Gietijzeren pannen

Gietijzeren pannen zijn duurzame kookgerei, gemaakt van een ijzer-koolstoflegering die uitstekend en gelijkmatig warmte vasthoudt en verdeelt. Ze worden gegoten in vormen, zijn van nature ruw en vereisen speciaal onderhoud: ze moeten ingebrand (seasoned) worden met olie om roest te voorkomen en een natuurlijke anti-aanbaklaag te vormen. Hoewel ze broos zijn, gaan ze bij goed onderhoud een leven lang mee en zijn ze ideaal voor slow cooking en het ontwikkelen van smaak. 

Enkele kenmerken van de deze pannen:

1. Warmte verdeling: Gietijzer is een goede geleider van warmte daarnaast houdt het ook de warmte goed vast, Dir alles helpt bij een gelijkmatige garing.

2. Duurzaamheid: Deze pannen gaan generaties mee, mits ze goed onderhouden worden.

3. Natuurlijke anti-aanbaklaag: Als je deze pannen goed inbrand (Seasoned) met natuurlijke oliën (denk aan lijnzaadolie of zonnebloemolie) ontstaat er een natuurlijk, chemie vrije anti-aanbaklaag.

4. Ze zijn veelzijdig: Je kunt er erg veel mee denk aan, bakken, braden, frituren, koken stoven en stomen.
   
   

Enkele nadelen een aandachtspunten van gietijzeren pannen: 

1. Roestgevoelig: Gietijzer is gevoelig voor corrosie, je moet het goed droog opbergen en goed ingebrand hebben.

2. Broosheid: Deze pannen kunnen barsten bij harde impacts, ook bij extreme temperatuurwisselingen.

3. Gewicht: Ze zijn zwaarder dan gelijkmatige pannen van een ander materiaal.

Gebruik en onderhoud:

1. Reinigen: Was een nieuwe pan goed met warm water en een stalenschuurspons, Dit om eventuele productie resten te verwijderen.

2. Drogen: Droog de pan zeer goed af, laat geen water achter in de pan.

3. (Optioneel) Invetten: Smeer de gehele binnenkant in met een laagje plantaardige vetten of oliën.

4. Inbranden: mocht je thuis een oven hebben kan je dat doen in een oven, maar als je het doet zoals wij doen je het op een open vuur. Verwarm de pan gedurende langere tijd (1-2 uur) boven een houtvuur en  laat deze daarna wat afkoelen. Dan kan je een filmlaagje vet of olie aanbrengen. In plaats van dit helemaal hier uit te schrijven, raden we je aan om een workshop hierover aan te vragen, waar we dan op dit alles dieper in kunnen gaan.

Kortom, een gietijzeren pan is een investering in de kampkist of kampkeuken die bij de juiste zorg een fantastische kookpartner wordt, met unieke eigenschappen die je niet snel vindt bij modernere pannen. 

Hieronder een aantal soorten waar we als MPSE zelf mee werken of gewerkt hebben.

Geëmailleerde pannen 

Het onderhoud van een bogrács (Hongaarse ketel, vaak gemaakt van geëmailleerd staal, gietijzer of roestvrij staal) is essentieel om roest te voorkomen en de levensduur te verlengen. Het proces hangt af van het materiaal, maar de algemene principes komen neer op goed schoonmaken, drogen en invetten

1. Na elk gebruik (schoonmaken)

• Laat de ketel afkoelen: Deze nooit direct met koud water in contact komen als de pan nog gloeiend heet is, dit kan scheren ion de emaille coating veroozaken

• Wassen: Gebruik een mils afwasmiddel en maak schook met een zachte spons of borstel, uiteraard met warm water.

• Hardnekkige resten: Heb je hardnekkige resten of aangekoekte resten, dan best even laten weken of water er in koken, vermijs staalwol om krassen op de emaille caoting te voorkomen

• Drogen: Dit is de belangrijkste stap. Droog de bogrács direct en grondig af met een doek. Zet hem eventueel nog even bij een laag vuur om zeker te weten dat al het vocht weg is.

2. Specifiek onderhoud voor emaille

• Voordelen: Roest niet snel en is makkelijk schoon te houden

• Aandachtspunten: Vermijd harde klappen (emaille kan chippen of barsten) en schurende middelen.

• Onderhoud: Gewoon wassen en drogen is voldoende 

4. Roest verwijderen (indien nodig)

• Als er roest ontstaat (vooral bij gietijzer of beschadigd emaille), schrob de roestplekken weg met een staalborstel of schuurspons.

• Was de pan goed, droog hem en behandel het kale metaal direct opnieuw met olie en verhit het om een nieuwe beschermlaag te vormen.

Materiaal om je pannen boven het vuur te hangen.

Het onderhoud van een driepoot of vuurbrug voor koken boven vuur is essentieel om roest te voorkomen, de constructie veilig te houden en ervoor te zorgen dat hij lang meegaat. Omdat ze direct worden blootgesteld aan hitte, roet en weersinvloeden, vereisen ze specifieke zorg. 

Hier is een overzicht van hoe je een kookdriepoot onderhoudt:

Na elk gebruik (Schoonmaken)

1. Roet en as verwijderen: Maak zowel de poten als de ketting na gebruik schoon met een droge of licht vochtige doek

2. Controle op vetten: Als je een grillrooster aan de driepoot of vuurbrug gebruikt ontvet deze dan mild

3. Roest: Om roest te voorkomen laat de onderdelen niet weken 

Roestpreventie (Beschermen)

Omdat driepoten vaak van staal of gietijzer zijn, is roest de grootste vijand.

1. Inoliën of invetten: Wrijf de metalen delen, met name de ketting, haken en verbindingen, in met een dunne laag plantaardige olien of vetten na het reinigen, dat zorgt voor een beschermlaag.

2. Als er toch roest zit: de oppervlakkige roest wegschuren en met plantaardige olien of vetten behandelen

3. Controle: Inspecteer het materiaal regelmatig en met name op de laspunten en verbindingen, hier onstaan de problemen het eerst

3. Opslag

• 1. Bewaren: Doe dit op een droge plek