บทเรียนออนไลน์ - ทวีปยุโรป

1. ลักษณะทางกายภาพของทวีปยุโรป

ที่ตั้ง อาณาเขต และขนาด

– ทิศเหนือ จดมหาสมุทรอาร์กติก มีทะเลสำคัญ คือ ทะเลขาว ทะเลแบเร็นตส์

– ทิศตะวันออก มีแผ่นดินเดียวกับทวีปเอเชีย มีเทือกเขาและแม่น้ำยูรัล และทะเลแคสเปียน แบ่งสองทวีปนี้

– ทิศใต้ ติดต่อกับทวีปเอเชีย มีแนวเทือกเขาคอเคซัสและทะเลดำเป็นพรมแดน มีทะเลเมดิเตอร์เรเนียนคั่นกลางระหว่าง ทวีปยุโรปกับทวีปแอฟริกา คาบสมุทรด้านใต้ที่สำคัญ ได้แก่ คาบสมุทรไอบีเรีย คาบสมุทรอิตาลี คาบสมุทรบอลข่าน และคาบสมุทรไครเมีย ดินแดนใต้สุดของทวีป คือ แหลมตารีฟา ในช่องแคบยิบรอลตาร์

– ทิศตะวันตก จดมหาสมุทรแอตแลนติก มีทะเลสำคัญ คือ ทะเลนอว์วีเจียน ทะเลเหนือ และทะเลไอริช มีเกาะที่สำคัญ ได้แก่ เกาะเกรตบริเตน เกาะไอร์แลนด์ และเกาะไอซ์แลนด์ ดินแดนทางตะวันตกสุดของทวีป คือ แหลมโรกา ประเทศ โปรตุเกส

ยุโรปมีเนื้อที่ประมาณ 10,354,636 ตารางกิโลเมตร มีขนาดเล็กเป็นอันดับที่ 2 ของโลก

ลักษณะภูมิประเทศ แบ่งออกเป็น 4 เขต ดังนี้

– เขตหินเก่าทางตะวันตกเฉียงเหนือ ยุคน้ำแข็งมีธารน้ำแข็งกัดเซาะเทือกเขาจนเป็นที่ราบสูง และชายฝั่งทะเลมีอ่าว ขนาดเล็กที่มีน้ำลึกเรียกว่า ฟยอร์ด

– เขตที่ราบใหญ่ตอนกลาง ซึ่งตอนกลางประกอบด้วยเปลือกโลกยุคหินเก่า เรียกว่า บอลติกชีลด์

– เขตที่ราบสูงตอนกลาง ที่ราบสูงเมเซตา อยู่ทางตอนกลางของคาบสมุทรไอบีเรีย

– เขตภูเขาหินใหม่ตอนใต้ เป็นเขตภูเขาหินใหม่ที่เปลือกโลกยังไม่สงบทำให้เกิดแผ่นดินไหวและภูเขาไฟปะทุ

แหล่งน้ำในทวีปยุโรป

แม่น้ำ มีการขุดคลองเชื่อมต่อแม่น้ำ และมีการสร้างเขื่อนเพื่อผลิตกระแสไฟฟ้าและการชลประทาน มีแม่น้ำสายสำคัญดังนี้

– แม่น้ำวอลกา

– แม่น้ำดานูบ ปัจจุบันมีการสร้างเขื่อนเพื่อนำน้ำมาใช้

– แม่น้ำไรน์

– แม่น้ำนีเปอร์ ปัจจุบันได้สร้างเชื่อนเพื่อผลิตกระแสไฟฟ้าและชลประทาน

– แม่น้ำเอลเบอ

– แม่น้ำลัวร์

– แม่น้ำวิสตูลา

– แม่น้ำโอเดอร์

ทะเลสาบน้ำจืด เกิดจากการกระทำของธารน้ำแข็ง

ภูมิอากาศ

ปัจจัยที่มีอิทธิพลต่อสภาพภูมิอากาศ ได้แก่

– ที่ตั้ง อยู่ในเขตละติจูดกลาง ถึงเขตละติจูดสูง เนื้อที่ส่วนใหญ่ของยุโรปอยู่ในเขตอบอุ่น

– ลักษณะภูมิประเทศ มีภูเขาทางตะวันตกเฉียงเหนือและตอนใต้ เนื้อที่ส่วนใหญ่เป็นที่ราบ ไม่ขวางทิศทางของ ลมประจำตะวันตก จึงไม่มีภูมิอากาศแห้งแล้งแบบทะเลทราย

– กระแสน้ำ ด้านมหาสมุทรแอตแลนติกได้รับอิทธิพลของกระแสน้ำอุ่นกัลฟ์สตรีม ทำให้มีอากาศไม่หนาวเย็น เหมือนชายฝั่งทวีปอเมริกาเหนือ

– ทิศทางของลมประจำ มีลมประจำตะวันตกพัดจากมหาสมุทรแอตแลนติกเข้าสู่ด้านตะวันตกของทวีป ทำให้มี ฝนตกชุก และมีอุณหภูมิในฤดูต่างๆ คล้ายกัน

เขตภูมิอากาศ ทวีปยุโรปมีภูมิอากาศและพืชพรรณ 7 เขต ดังนี้

– ภูมิอากาศแบบทุ่งหญ้ากึ่งทะเลทราย

– ภูมิอากาศแบบเมดิเตอร์เรเนียน

– ภูมิอากาศอบอุ่นชื้น

– ภูมิอากาศอบอุ่นชื้นภาคพื้นทวีป

– ภูมิอากาศแบบภาคพื้นสมุทรชายฝั่งตะวันตก

– ภูมิอากาศแบบกึ่งขั้วโลกหรือไทกา

– ภูมิอากาศแบบทุนดรา

ทรัพยากรธรรมชาติ จำแนกได้ดังนี้

– ดิน พื้นที่ส่วนใหญ่มีดินอุดมสมบรูณ์

– ป่าไม้ มีแหล่งไม้เนื้ออ่อนขนาดใหญ่ของโลก

– สัตว์ในธรรมชาติ มีน้อยมาก เพราะขาดแคลนที่อยู่อาศัย และปัจจุบันมีปัญหามลพิษทางน้ำ ทำให้จับปลาได้น้อยลง

– พลังงาน ได้แก่ ถ่านหิน น้ำมันดิบและก๊าซธรรมชาติ นิวเคลียร์ พลังงานน้ำ และ แร่

2. ลักษณะทางสังคม เศรษฐกิจ และวัฒนธรรมของทวีปยุโรป

ประชากร

จำนวนประชากร ทวีปยุโรปมีประชากรร้อยละ 11 ของโลก สถิติใน พ.ศ. 2553 ทวีปยุโรปมีประมาณ 739 ล้านคน มีความ หนาแน่นของประชากรคือ ประมาณ 71 คนต่อตารางกิโลเมตร

เชื้อชาติ แบ่งได้ 3 กลุ่ม ดังนี้

– กลุ่มนอร์ดิก มีรูปร่างสูงใหญ่ ผิวเนียน ผมสีทอง นัยน์ตาสีฟ้า กะโหลกศีรษะยาว

– กลุ่มแอลไพน์ มีรูปร่างเตี้ย ล่ำ ผมสีน้ำตาล กะโหลกศีรษะกลม

– กลุ่มเมดิเตอร์เรเนียน มีรูปร่างเล็ก ผิวคล้ำและเนียน ผมดำ นัยน์ตาสีฟ้า กะโหลกศีรษะกลม

ภาษา จะอยู่ในตระกูลภาษาอินโด–ยูโรเปียน แบ่งได้ 3 กลุ่มใหญ่ ๆ ดังนี้

– กลุ่มภาษาเยอร์มานิก

– กลุ่มภาษาโรแมนซ์หรือกลุ่มภาษาละติน

– กลุ่มภาษาสลาวิก

ศาสนา ส่วนใหญ่นับถือคริสต์ศาสนา โดยมีมีนิกายสำคัญ 3 นิกาย ดังนี้

– นิกายโรมันคาทอลิก

– นิกายโปรเตสแตนต์

– นิกายออร์ทอดอกซ์

การกระจายของประชากร

– เขตที่มีประชากรหนาแน่นมาก เป็นบริเวณที่มีทรัพยากรดินและน้ำอุดมสมบูรณ์ ได้แก่ บริเวณภาคตะวันตกและภาค กลางของทวีปยุโรป

– เขตที่มีประชากรเบาบาง เป็นบริเวณที่มีอากาศหนาวเย็น ได้แก่ คาบสมุทรสแกนดิเนเวีย ฟินแลนด์ และตอนเหนือ ของรัสเซีย

เศรษฐกิจ ทวีปยุโรปมีอาชีพที่สำคัญดังนี้

การเกษตร ประกอบด้วย

– การเพาะปลูก ผลผลิตจากการเพาะปลูกยังไม่เพียงพอต่อการบริโภคภายในทวีปจึงต้องสั่งจากต่างประเทศ

– การเลี้ยงสัตว์ เลี้ยงในเขตภูมิอากาศแบบทุนดรา เขตภูมิอากาศแบบทุ่งหญ้าสเตปป์ เขตภูมิอากาศอบอุ่นชื้น

– การทำประมง มีแหล่งปลาชุกชุม ได้แก่ นอร์เวย์ สหราชอาณาจักร เนเธอร์แลนด์ และไอซ์แลนด์

– การทำป่าไม้ มีการตัดไม้เพื่อนำไปใช้เป็นพื้นที่เกษตรกรรม ที่อยู่อาศัย และเส้นทางคมนาคม

– การทำเหมืองแร่ มีแร่หลายชนิด ได้แก่ ถ่านหิน เหล็ก น้ำมันดิบและก๊าซธรรมชาติ บ็อกไซต์ และ โพแทซ

– อุตสาหกรรม ที่สำคัญ ได้แก่ เหล็กและเหล็กกล้า เครื่องจักรกล เคมีภัณฑ์ สิ่งทอ และการต่อเรือและยังมี อุตสาหกรรมท่องเที่ยว

– การค้า มีการรวมกลุ่มและจัดตั้งเป็นองค์การทางเศรษฐกิจระหว่างประเทศหลายองค์การ เพื่อลดอัตราภาษี ศุลกากร และเปิดตลาดการค้าให้กว้างขึ้น

การคมนาคมขนส่ง ทวีปยุโรปมีลักษณะการคมนาคมขนส่ง ดังนี้

ทางบก แบ่งเป็น 2 ทาง คือ

– ทางรถยนต์ การสร้างทางหลวงที่มีมาตรฐานสูง

– ทางรถไฟ มีเส้นทางรถไฟยาว 1 ใน 3 ของทางรถไฟในโลกประมาณ 400,000 กิโลเมตร

ทางน้ำ การคมนาคมทางน้ำระหว่างทวีปโดยผ่านมหาสมุทรแอตแลนติกและทะเลเมดิเตอร์เรเนียน ส่วนการคมนาคมทาง น้ำภายในทวีปมีการขุดเชื่อมคลองเพื่อเชื่อมแม่น้ำสายต่างๆ

ทางอากาศ ทวีปยุโรปนิยมใช้การคมนาคมทางอากาศ ศูนย์กลางการบินในทวีปยุโรป ได้แก่ เมืองหลวง และเมืองใหญ่ ๆ