Στο πλαίσιο του προγράμματος Erasmus+ βασική Δράση 1 (ΚΑ1) παρακολουθήσαμε στην Ολλανδία το σεμινάριο κατάρτισης Ψηφιακή Στροφή: Πώς να κάνετε το σχολείο σας πιο ψηφιακό. Επιμορφωτής μας ήταν ο Dr Mart Laanpere, Ερευνητής και καθηγητής στο Κέντρο Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας του Πανεπιστημίου του Ταλίν.

Στο σεμινάριο αυτό ενημερωθήκαμε για τις φάσεις υιοθέτησης τεχνολογικών καινοτομιών στην εκπαίδευση, τη διάδοση της καινοτομίας στην εκπαιδευτική κοινότητα, το μοντέλο ωριμότητας και τα στάδια που περιλαμβάνει για την εδραίωση της καινοτομίας σε ένα εκπαιδευτικό ίδρυμα και πώς μπορούν τα παραπάνω να εφαρμοστούν με επιτυχία.

Επίσης επισκεφτήκαμε το ψηφιακό σχολείο του Άμστερνταμ, το σχολείο ΣΠΙΝΟΖΑ, στο οποίο εφαρμόζεται η παιδαγωγική Dalton σε συνδυασμό με το Μοντέλο μάθησης CΟoperative Open Learning (COOL), το οποίο βασίστηκε στην παιδαγωγική θεωρία της Helen Parkhurst.

Τι εννοούμε όταν λέμε ψηφιακή στροφή στην εκπαίδευση;

Αλλαγή του περιβάλλοντος μάθησης / της διδακτικής πράξης

Ψηφιακές πλατφόρμες μάθησης και ψηφιακά εργαλεία

Χρήση προσωπικών ηλεκτρονικών συσκευών (κινητό τηλέφωνο, τάμπλετ, φορητός Η/Υ) Αξιοποίηση των παραπάνω ως πηγές μάθησης

Επαναπροσδιορισμός της ψηφιακής ικανότητας εκπαιδευτικών και μαθητών (αξιολόγηση – αυτοαξιολόγηση) Δεξιότητες που βελτιώνουν την ποιότητα της διδασκαλίας

Αλλαγή της παιδαγωγικής / διδακτικής πράξης

Ενεργός συμμετοχή, συνεργατικότητα, δημιουργικότητα, καινοτόμος μάθηση

Ψηφιακά βιβλία, ψηφιακές εξετάσεις, ψηφιακός φάκελος εργασιών μαθητή (portfolio)

Φάσεις Υιοθέτησης τεχνολογικών καινοτομιών

Γνώση – Πειθώ – Απόφαση – Εφαρμογή - Επιβεβαίωση

Για να υιοθετηθεί μια τεχνολογική καινοτομία θα πρέπει πρώτα να υπάρξει εξοικείωση των ενδιαφερόντων με το αντικείμενο. Έπειτα θα πρέπει να πειστούν να τη χρησιμοποιήσουν και να πάρουν την απόφαση να το κάνουν. Η εφαρμογή είναι καίριας σημασίας και θα κρίνει το αν η τεχνολογική αυτή καινοτομία θα εδραιωθεί στη διδακτική πράξη μέσω της επιβεβαίωσης των προσδοκιών τους.

Διάδοση της καινοτομίας

Κύκλος Ζωής υιοθέτησης της τεχνολογίας > Technology Adoption Life Cycle

Innovators > Πρωτοπόροι: (2,5%) - Οι πρωτοπόροι είναι τα πρώτα άτομα που υιοθετούν μια καινοτομία.

Early Adopters > Πρόωροι πρωτοπόροι: (13,5%) - Αυτή είναι η δεύτερη ταχύτερη κατηγορία ατόμων που υιοθετούν μια καινοτομία.

Early Majority > Πρόωρη πλειοψηφία (34%) - Τα άτομα αυτής της κατηγορίας υιοθετούν μια καινοτομία μετά από διαφορετικό χρονικό διάστημα. Αυτή η ώρα υιοθεσίας είναι σημαντικά μεγαλύτερη από ό, τι οι πρωτοπόροι και οι πρώτοι υιοθετούντες. Η πρώιμη πλειοψηφία τείνει να είναι πιο αργή στη διαδικασία υιοθεσίας,

Late Majority > Ύστερη πλειοψηφία (34%) - Αυτά τα άτομα προσεγγίζουν μια καινοτομία με υψηλό βαθμό σκεπτικισμού και αφού η πλειοψηφία της κοινωνίας υιοθέτησε την καινοτομία. Η ύστερη πλειοψηφία είναι συνήθως σκεπτικιστική σχετικά με την καινοτομία,

Laggards > Απρόθυμοι (16%) - Τα άτομα αυτής της κατηγορίας είναι τα τελευταία που υιοθετούν μια καινοτομία, έχουν συνήθως μια αποστροφή στους παράγοντες αλλαγής, τείνουν να επικεντρώνονται στις "παραδόσεις",

Το Μοντέλο ωριμότητας της καινοτομίας περιλαμβάνει 5 στάδια

ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ

Απομόνωση της διδασκαλίας και της μάθησης, με την τεχνολογία να χρησιμοποιείται ως υποκατάστατο των παραδοσιακών μεθόδων.

Η ψηφιακή μάθηση δεν αποτελεί προτεραιότητα, περιορίζεται σε μεμονωμένους εκπαιδευτικούς ή τμήματα. Οι μαθησιακοί στόχοι καθορίζονται από τον δάσκαλο σε σχέση με συγκεκριμένα αντικείμενα ή δεξιότητες. Ο δάσκαλος επιλέγει τη μορφή και τους ψηφιακούς πόρους για τους εκπαιδευόμενους, οι οποίοι συνήθως εργάζονται μόνοι τους.

ΕΜΠΛΟΥΤΙΣΜΟΣ

Ο μαθητής γίνεται χρήστης της ψηφιακής τεχνολογίας, η οποία βελτιώνει τις πρακτικές μάθησης και διδασκαλίας.

Τεχνολογία που εφαρμόζεται συχνά για να εμπλουτίσει τόσο τη διδασκαλία όσο και τη μάθηση, με τον δάσκαλο να αποφασίζει ποια τεχνολογία χρησιμοποιούν οι μαθητές. Οι στόχοι της μάθησης, οι δραστηριότητες και η αξιολόγηση ενθαρρύνουν διάφορους τύπους ενεργητικής μάθησης. Ο εκπαιδευόμενος χρησιμοποιεί τεχνολογία που καθοδηγείται από τον δάσκαλο και μερικές φορές συνεργάζεται στη μάθηση, η μάθηση εξατομικεύεται σε κάποιο βαθμό. Η διδασκαλία είναι εμπλουτισμένη (βελτιωμένη) με αλληλεπίδραση με μια ποικιλία τεχνολογιών, αλλά οι εκπαιδευτικοί γενικά δεν είναι άνετοι στην εισαγωγή νέων εργαλείων στην τάξη.

ΕΝΙΣΧΥΣΗ

Ο μαθητής είναι σε θέση να μάθει πιο ανεξάρτητα και να είναι δημιουργικός, υποστηριζόμενος από τεχνολογία που παρέχει νέους τρόπους μάθησης μέσω της συνεργασίας.

Οι καθηγητές είναι άνετοι με τις νέες τεχνολογίες και προσεγγίσεις, οι οποίες ενισχύουν τη μάθηση με νέες και εναλλακτικές προσεγγίσεις στη μάθηση και τη διδασκαλία.

Οι μαθητές χρησιμοποιούν τεχνολογία για να υποστηρίξουν τη δημιουργικότητα, τη συνεργασία και την επικοινωνία.

Οι εκπαιδευτικοί ενθαρρύνθηκαν να πειραματιστούν με τις ΤΠΕ, ιδιαίτερα με τις προσεγγίσεις που υποστηρίζουν την εξατομίκευση. Η σχολική στρατηγική περιλαμβάνει την παροχή εκπαίδευσης και υποστήριξης ΤΠΕ (συμπεριλαμβανομένων τεχνικών και παιδαγωγικών) Οι μαθητές που συμμετέχουν στον προσδιορισμό πιο εξατομικευμένων μαθησιακών στόχων, ενσωμάτωσαν τις Δεξιότητες του 21 αι. και την ανεξάρτητη μάθηση.

ΕΠΕΚΤΑΣΗ

Συνδεδεμένη τεχνολογία και δεδομένα προόδου επεκτείνουν τη μάθηση και επιτρέπουν στους μαθητές να ελέγχουν περισσότερο το πώς, τι και πού μαθαίνουν.

Η σχολική πολιτική υποστηρίζει τη χρήση ψηφιακών εργαλείων και πόρων (π.χ. κινητών συσκευών) και πραγματοποιούνται επαρκείς επενδύσεις σε τεχνολογίες που συνδέονται περισσότερο, έτσι ώστε η μάθηση που υποστηρίζεται από την τεχνολογία να μπορεί να πραγματοποιηθεί οπουδήποτε και οποτεδήποτε.

Η κατάρτιση και η υποστήριξη των εκπαιδευτικών καθιστούν δυνατή την ανάπτυξη και την ανταλλαγή νέων προσεγγίσεων, ιδίως μέσω της συνεργασίας μεταξύ των εκπαιδευτικών, στα σχολεία και με άλλα σχολεία.

Ο δάσκαλος είναι ψηφιακά ικανός και χρησιμοποιεί μια ποικιλία προσεγγίσεων και τεχνολογιών για την εμπλοκή, την ενδυνάμωση των μαθητών και τη γεφύρωση του χάσματος μεταξύ επίσημης και άτυπης μάθησης.

Οι εκπαιδευόμενοι με ψηφιακή αυτοπεποίθηση εκτελούν καθήκοντα και λαμβάνουν αποφάσεις σχετικά με το τι, πώς και πότε μαθαίνουν, συχνά σε συνεργασία με άλλους, με τρόπους που δεν θα ήταν δυνατόν χωρίς την τεχνολογία για να στηρίξουν τη δημιουργικότητα, τη συνεργασία και την επικοινωνία.

Τα συστήματα επιτρέπουν μια σειρά προσεγγίσεων αξιολόγησης και παρέχουν δεδομένα που επιτρέπουν την επίτευξη στόχων που υπερβαίνουν τα παραδοσιακά όρια του θέματος, λαμβάνοντας υπόψη την πρόοδο και τις ανάγκες του εκπαιδευόμενου.

ΕΝΔΥΝΑΜΩΣΗ

Η ικανότητα επέκτασης της μάθησης και της διδασκαλίας μέσω της συνεχιζόμενης ολοκλήρωσης της σχολικής εκπαίδευσης, με τους εκπαιδευτικούς και τους εκπαιδευόμενους να έχουν τη δυνατότητα προσαρμογής και υιοθέτησης νέων προσεγγίσεων και εργαλείων.

Το σχολικό όραμα και η στρατηγική προωθούν την καινοτομία και μια ολόκληρη σχολική προσέγγιση της αλλαγής, με την πρόβλεψη τεχνολογίας και πλήρη εκμετάλλευση.

Οι εκπαιδευτικοί είναι επαρκώς καταρτισμένοι / υποστηριζόμενοι και συμμετέχουν πλήρως στη μελλοντική διαδικασία προγραμματισμού στην τάξη.

Το σχολείο και οι εκπαιδευτικοί είναι πάντα σε θέση να προσαρμοστούν, να παραμένουν ενημερωμένοι με τις τάσεις και να υιοθετούν δυναμικά εργαλεία και πόρους που υποστηρίζουν ευεργετικές αλλαγές.

Οι μαθησιακοί στόχοι επανεξετάζονται συνεχώς με ακριβή και ενημερωμένα δεδομένα και εξισορροπούν τις ανάγκες της αξιολόγησης με τη σπουδαιότητα της ανάπτυξης δεξιοτήτων που είναι λιγότερο εύκολα ή δεν αξιολογούνται επίσημα.

Ο εκπαιδευόμενος είναι αυτόνομος και εξουσιοδοτημένος, αποφασίζοντας τι, πού, πώς και πότε μαθαίνει χρησιμοποιώντας τεχνολογία με αυτοπεποίθηση, εφαρμόζοντας δεξιότητες κριτικής σκέψης και επίλυσης προβλημάτων σε υψηλό επίπεδο.

Ο δάσκαλος είναι ένας συνεργαζόμενος σχεδιαστής της συμμετοχής σε μαθησιακές δραστηριότητες, χρησιμοποιώντας τακτικά νέες προσεγγίσεις και νέες τεχνολογίες για να υποστηρίξει τη συνεχή βελτίωση.

Εφαρμόζοντας την αλλαγή

Η αλλαγή θα επιτευχθεί σε επίπεδο σχολείου με το συνδυασμό τριών δυνάμεων: δομή, τεχνολογία, άνθρωποι.

Διαστάσεις της αλλαγής που αντιστοιχούν στο Μοντέλο ωριμότητας της καινοτομίας στα αντίστοιχα 5 στάδια

1. Τυχαία χρήση ανταλλαγή

2. εσωτερικός συντονισμός εμπλουτισμός

3. επανασχεδιασμός της διαδικασίας ενίσχυση

4. απρόσκοπτη ενσωμάτωση επέκταση

5. συνεχής καινοτομία ενδυνάμωση

Ψηφιακός μετασχηματισμός

— Ο αποδοτικός ψηφιακός μετασχηματισμός της κοινωνίας μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από την ανάπτυξη των ψηφιακών ικανοτήτων κάθε Ευρωπαίου πολίτη. ΕΣΘΟΝΙΑ

— Ο αποδοτικός ψηφιακός μετασχηματισμός μιας σχολικής μονάδας μπορεί να επιτευχθεί μόνο μέσα από την ανάπτυξη των ψηφιακών ικανοτήτων κάθε εκπαιδευτικού που ανήκει σε αυτήν ΨΗΦΙΑΚΑ ΣΧΟΛΕΙΑ

Εργαλεία αξιολόγησης ψηφιακής ωριμότητας

Mentoring Technology Enhanced Pedagogy

Digital mirror (https://digitalmirror.ee/)

Selfie : Self Reflection Tool for Digitally Capable Schools

Δημιουργία και διαμοιρασμός εκπαιδευτικών σεναρίων

Le planner https://beta.leplanner.net/#/

Παραδείγματα ψηφιακών σχολείων

Tallinn 21

Russian gymnasium

Spinoza Lyceum

Maaslandcollege https://www.maaslandcollege.nl/

https://www.ucps.k12.nc.us/Page/1

High Tech High

https://www.hightechhigh.org/student-work/student-projects

Spinoza Lyceum

Η Helen Parkhurst (1922) δημιούργησε το σύστημα Dalton (Dalton Plan). Η ονομασία του οφείλεται στο ότι εφαρμόστηκε με ιδιαίτερη επιτυχία στην πόλη Dalton της Μασσαχουσέτης το 1920 στο Dalton Public High School. Η αφετηρία της Helen Parkhurst είναι οι ανάγκες της σχολικής πράξης και ιδιαίτερα των μονοτάξιων σχολείων της αμερικανικής υπαίθρου.

Στόχος του Dalton Plan είναι να:

αντιπροτείνει ένα σύστημα διδασκαλίας το οποίο θέτει το μαθητή στο επίκεντρο της εκπαιδευτικής διαδικασίας και ανταποκρίνεται στις μαθησιακές ανάγκες του ανάγκες.

λειτουργήσει ως μεταρρυθμιστικό όργανο για την αναδιοργάνωση της σχολικής ζωής όπως την ονειρευόταν και o Dewey (1897).

μετατρέψει του σχολείο από τόπο πειθαναγκασμένης μάθησης σε ένα χώρο ζωντανής και αυθόρμητης μελέτης…

Τα βασικά χαρακτηριστικά του Dalton Plan

Αντιμετωπίζει το πρόβλημα της ταυτόχρονης διδασκαλίας παιδιών διαφορετικής ηλικίας και διαφορετικών τάξεων, αναζήτησε λύση με την καθιέρωση χώρων που ονομάζει «γωνίες αντικειμένων»-subject corners. Οι γωνίες αντικειμένων εφοδιασμένες με διάφορα διδακτικά εργαλεία – υλικά, επιτρέπουν την ελεύθερη και αυτενεργό διδασκαλία. Μέσα από την ομαδοποίηση αυτή ο εκπαιδευτικός δεν είναι πια αναγκασμένος να διδάσκει με την κατά μέτωπο διδασκαλία παιδιά όλων των ηλικιών, αλλά μπορεί να αφιερώσει πολύ περισσότερο χρόνο σε κάθε παιδί ξεχωριστά (εξατομικευμένη διδασκαλία) ή σε ομάδες παιδιών.

Βασικές αρχές του Dalton Plan

Απελευθέρωση του μαθητή

Κοινωνικοποίηση του μαθητή.

Η ευθύνη και η λογοδοσία (το συναντήσαμε και στη Φινλανδία)

Η ανεξαρτησία και ο προβληματισμός

Η οικοδόμηση σχέσεων και η συνεργασία.

Τα παιδαγωγικά μέσα Dalton

Τα παιδαγωγικά μέσα, τα οποία προωθούνται από το σχέδιο Dalton, συνοψίζονται στα εξής:

Αναθέσεις εργασιών (Assignments)

Ανατροφοδότηση και Γραφήματα ( Feedback & Graphs)

Δια μέσου της διαδικασίας ανάθεσης εργασιών, οι μαθητές κατανοούν τους μαθησιακούς στόχους, αναπτύσσοντας σε συγκεκριμένο χρόνο δεξιότητες επίλυσης προβλημάτων σε ατομικό και σε συλλογικό επίπεδο. Η ανατροφοδότηση αποσκοπεί στο να καταστήσει τα μαθησιακά αποτελέσματα σαφή και διαφανή σε όλη την ομάδα, καθώς και στον εντοπισμό τυχόν εμποδίων.

Η ψηφιοποίηση του Dalton plan

Μοντέλο μάθησης CΟoperative Open Learning (COOL), το οποίο βασίστηκε στην παιδαγωγική θεωρία της H. Parkhurst.

Η συνεργατική ανοικτή μάθηση βασίζεται στο παιδαγωγικό σχέδιο Dalton και μπορεί να υποστηριχθεί και σε ηλεκτρονική μορφή (e-COOL), διότι παρέχει μέσω πλατφόρμας (π.χ. Μοodle) τόσο την δυνατότητα ανάθεσης εργασιών, όσο και την ανατροφοδότηση με την χρήση των e-Portfolio. Οι εκπαιδευόμενοι των e-COOL, έχουν την δυνατότητα επιλογής θέματος της εργασίας, ορίζοντας αυτόνομα τον χρόνο εργασίας τους. Στην χρησιμοποιούμενη πλατφόρμα, αναρτώνται τα σχόλια οι ανατροφοδοτήσεις από τους εκπαιδευτικούς- διευκολυντές, οι οποίοι εστιάζουν στις ανάγκες του μαθητευόμενου και για αυτές, μπορεί να συνεργαστεί μία ομάδα εκπαιδευτικών.