Willem de Vlaming, oktober 2025
Reduceer medemensen op de vlucht, en ongedocumenteerde en uitgeprocedeerde mensen niet tot een juridische status of 'label', zoals ‘illegaal’ of 'ongedocumenteerd'. Ontmenselijk vluchtende medemensen niet. Blijf ze zien als individuen — als (mede)mensen (in nood) met een verhaal, een complexe identiteit, die veel verder reikt dan hun fase in een procedure, hun 'papieren' of het ontbreken van papieren. Administratieve status of een 'label' mag nooit in de plaats komen van hun menselijkheid.
Vluchtende medemensen zijn niet de kern van 'het' probleem. Vluchtende medemensen zijn het symptoom van een wereld waarin gewone burgers en civiele infrastructuur steeds vaker het doelwit zijn bij oorlog en en ander geweld. Een wereld waarin drinkwater en voedsel steeds schaarser en ongelijker verdeeld worden. Een wereld waarin steeds vaker voorkomende droogte, overstromingen en honger mensen van huis en haard verdrijven. Een wereld waarin de kloof tussen rijk en arm groter wordt, en waar delen van de wereldbevolking perspectief op 'beter' steeds meer verliezen.
Vluchtelingen zijn mensen die niet zomaar op drift zijn geraakt. De meesten komen niet verder dan opvang in hun eigen regio, vaak onder zware omstandigheden. Een kleiner deel klopt aan bij Europa. Los van de vraag wat we in Europa en Nederland praktisch kunnen betekenen voor vluchtende medemensen, verdienen zij het om blijvend gezien en gerespecteerd te worden als medemensen.
Ons eigen onvermogen om overal en iedereen goed te kunnen helpen (of angst voor de vreemdeling), mag nooit leiden tot gemakzuchtige en zelf-vergoelijkende ontmenselijking van de ander. Tot reductie van de ander tot een administratieve categorie, een dossier of een procedurele status als: 'vreemdeling', 'in behandeling', ‘ongedocumenteerd’, ‘uitgeprocedeerd’, of ‘illegaal’.
Goed asiel en vluchtelingen beleid vraagt snelle en goede opvang en procedures. Wegnemen van oorzaken - regionaal geweld gericht tegen burgers - regionale armoede en honger door ongelijkheid corruptie en uitbuiting, regionaal en nationaal - lokale mensenrechten die diversiteit, gelijkwaardigheid en inclusie van alle mensen garanderen
Een effectief asiel- en vluchtelingenbeleid combineert daarom snelle, zorgvuldige opvang met een bredere aanpak van de oorzaken van vluchtelingenstromen. Daarbij horen drie niveaus die elkaar versterken:
1. Snelle en humane opvang en procedures
snelle registratie en duidelijke procedures
toegang tot juridische hulp, onderwijs en zorg
veilige opvang voor kwetsbare groepen
eerlijke beoordeling van asielaanvragen binnen redelijke termijnen
samenwerking tussen landen zodat verantwoordelijkheid gedeeld wordt
2. Wegnemen van oorzaken van gedwongen migratie
voorkomen van regionaal geweld tegen burgers
investeren in diplomatie, conflictpreventie en vredesopbouw
bestrijden van armoede, honger, corruptie en economische uitbuiting
eerlijke handel en steun aan duurzame lokale economieën
versterken van goed bestuur en onafhankelijke rechtspraak
3. Bescherming van mensenrechten
lokale bescherming van vrijheid, gelijkwaardigheid en veiligheid
inclusie van minderheden en bescherming tegen discriminatie
gelijke rechten ongeacht afkomst, religie, gender of seksuele oriëntatie
toegang tot onderwijs, werk en democratische participatie
ondersteuning van maatschappelijke organisaties en vrije media
Internationale organisaties zoals United Nations High Commissioner for Refugees, United Nations en de European Union spelen hierin een belangrijke rol, maar duurzame oplossingen vragen ook inzet van nationale overheden, lokale gemeenschappen en burgers. Een sterk beleid ziet vluchtelingen niet alleen als een opvangvraagstuk, maar vooral als mensen en een kwestie van vrede, rechtvaardigheid, ontwikkeling en mensenrechten.