Kwakzalverij
(Alternatieve Geneeswijzen)

De zogenaamde alternatieve geneeswijzen (in 't Engels spreken ze wel eens van ALT MED) zijn geneeswijzen die een alternatief zouden bieden voor wat de “klassieke geneeskunde” wordt genoemd.

Wat alternatieve geneeswijzen wérkelijk zijn, is onbewezen! Dit wil zeggen dat, op dit moment, van geen enkele therapie die “alternatief” wordt genoemd een werking is aangetoond.

Bekende namen van onbewezen behandelingswijzen zijn homeopathie, acupunctuur, chiropraxie, aromatherapie, osteopathie, detoxkuur en nog veel andere.

Over chiropraxie en ostheopathie zegt het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg: "Vanuit een puur klinisch standpunt, is er de noodzaak om het gebrek aan aanvaardbare bewijzen, gebaseerd op overtuigende data, voor de effectiviteit van osteopathie of chiropraxie aan te halen. De therapeuten zwaaien echter met de tevredenheid van hun patiënten als bewijs van het welslagen van hun behandelingen."

Andere “succesvolle” therapieën gaan van rare dingen met magneten tot stenen waarmee je letterlijk álles kan voorkomen en genezen. Je kan het zo gek niet bedenken of het wordt wel ergens aangeprezen. Het internet staat er vol van.

Homeopathie is een van de bekendere alternatieve "therapieën". Het is een manier van behandelen die veel gelovigen heeft.

Homeopathie gaat uit van het gelijkheidsbeginsel: als je een product hebt dat schade berokkent, kan je met datzelfde product, als je het sterk verdunt, ook genezen.

Dit moet je doen.

1. Vind een product dat een bepaald schadelijk effect heeft. Je doet dat niet met wetenschappelijk onderzoek. Het is voldoende om aan mensen te vragen wat ze voelen na inname van het product. (Dat zijn dus getuigenissen die niet altijd even betrouwbaar zijn!)

2. Maak een extreme verdunning van het product. Bijvoorbeeld door de moedertinctuur 60 keer 1/10 te verdunnen met water. Bij elke verdunning schudt je 10x links-rechts, 10x boven-onder, 10x voor-achter. Dat schudden moet. Na je extreme verdunning zit er immers geen actieve stof meer in je medicijn maar de homeopaten zeggen dat je daardoor het water potentiëert, de "eigenschappen" van je product zouden overgedragen worden op de moleculen water.

Als je deze procedure volgt, heb je een homeopathisch middel dat niet te onderscheiden is van ... water.

"Homeopathische geneesmiddelen kennen geen ongewenste effecten, noch risico op overdosis", staat op de website van fabrikant Boiron. Nu weten we waarom dat is.

⚠️ Homeopathie is niet hetzelfde als kruidengeneeskunde. Die twee worden wel eens door elkaar gehaald.

Homeopathie heeft een uitzonderingspositie

Homeopathische middelen hebben een uitzonderingspositie in vergelijking tot medicijnen. Medicijnen worden toegelaten indien zowel de werking als de veiligheid wetenschappelijk bewezen is. Homeopathische middelen die verder dan 1:10.000 verdund zijn (D4) worden toegelaten als aangetoond is dat hun veiligheid en kwaliteit gewaarborgd zijn en dat ze gemaakt zijn op basis van stoffen die staan vermeld in de Europese farmacopee dan wel de Duitse of de Franse farmacopee (Homöopathisches Arzneibuch resp. Farmacopée française). De werkzaamheid hoeft bij deze groep homeopathische preparaten dus niet te worden aangetoond. Op het etiket van deze homeopathische middelen moet wel verplicht worden vermeld dat "de werkzaamheid door het College ter Beoordeling van Geneesmiddelen niet met wetenschappelijke criteria is beoordeeld".

Hoe word ik homeopaat?

Het "Koninklijk besluit betreffende de uitoefening van de homeopathie" van 26 maart 2014 zegt dat een homeopaat eerst arts, tandarts of ... vroedkundige (!) zal moeten worden. De wet zegt ook dat de homeopaat  "een diploma homeopathie van universitair of hoger onderwijs" moet behalen. Dat diploma homeopathie, moet "van een erkende school in homeopathie, zowel in binnen- als buitenland" zijn.

En waar vinden we een lijst met erkende scholen in homeopathie, liefst in België? Volgens een antwoord dat ik kreeg van de Unio Homeopathica Belgica hier: http://www.homeofaculty.be/

Bekijk die lijst grondig en trek een besluit.

Alternatieve geneeswijzen zijn vaak totaal ongeloofwaardig. Toch gebeurt er wetenschappelijk onderzoek naar dit soort behandelingen. Maar uit dat onderzoek zijn écht geen spectaculaire resultaten voortgekomen.

Wat ook blijkt: áls er naar een alternatieve therapie wetenschappelijke onderzoeken werden gedaan, zijn die onderzoeken vaak van slechte kwaliteit. Cochrane zegt bijvoorbeeld dit over de onderzoeken naar acupuntuur tegen schouderpijn: "Due to a small number of clinical and methodologically diverse trials, little can be concluded from this review. There is little evidence to support or refute the use of acupuncture for shoulder pain although there may be short-term benefit with respect to pain and function. There is a need for further well designed clinical trials."

Soms lijkt een onderzoek aan te tonen dat een alternatieve geneeswijze wel degelijk werkt.

Hanteer dan deze 3 regels.

Kankerpatiënten die in nood hulp zoeken op het internet lopen grote kans om levensgevaarlijke adviezen te krijgen. Patiënten worden vaak aangemoedigd om chemotherapie te weigeren en daarvoor in de plaats een of andere alternatieve (en dus onbewezen!) behandelmethode te volgen. Die methoden zijn per site totaal verschillend. Het risico bestaat dat kankerpatiënten zich laten overtuigen, vaak met dodelijke afloop.

De Stichting tegen kanker geeft duidelijk aan: "Het is niet wetenschappelijk bewezen dat alternatieve therapieën veilig en efficiënt zijn." Deze stichting geeft ook duidelijke waarschuwingen tegen wonderdokters die je een snelle genezing beloven. 

Laat je dus niet in de luren leggen. Ook niet door bekende Vlamingen als Vicky Versavel. Zij verkondigt dat de alternatieve genezer haar van kanker verlost heeft. Wat ze steeds vergeet te zeggen is dat haar tumor eerst chirurgisch werd verwijderd. Daarna weigerde ze de chemotherapie die haar werd aangeraden om haar overlevingskans nog te vergroten (wat uiteraard haar goed recht is) en koos ze de alternatieve "behandeling".

Sommige therapieën lijken, ondanks het feit dat ze op onbewezen ideetjes gebaseerd zijn, erg geloofwaardig. 

Als je geen arts of apotheker bent is het heel moeilijk om zin van onzin te scheiden in de geneeskunde. Maar hoe kan je dan als leek kwakzalverij herkennen? De detectielijst hieronder is alvast een hulpmiddel. Hij bevat uitspraken die veel onbewezen therapieën gemeen hebben.