verzaagd' (met medeweten van mijn ega!) De scharnieren zijn gemaakt van messingpijp gesoldeerd aan stevig bladmessing afgewerkt met koperen koppen van nagels die met secondenlijm zijn vastgezet. Dit roer komt in de achterscheg te hangen op drie scharnierpunten. Later zal het originele roer nog worden uitgebreid met een extra roerblad-vergroter aan de onderzijde om het modeleffect bij het varen te verbeteren en de roerservo enigszins te ontlasten. Deze oppervlakte vergroter zal afneembaar zijn, net zoals de kiel. Dan komt er nog een roerhevel aan op de juiste hoogte waardoor de stuurservo verbonden wordt met het roer. Op het voordek komt het afsluitbare bakdek-toegangsluik met fokkeschoot doorvoer, zo ook het uitneembare dekluik ten behoeve van de mastvoet-uitklap. Ook is er een kajuit op het achterschip waarbij aangetekend dat alles dwarsscheeps gebogen loopt en langscheeps in een zeeg wat het maken niet eenvoudig is. Het is dus noodzakelijk om de kajuit volledig 'in het werk' te maken, dus op het dek pas maken in alle richtingen. De veiligheidsrailingen op het roefdak zijn van RVS draad gemaakt.
Noot:  RVS draad is met zachtsoldeer moeilijk te solderen, maar het kan wel mits je de oppervlakte er van goed weg schuurt en een soldeervloeistof gebruikt.




















Na plamuren en schuren is de kajuit afgeschilderd. Olijfgroen voor het dak, wit aan de zijkanten en de boven luiken bruin. De verfsoort is satin (zijdeglans). Hoogglans is af te raden, dit geeft een onnatuurlijke uitstraling dat is voor een model meestal niet zo mooi, maar dat is een kwestie van smaak. Het grote dekluik waarmee de ladingen afgedekt werden is in het werk gemaakt. Ook dit onderdeel is namelijk afhankelijk van de zeeg en bolling in de midscheeps. Wanneer deze opbouw gereed is kan de romp afgewerkt worden, opnieuw schuren en het boeisel aanbrengen, zwaarden maken en aanbrengen op het buitenboord. Daarna het dek schuren en verven in de antieslip. (Bijvoorbeeld grijs-mat met zilverzand). Daarna wordt het tijd om de romp te voorzien van de juiste kleuren en om de waterlijn aan te brengen in zijde-mat of satin. 




















De lijst rondom het gangboord bestaat uit kunststof van ongelijkzijdig hoeklijn. Deze is met een hete föhn in vorm gebogen en in de lengte as licht getordeerd en met secondenlijm vastgezet. Daarna zwart geschilderd. Over schilderen gesproken; het blijft een hele klus om dit netjes uit te voeren, het schuren, ontvetten en afplakken is niet mijn ding. De boegspriet (loefijzer) is van messing gemaakt en is inmiddels uitgerust met trekstangen naar loefbijter en voorsteven. Aan dit loefijzer wordt later het voorlijk van de fok bevestigd. 

Gaat alles op rolletjes? Nee, dat nou ook weer niet, ik had een klein foutje gemaakt met de hoogte van het dekhuis. Deze 'roef' zou voor de middeleeuwse mens hoog genoeg zijn en   voor de gemiddelde Japanner ook wel, maar niet voor de huidige Nederlander. Het hoger maken had nog wel wat voeten in aarde omdat het dekhuis aan alle kanten rond loopt en aangepast is aan zeeg- en bolling van het dek. Heidens karwei geweest en rondom verhoogd met 5 mm, geschuurd opnieuw geplamuurd en geschilderd.

De grondverf is een primer soort die geschikt is voor meerdere ondergronden. Kijk voor detail informatie op:  http://www.niveau-vbs.nl/producten/tijdelijk/multiprimer_universeel
Ook verkrijgbaar in kleine 250 ml busjes en op meerder verkooppunten, in tegenstelling wat op de site wordt beweerd. De olijfgroene kleur aan romp en dekhuis is zijdeglans satin en heeft het nummer S5091, het zwart is S5028 ook zijdeglans satin, beide van het merk 'Superieur' (Kwantum). Let op dat deze geschikt is voor buiten en liever niet op waterbasis. De kleur die op de foto wat oranje kleurig toont aan boeg en achtersteven, is in werkelijkheid heel lichtbruin en een eigen mengsel van bruin en geel van Revell. De donkerbruine kleuren van luiken en masthouder is Histor Havanna bruin Satin no.365.

Het laadruimte luik is afgewerkt met dekzeil en touwwerk met windlatten rondom. De eikenhouten zwaarden die midscheeps aan bak- en stuurboord komen zijn gemaakt in stroken, zie foto.   
                        
  • 1e foto:  Stroken zagen van eikenhout, dik 6 mm, volgens indeling van een vooraf gemaakte mal. Let op de a-symetrische vorm van het brede blad.
  • 2e foto:  Deze stroken lijmen onder druk met behulp van wiggen. Het zwaard ligt hierbij op een plaatje dun en hard doorzichtig kunststof waardoor de lijm niet hecht aan de ondergrond.                                    Bovenop komt weer dit dunne kunststof met een een aantal gewichten om de stroken vlak te houden tijdens het uitharden. Het zwaard kan daarna verder in vorm worden geschuurd.
  • 3e foto:  Nadat het zwaard aan het oppervlak en de randen is geschuurd en het beslag is aangebracht d.m.v. 2 componenten epoxylijm.
  • 4e foto:  Fijn afgewerkt en beslagen met rood koperblad wat is geschilderd. Het sleepbeslag bruin en bij het hoofdscharnier matzwart. Klinknagels aangebracht en matzwart toegepast op het koper,          klaar om alles af te lakken met jachtlak.
  • 5e foto:  Zwaarden aangebracht, nadat de geleide balken er achter, op de romp zijn gemonteerd.
   












     
Hoofdmast maken: De handels-kopmaat = 27 x 27 mm,  vurenhout of grenen, strak, recht en zonder kwasten. 
Eerst met blokschaaf de mastvoet op 24 x 24 mm brengen tot ruim over de verjonging, daarna de gehele mast van vierkant naar zeskant tot achtkant schaven, rekening houdend dat deze enigszins taps toeloopt naar de top. Maak na het schaven een " tijdelijke houtdraaibank " m.b.v. een boormachine en veel schuurpapier.  Zie plaatje.
De gebruikte ruwe le
ngte maat is 1550 mm omdat we gebruik willen maken van een (houten) ondersteuningslager op het einde van de stok bij het draaiwerk, later zagen we die af. Mastlengte wordt totaal 1470 mm. Zet deze ondersteuningen tijdens het draaien niet te strak anders ontstaat er een vuurtje. Roterend in juiste vorm schuren.


   

















Wanneer de mast de juiste vorm heeft en glad is geschuurd begint het bijkleuren van het vurenhout met transparante bijts. Hiervoor gekozen voor naturel bijts van Rambo, grenen nr. 766. Deze hiermee 3 x behandeld, waarbij tussentijds licht is geschuurd met fijn schuurpapier nr. 240. Daarna afgelakt met RUWA kleurloze jachtlak voor een mooi en krasvast resultaat. De top boven de hommer is zwart met wit en de tuig bevestigingen zijn gemaakt van messing.















De stagen aan de mast zijn dubbel uitgevoerd met twee spanners en voorzien van een schijf boven de hommer, hierdoor is de spanning in de beide stagen altijd gelijk. De topgaffel van het grootzeil gaan we maken van gelamineerd vliegtuigtriplex van 2 mm dikte. Deze 'gaffelstok' is voorzien van 5 lagen en onderdruk gelijmd met epoxie. De middelste laag is breder om later het zeil aan te monteren. Op de foto's is de nog onbewerkte versie te zien en de afgewerkte gaffelstok, gelakt en van beslag voorzien. Met behulp van een dremel-schuurtol en met de hand, is alles in vorm geschuurd. De eigenlijke gaffel die rond de mast valt bestaat uit 4 lagen 2 mm vliegtuigtriplex gelijmd met 2 componenten epoxie. Gaffel en stok zijn ook nog met een stalen pen en epoxie verbonden aan elkaar.
            















Nadat de zeilstroken genaaid zijn wordt de gaffelboog afgetekend en in vorm genaaid, hierbij wordt het grootzeil tijdelijk met elastiek en knijpers 'even' op z'n plaats gehouden. Wanneer het zeil verbonden is met de gaffelstok kan de aansluiting van het grootzeil op de giek worden bepaald. Overigens is bij het bepalen en aftekenen van de stroken rekening gehouden met bolling van het zeil.

NOOT: Het leveren van het zeildoek, bruin en wit, het aftekenen van alle stroken van grootzeil en fok en het bepalen van de lijnen die de bolling bewerkstelligen, is door Dick van Kooij (HMBC), voor mij geregeld. Het knip- en naaiwerk is door mijn vrouw uitgevoerd.

             
 
   
                       



























In het voorlijk van het grootzeil zijn de ogen aangebracht en de afspanningen rond de mast gemonteerd. De fokkeboom geïnstalleerd, die verstelbaar is gemaakt om de onder-lijk bolling aan te kunnen passen. Tevens is de gebogen fokkeschoot geleider gemonteerd op het bakdek waar langs fokschootlijn loopt. De fokkeboom is aangebracht in de voorsteven waarin een schroefdraadbus (M4) is geboord en waarin de boom kan draaien zonder dat deze tijdens het zeilen er uit wordt gelicht. De fokkeboom is met epoxie in een messing buisje vastgelijmd, en is gemaakt van zeer buigzaam kunststof. Deze boom is verstelbaar gemaakt in lengte richting waardoor de bolling aan de onderzijde kan worden aangepast.




    







Kijk voor de werking van deze schootverstelling op YouTube:
https://www.youtube.com/watch?v=hbnLbX4_-Gc


De beide zeilwinches zijn aan de onderkant net boven de kielbalk bevestigd en aan de bovenkant aan de draaggreep / kielvast door middel van aluminium plaatjes waardoor de winches weinig ruimte innemen. Ze staan dus op z'n kant.
De draadgeleidingen voor de schoten zijn gemaakt van aluminium U-profiel (10 x 10 mm) met keerschijven die op de draaibank zijn gedraaid van eboniet, diameter 22 mm, de lengte van het U-profiel is 500 mm dit vanwege de oprolcapaciteit (3,75 omw.# 460 mm). Op elke rail is een 1 keerschijf verstelbaar en verend in een slopgat aangebracht waarbij de loopdraad strak gehouden wordt.
Sommige keerschijven hebben een uitloopbeveiliging zodat de draad er niet naast loopt. In principe word het schip gewoon met 3 proportionele kanalen bestuurd, roer, fokkeschoot en grootzeilschoot.




















De vier bovenstaande foto's geven een beeld van de kiel. Deze kiel van 4,5 - 5 kg is alleen noodzakelijk bij een model om er stabiel mee te kunnen varen. (Een origineel groot skûtsje heeft geen centraal kielzwaard.) Dit modelzwaard is gemaakt van 15 mm multiplex waarin twee groeven zijn gefreesd waarin beide roestvrijstalen draadeinden gefixeerd worden. Aan de bovenzijde draaien we deze vast met vleugelmoeren in de greep en onderaan komt de loodbubbel. Op één van de foto's waarop het gewicht reeds is bevestigd staat de kiel in de 'Motip' plamuur om geschuurd en gelakt te worden.

Advies om lood te boren: Omdat lood nogal zacht is kan de boor makkelijk vast lopen. Zorg dat de snelheid van de boor laag is en de verticale druk op de boor niet te hoog is. Het werkstuk inspannen in een werkstukklem op een kolomboormachine om te voorkomen dat wanneer de boor vastloopt en begint te 'vreten' deze veilig op z'n plaats blijft. G
ebruik tijdens het boren bijvoorbeeld spiritus om als boorvloeistof te gebruiken. Ook wordt wel petroleum aanbevolen.




























Hierboven zien we de waterdichte luiken van 5 mm perspex voorzien van dun rubberen afdichtingspakking. Deze zitten dus onder het originele laadruimte luik en de kajuit behuizing. De luiken zitten m.b.v. klembalkjes (ook wel kikkerplaatbevestigingen genoemd) onder het dek geklemd. Op het voordek zien we de fokkeschoot geleidingsbeugels.
Enige tijd later is er nog een lenspomp in gebouwd van 12 Volt=. Deze bleek vooral met ruw water nodig bij toertochten. De pomp wordt aangestuurd door een kanaalschakelaar via de ontvanger en een zender switch. De voeding wordt verzorgt door 3 cellen van 4 Volt in serie, deze komen uit een laptop accu.


Proefvaart
De eerste proefvaart was op 9 maart 2014, toen kwamen paar tekortkomingen naar voren. A
lles wat nodig was is aangepast. In de loop van de tijd is er nog meer verbeterd met name de omlooplijnen van de winches, waarbij de lijnen worden strak gehouden door verende keerschijven.                                                                                                                                                           

    


















De 'Doop' van het skûtsje DvB op 16 maart 2014 vooraf aan de omloop-Zegerplas in Alphen a/d Rijn,
 georganiseerd door M.V.Woubrugge.





 


Website Modelbouwvereniging Woubrugge:
www.mv-woubrugge.nl

Het weer:
Windverwachting voor de zeilers:
http://members.home.nl/tianwa/noni/journaal/wind.html





YouTube:

ACTUELE  VIDEO...... Skutsje vaardag en de doop van diverse nieuwe boten bij HMBC op 2 november 2014:

Skûtsje vaardag bij HMBC van 10 november 2013:
Filmpje van 2012 gaat over 10 jaar skûtsjesilen met schaalmodellen, kijk op:
http://www.youtube.com/watch?v=PQEH47DEDzo
Of klik direkt op onderstaand beeld:



NK kwalificatie, filmpje van FSR modelspeedbootracing bij M.V.Woubrugge, kijk op:
http://www.youtube.com/watch?v=qcuI33A9bzc&feature=plcp

Of klik direkt op onderstaand beeld:


(Beide filmopnamen zijn gemaakt door Dirk van Berkel van M.V.Woubrugge)


Andere bouwverslagen:

Model-Skutsje bouwen bij HMBC:  http://www.youtube.com/watch?v=B4dbfhheSYE

Volgen van HMBC skûtsje projecten:
http://www.haagsemodelbootclub.nl/skutsje/skutsjebouw26.html

Skutsje silen bij HMBC, nog kort filmpje van 3.10 min.:
http://www.youtube.com/watch?v=Jl-4EghRe1I&feature=player_embedded

De bouwbeschrijving van Skûtsje "De Twee Gebroeders" uit Drachten van Leo Landwier,
Hoofdmenu:  
http://skutsjebouwen.nl

Bouwbeschrijving Leo Landwier.
http://skutsjebouwen.nl/BouwbeschrijvingLoek.html
 



Het Friese Skûtsje silen:

Historie het Friese Skûtsje "Dankbaarheid"
http://www.skutsjehistorie.nl/doc/doc_73.pdf

Website SKS Skûtsjesilen in Friesland
http://www.skutsjesilen.nl/competitie/skslive







































Deze Google-site is van Dirk van Berkel, Modelbouwvereniging Woubrugge.  Contact: dvberkel201@gmail.com

Onderstaand PDF bestand is een publicatie over de bouw van modelskûtsjes in het Franse Modelbouwblad MRB magazine. "Les Tjalks péniches à voiles" van juni 2013.
Klik op dit bestand om te lezen of te downloaden.

Ċ
Dirk van Berkel,
23 mei 2016 08:19
Comments