Embedded Files
Saving Private Ryan.
Saving Private Ryan is een Amerikaanse oorlogsfilm uit 1998 geregisseerd door Steven Spielberg, met in de hoofdrollen Tom Hanks en Matt Damon.
De film is bekroond met vijf Oscars voor onder andere beste geluid en beste regisseur. De film werd zeer goed ontvangen en hij staat hoog in meerdere filmtoplijsten. In de IMDb-top 250 heeft de film in januari 2014 een score van 8,6 uit 10 en het is daarmee op dat moment de op 34 na hoogstgewaardeerde film ooit gemaakt.
Na afloop van 'Saving Private Ryan' begon Steven Spielberg samen met Tom Hanks aan de productie van de miniserie Band of Brothers over de lotgevallen van een groep paratroopers gedurende de Tweede Wereldoorlog.
De film begint met de landing in Normandië op D-Day 6 juni 1944. Kapitein Miller (gespeeld door Tom Hanks) moet het hoofd bieden aan de Duitse vestingen op het strand. Na een bloederig gevecht is er een zekere Ryan omgekomen. Terwijl het ministerie van Oorlog de brieven aan het schrijven is komen ze erachter dat er nog twee Ryans zijn omgekomen. Aangezien het broers van elkaar zijn, treedt de speciale regeling in werking dat de overlevende broer James (gespeeld door Matt Damon) naar huis mag. Het probleem is dat James Ryan bij de paratroopers van de 101st Airborne Division ergens in Frankrijk is gedropt. Kapitein Miller krijgt de opdracht om soldaat Ryan op te sporen. Onderweg krijgen ze steeds meer de waanzin en gruwels van oorlog te zien en beginnen ze te twijfelen waarom het leger een groep mensen op pad stuurt om één soldaat te redden.
De echte 'James Ryan' was sergeant Frederick 'Fritz' Niland, die samen met een aantal andere paratroopers van de 101ste te ver landinwaarts werd gedropt tijdens D-Day. Toen Niland terugkeerde bij zijn onderdeel, hoorde hij dat zijn drie broers waren omgekomen: twee in Normandië en een in het Verre Oosten. Volgens de "Sole Survivor Policy" van het Amerikaanse Ministerie van Oorlog, mocht Niland terugkeren naar zijn ouders in de Verenigde Staten. In tegenstelling tot in de film was er geen lange zoektocht naar Niland, was Niland een sergeant en geen gewone soldaat, was zijn moeder geen weduwe en kreeg ze ook niet alle drie de telegrammen tegelijkertijd. Ook was een van de broers vermist en werd later levend teruggevonden. De twee gesneuvelde broers liggen begraven in Normandië op het Amerikaans kerkhof van Colleville-sur-Mer. De namen van de hoofdrolspelers (Ryan en Miller) zijn niet lukraak gekozen, maar zijn de meest voorkomende namen op dit kerkhof. Overigens is Fritz Niland de link tussen 'Saving Private Ryan' en 'Band of Brothers': Niland was sinds zijn jeugd bevriend met Warren 'Skip' Muck, sergeant van Easy Company en een van de hoofdpersonages in 'Band of Brothers'.
De rol van Vin Diesel werd er naderhand pas bijgeschreven nadat Spielberg Diesel in één van zijn vorige films zag.
De opnamelocatie van de invasie van Normandië werd veranderd van Groot-Brittannië naar Ierland omdat het Britse Ministerie van Defensie de enorme hoeveelheden soldaten die Spielberg nodig had niet kon of wilde leveren.
Mel Gibson en Harrison Ford werden ook gezien als kanshebber voor de rol van Captain John Miller. Hanks kreeg uiteindelijk de rol. Edward Norton werd de rol aangeboden voor Private Ryan, maar hij weigerde.
Spielberg verlaagde de hoeveelheid kleur van de film met 60% om artistieke redenen. Toen de twee satellietmaatschappijen DirecTV en Dish en diverse kabelmaatschappijen de film uitzonden dachten veel kijkers dat er storing was bij hun maatschappij. De televisiemaatschappijen zelf besloten daarop de kleurwaarde weer wat omhoog te schroeven.
In totaal worden er 206 personen doodgeschoten in deze film.
In de Duitse nagesynchroniseerde versie besloot een van de stemacteurs (een Duitse veteraan die betrokken was bij de invasie van Normandië) te stoppen met zijn taak vanwege het realisme en door emotionele redenen.
Met het drie uur durende Saving private Ryan wil Steven Spielberg een nieuwe generatie confronteren met een Tweede Wereldoorlog zoals die zelden in de bioscoop te zien was. Het streven naar een documentair ogend realisme leverde de film in de Verenigde Staten al het predikaat meesterwerk op, maar resulteert ook in een zware beproeving voor gevoelige kijkers, want de oorlog, zo blijkt weer eens, dat is en blijft De Hel.
Het recente carrièreverloop van Steven Spielberg laat zich het best als schizofreen typeren. Enerzijds grossiert de mede-eigenaar van de nieuwbakken Hollywood-studio Dreamworks als vanouds in gelikt en spectaculair amusement, waarbij uit de twee Jurassic park films opgemaakt kan worden dat de inhoud volkomen ondergeschikt is geworden aan het uiterlijk en de kracht van individuele scènes. Een vergelijking met het inmiddels 23 jaar oude Jaws pakt in dat verband bijzonder slecht voor het dino-duo uit en voedt de gedachte dat Spielberg zijn amusementsfilms tegenwoordig op de automatische piloot draait. Dat idee wordt nog versterkt door de manier waarop de regisseur de afwerking van Jurassic park en de opnamen van Schindler's list combineerde: overdag draaide hij in stemmig zwart-wit zijn visie op de Holocaust, 's avonds monteerde hij zijn kassakraker. Waar zijn hart als filmmaker tegenwoordig ligt is duidelijk: bij Schindler's list en meer nog bij Saving private Ryan zoekt Spielberg zowel stilistisch als inhoudelijk naar nieuwe manieren om zijn verhaal te vertellen en de boodschap zo sterk mogelijk over te brengen, bij het dino-duo schuilt de enige vernieuwing in de technische perfectie van de trucages en lijkt het behagen van een groot publiek het enige doel.
Van dat laatste is bij Spielbergs terugkeer naar de Tweede Wereldoorlog geen sprake. Saving private Ryan opent met een korte proloog, waarin een veteraan in gezelschap van zijn vrouw, kinderen en kleinkinderen een militaire begraafplaats in Normandië bezoekt. Het beeld van de eindeloze rijen witmarmeren kruizen is overbekend: de strakke ordening van de grafmonumenten geeft het geheel een wat abstract en onpersoonlijk karakter, als betrof het de illustratie van een droge, statistische opsomming van het aantal gesneuvelden. Spielberg laat even een enkel graf met een in het oog springende davidster zien, maar beseft terdege dat er zwaarder geschut nodig is om duidelijk te maken dat iedere zerk een dood individu van vlees en bloed symboliseert.
MolensteenZwaar geschut, vlees en bloed kenmerken dan ook de 24 minuten die volgen. Spielberg is niet de eerste filmmaker die de fysieke consequenties van wapengekletter onomwonden toont, menig Vietnam-film dankt zijn impact voor een deel aan bloederige taferelen en Sam Peckinpah's Tweede-Wereldoorlogfilm Cross of iron (1977) liegt er ook niet om, maar hij maakt van de geallieerde D-day landing op Omaha Beach een hels en chaotisch bloedbad dat zijn gelijke niet kent.
Vanaf het moment dat de Amerikaanse boten de kust bereiken ratelen de Duitse mitrailleurs onophoudelijk door en blijft werkelijk niets de kijker bespaard, waarbij het schokkkerige camerawerk en een van heldere kleuren ontdane fotografie het realisme sterk vergroten. Terwijl de zee rood kleurt volgt het ene schokkende beeld het andere op: een soldaat staat vertwijfeld met zijn afgeschoten arm in de vuurlinie, een ander sleept de romp van zijn kameraad door de branding, medische troepen verzorgen een gewonde die tijdens de behandeling door het hoofd geschoten wordt. De beelden maken indruk, niet alleen door het expliciete karakter, maar vooral ook door de omvang, de lengte en het tempo van het bloedbad. Even wegkijken is hier zinloos, ontsnappen onmogelijk, zowel voor de kijker als voor de mannen die de dood tegemoet treden. En daarmee is het eerste half uur van Saving private Ryan de best denkbare illustratie van het oude adagium 'War is hell'.
Opmerkelijk en bijzonder effectief voor het verdere verloop van de film is Spielbergs keuze zijn centrale personages geen conventionele introductie te geven. We weten na dat eerste half uur niets meer over Captain John Miller en zijn mannen dan dat ze door puur geluk en de willekeur van de kogelregen levend uit de hel zijn gekomen. Ze zullen met die molensteen om hun nek verder moeten, waarbij de reële kans op een volgende slachting voor een permanente dreiging zorgt. Dit is niet de triomfantelijke D-day uit The longest day (1962), waarin Echte Kerels als John Wayne, Robert Mitchum en Henry Fonda die moffen wel even mores zullen leren, dit is een afschuwelijke oorlog waarin gewone jongens voor hun leven vrezen en waarin ze vijandelijke soldaten ook na overgave zonder pardon alsnog de kogel geven.
VraagstukHoe groot het contrast tussen de soldaten op het slagveld en de beslissers aan het thuisfront is, blijkt uit de missie die Captain Miller na de landing krijgt. Een zekere soldaat James Ryan bevindt zich in vijandelijk gebied en moet door Miller en zijn team gered worden, want de legertop ontdekt dat Ryans moeder al drie zonen aan het front verloren heeft en wil alles in het werk stellen om te voorkomen dat ze al haar kinderen moet begraven.
Het is een wat geforceerd, niet op feiten gestoeld gegeven dat duidelijk tot doel heeft vragen te stellen over de waarde van een mensenleven. En dat is wat de mannen van Captain Miller dan ook doen: ook zij hebben een moeder, ze hebben er samen wel acht, en begrijpen niets van een missie die het leven van acht man riskeert om dat van een enkele soldaat veilig te stellen. Tussen een reeks van overwegend sterk uitgewerkte oorlogshandelingen, waaronder een eerder door Stanley Kubrick in Full metal jacket (1987) effectiever geënsceneerde aanval van een sluipschutter, neemt Spielberg in rustige scènes de tijd om zijn helden over het vraagstuk te laten debatteren. De soldaten komen er niet uit, en Spielberg en scenarioschrijver Robert Rodat dus ook niet, en dat maakt het filosofische element van de film in eerste instantie nogal onbevredigend.
De regisseur is meer in zijn element waar het de typering van de individuele soldaten en hun onderlinge verhoudingen betreft, waarbij de rolverdeling bijzonder geslaagd is. Het aaibare karakter van Tom Hanks zorgt ervoor dat Miller per definitie sympathiek is, terwijl hij hardnekkig weigert ook maar iets van zijn leven buiten het leger aan zijn mannen prijs te geven, en rekent af met het macho-stereotype dat menig Tweede-Wereldoorlogfilm kenmerkt. Zijn door onder meer Tom Sizemore en Edward Burns vertolkte ondergeschikten komen allemaal overtuigend uit de verf, waarbij vooral nieuwkomer Jeremy Davies opvalt. Davies speelt dan ook de vreemde eend in de bijt: hij heeft als doodsbange tolk geen enkele oorlogservaring en is daarmee het personage dat de kijker houvast moet bieden en gedurende de film de grootste ontwikkeling doormaakt.
Cruciale woordenDe weg naar soldaat Ryan is lang, maar de spreekwoordelijke naald in de hooiberg, of naald in een berg naalden, zoals Miller het uitdrukt, wordt uiteindelijk gevonden. Hoe de door Matt Damon vertolkte Ryan op Millers komst reageert, wie er levend de eindstreep haalt en of de missie ook daadwerkelijk volbracht wordt laten we hier in het midden.
Maar om twee cruciale woorden van een soldaat die voor het leven van Ryan de hoogste prijs betaalt kunnen we niet heen, ze vormen het hart van de film, plaatsen de hedendaagse proloog (en de daaraan verbonden epiloog) in een nieuw daglicht en bieden een simpele, maar effectieve compensatie voor de filosofische tekortkomingen van de onbevredigende discussies in de rustige scènes. "Earn this", zo prevelt de stervende soldaat tegen Ryan en daarmee tegen de kijker. "Earn this", zorg ervoor dat je dit verdient.
Eerder in de film, en meerdere malen in zijn carrière deed Spielberg een trefzeker beroep op de traanklieren van zijn publiek, maar het zijn die twee woorden die ervoor zorgen dat Saving private Ryan dagenlang door het hoofd blijft spoken. In die laatste woorden vindt de film de beste combinatie van een veroordeling van iedere oorlog en een eerbetoon aan hen die bereid zijn en bereid waren hun leven te riskeren. De boodschap kan niet duidelijker verwoord worden: we hebben de plicht de door anderen betaalde hoogste prijs voor onze vrijheid waar te maken. Voor een generatie die bij de aanblik van een veld vol wit marmeren kruizen niet verder komt dan de constatering dat de bevrijding van Europa niet zonder slag of stoot tot stand kwam, biedt de film veel stof tot nadenken. Dat Spielberg daarbij het Britse en Canadese aandeel geheel buiten beschouwing laat, en dat hij niet om wapperende Amerikaanse vlaggen en wat wijze woorden van Abraham Lincoln heen kan, het zij hem vergeven. Hij heeft een indrukwekkend monument voor alle bevrijders opgericht en zich in die eerste 24 minuten luid en duidelijk tegen iedere oorlog gekeerd. Zijn missie is volbracht.
Met dank aan Wikipedia en Bart van der Put.
H.V. Anderz.
Februari 2014
Laatste update: 05 februari 2014
Zie ook: Beeldverhaal Anderz, Boeken Anderz, Geschiedenis Anderz, Astronomie Anderz, Personen Anderz,Muziek Anderz en Sport Anderz, Voetbal Anderz.
Google Sites
Report abuse