Ban đầu, tên Bến Tre xuất phát từ tiếng Khmer, một trong những ngôn ngữ lâu dài được sử dụng ở khu vực này. Trong tiếng Khmer, Bến Tre được gọi là "Srok Tre," với "Srok" có nghĩa là xứ, quốc gia và "Tre" có ý nghĩa là cá. Do đó, tên Srok Tre dịch sang tiếng Việt có thể hiểu là "xứ cá." Lẽ ra, cái tên này được đặt để phản ánh về vùng đất này có nhiều loại cá sinh sống rải rác trong tỉnh.

Theo dòng chảy của lịch sử và văn hóa, tiếng Việt hóa của Srok Tre diễn ra một cách tự nhiên và ý nghĩa. Người Kinh, khi tiếp xúc với vùng đất này, giữ nguyên từ "Bến" và dịch phiên âm từ "Tre." Như vậy, cái tên Bến Tre không chỉ là sự biến đổi ngôn ngữ mà còn là một góc nhìn mới, một cái nhìn độc đáo về vùng đất này.

Bến Tre còn được biết đến với biệt danh thú vị "Xứ Dừa." Biệt danh này xuất phát từ đặc điểm nổi bật của vùng, đó là sự mọc rợp những cánh đồng dừa xanh mướt khắp nơi. Các vườn dừa trải dài, tạo nên một khung cảnh tuyệt vời và là biểu tượng đặc trưng của Bến Tre. Điều này cũng là lý do khiến cho Bến Tre trở thành "Xứ Dừa" nổi tiếng, là địa điểm không thể bỏ qua đối với những người yêu thiên nhiên và muốn khám phá những đặc sản độc đáo của miền đất hấp dẫn này. 

Xuất phát từ buổi đầu khai hoang. Hồi người xưa tới đây lập nghiệp, đất đai còn rộng rãi nhưng hiểm trở. Chúa sơn lâm cũng còn trong rừng nhiều lắm. Dân cư tới đây khai phá, năm ba nóc nhà quần tụ thành chòm xóm để sinh sống. Lâu lâu, cọp lại vào làng bắt heo bắt gà, đôi khi cả người. Dân làng bèn bảo nhau lấy tre vót nhọn rào làng. Từ đó, cọp không dám vào làng nữa. Nhưng khi dân làng ra ruộng, ra rẫy, hoặc vào rừng thì cọp lại hay rình bắt người.

Một hôm có chàng trai đi cày, mang theo cái mõ. Buổi chiều khi cày xong, anh thả trâu cho ăn cỏ rồi dùng mõ đánh gọi trâu về, không ngờ trong rừng cạnh đó có con cọp đang rình chờ bắt anh. Nghe tiếng mõ, cọp cong đuôi chạy vào rừng, những con cọp khác cũng co cẳng chạy luôn.

Những người đi chặt củi, thấy cọp chạy tán loạn, bèn nấp kín xem có chuyện gì xảy ra. Lát sau họ hiểu ra rằng cọp sợ tiếng mõ. Về làng, những người dân đi chặt củi kể lại chuyện này cho bà con nghe và bày cho nhau khi đi làm đem theo mõ để đuổi cọp.

Về sau, khi dân cư đông đúc người ta kêu nơi này là xứ Mõ Cày, dần dà gọi chệch ra là Mỏ Cày. Địa danh này trở thành tên huyện bây giờ.

Một giải thích khác cũng liên quan đến buổi đầu khai hoang. Do nơi đây xưa kia rừng rậm hoang vu, người dân đến đây lập ấp khẩn hoang thì thưa thớt, hay bị thú dữ quấy nhiễu. Để đi cày cấy phải có đông người nếu không muốn cọp beo ăn thịt. Do đó, mỗi sáng tinh sương, người dân bắt đầu đi cày đều gõ mõ, để thúc giục mọi người ra đồng cùng nhau. Ngày qua ngày, nơi ấy người ta gọi là Mỏ Cày (gõ mõ đi cày thời khai hoang). 

Địa danh Giồng Trôm được cấu tạo theo đặc điểm của đất cộng với tên thực vật – một con giồng có cây trôm mọc – giống như sự cấu tạo các địa danh Giồng Tre, Giồng Mít, Giồng Dứa. Như vậy, tên Giồng Trôm xuất hiện trên đất xứ dừa Bến Tre đã từ lâu.