Tadeusz Józef Kołoszczyk plut. pilot, żołnierz Polskich Sił Powietrznych
Embedded Files
To dobry moment, by zatrzymać się na chwilę i zobaczyć, jak ta historia po tylu latach wciąż się dopełnia. Każdy odnaleziony ślad i każdy szczegół wydobyty z zapomnienia przywraca jego imię oraz drogę, którą przeszedł, zanim oddał życie w walce o wolność naszą i waszą.
Życie i służba
Życie i służba
Plut. pil. Tadeusz Józef Kołoszczyk urodził się 22 listopada 1919 roku w Grzymaczowie, powiat sieradzki. Pochodził z centralnej Polski. W 1938 roku ukończył Szkołę Podoficerów Lotnictwa dla Małoletnich, uzyskując tytuł mechanika lotniczego. Następnie rozpoczął szkolenie pilota.
Plut. pil. Tadeusz Józef Kołoszczyk urodził się 22 listopada 1919 roku w Grzymaczowie, powiat sieradzki. Pochodził z centralnej Polski. W 1938 roku ukończył Szkołę Podoficerów Lotnictwa dla Małoletnich, uzyskując tytuł mechanika lotniczego. Następnie rozpoczął szkolenie pilota.
Po wybuchu wojny w 1939 roku dostał się do niewoli radzieckiej na Kresach i trafił na Syberię, gdzie przebywał w ciężkich warunkach. Po zwolnieniu z obozu w wyniku porozumienia po ataku Niemiec na Związek Radziecki w 1941 roku opuścił ZSRR wraz z Armią Andersa i przez Iran przedostał się na Bliski Wschód. Z uwagi na potrzebę wyszkolonych pilotów został skierowany do Wielkiej Brytanii.
Po wybuchu wojny w 1939 roku dostał się do niewoli radzieckiej na Kresach i trafił na Syberię, gdzie przebywał w ciężkich warunkach. Po zwolnieniu z obozu w wyniku porozumienia po ataku Niemiec na Związek Radziecki w 1941 roku opuścił ZSRR wraz z Armią Andersa i przez Iran przedostał się na Bliski Wschód. Z uwagi na potrzebę wyszkolonych pilotów został skierowany do Wielkiej Brytanii.
Po przybyciu do Anglii co nastopilo 2 lutego rozpoczął dalsze szkolenie lotnicze. W marcu został przydzielony do 61 Operational Training Unit, a następnie do 3 Tactical Exercise Unit. Po ukończeniu szkolenia został pilotem w 306 Dywizjonie Myśliwskim „Toruńskim”, w którym brał udział w działaniach bojowych, w tym w zwalczaniu niemieckich pocisków V1.
Po przybyciu do Anglii co nastopilo 2 lutego rozpoczął dalsze szkolenie lotnicze. W marcu został przydzielony do 61 Operational Training Unit, a następnie do 3 Tactical Exercise Unit. Po ukończeniu szkolenia został pilotem w 306 Dywizjonie Myśliwskim „Toruńskim”, w którym brał udział w działaniach bojowych, w tym w zwalczaniu niemieckich pocisków V1.
Służba w Wielkiej Brytanii
Służba w Wielkiej Brytanii
Ostatni lot
Ostatni lot
27 września 1944 roku wystartował z lotniska RAF Brenzett jako jeden z dziewięciu pilotów eskortujących bombowce Halifax lecące nad niemieckie Sterkrade w ramach operacji „Ramrod 1297”.
27 września 1944 roku wystartował z lotniska RAF Brenzett jako jeden z dziewięciu pilotów eskortujących bombowce Halifax lecące nad niemieckie Sterkrade w ramach operacji „Ramrod 1297”.
Leciał samolotem North American P-51D Mustang III o numerze FZ196, oznaczenie UZ-D. Podczas lotu zgłosił problemy z silnikiem i zawrócił w kierunku bazy. Niedługo później zniknął. Po jego zaginięciu powołano komisję wojskową, która miała ustalić jego los. Przez wiele lat sądzono, że spadł do morza.
Leciał samolotem North American P-51D Mustang III o numerze FZ196, oznaczenie UZ-D. Podczas lotu zgłosił problemy z silnikiem i zawrócił w kierunku bazy. Niedługo później zniknął. Po jego zaginięciu powołano komisję wojskową, która miała ustalić jego los. Przez wiele lat sądzono, że spadł do morza.
Katastrofa i świadek
Katastrofa i świadek
Dopiero po latach ustalono, że jego samolot rozbił się w rejonie Veghel, w czasie trwania operacji Market Garden. W tym czasie okolice Veghel znajdowały się w rejonie tak zwanego korytarza, czyli alianckiej trasy zaopatrzeniowej w kierunku Arnhem. Był to teren intensywnych działań wojennych, tak zwana ziemia niczyja.
Dopiero po latach ustalono, że jego samolot rozbił się w rejonie Veghel, w czasie trwania operacji Market Garden. W tym czasie okolice Veghel znajdowały się w rejonie tak zwanego korytarza, czyli alianckiej trasy zaopatrzeniowej w kierunku Arnhem. Był to teren intensywnych działań wojennych, tak zwana ziemia niczyja.
Świadkiem katastrofy był rolnik Van de Crommert. Mimo trwających walk i zagrożenia życia zdecydował się podejść do miejsca rozbicia. Pilot leżał martwy obok wraku swojego samolotu. Wraz ze swoim synem i bliskim krewnym pochował poległego polskiego pilota w prowizorycznym grobie, zawiniętego w płótno.
Świadkiem katastrofy był rolnik Van de Crommert. Mimo trwających walk i zagrożenia życia zdecydował się podejść do miejsca rozbicia. Pilot leżał martwy obok wraku swojego samolotu. Wraz ze swoim synem i bliskim krewnym pochował poległego polskiego pilota w prowizorycznym grobie, zawiniętego w płótno.
W tym czasie w jego domu przebywali żołnierze alianccy, którzy nie mogli opuścić budynku, gdyż ich ujawnienie groziło natychmiastową strzelaniną. Mimo to zdecydował się na pochówek, nie dopuszczając do zbezczeszczenia ani ograbienia poległego.
W tym czasie w jego domu przebywali żołnierze alianccy, którzy nie mogli opuścić budynku, gdyż ich ujawnienie groziło natychmiastową strzelaniną. Mimo to zdecydował się na pochówek, nie dopuszczając do zbezczeszczenia ani ograbienia poległego.
Zebrał i spisał dane dotyczące poległego pilota, a następnie przekazał je miejscowemu rzeźnikowi G. van Beljouw, który przekazał je dalej do urzędu, gdzie zostały zapisane.
Zebrał i spisał dane dotyczące poległego pilota, a następnie przekazał je miejscowemu rzeźnikowi G. van Beljouw, który przekazał je dalej do urzędu, gdzie zostały zapisane.
Zgłoszenie zostało odnotowane 2 października 1944 roku przez urzędnika stanu cywilnego w Veghel. W dokumentach pojawił się jednak błąd i nazwisko zapisano jako „T. Kozonski”.W późniejszych latach, podczas badań prowadzonych przez Jana van Boxtela i Jana Hey, powrócono do kwestii nazwiska „T. Kozonski”, widniejącego w dokumentach. Ustalono, że nazwisko to należało do żołnierza, który został wzięty do niewoli. Oznaczało to, że nie mógł być pilotem, który zginął w rejonie Veghel.
Zgłoszenie zostało odnotowane 2 października 1944 roku przez urzędnika stanu cywilnego w Veghel. W dokumentach pojawił się jednak błąd i nazwisko zapisano jako „T. Kozonski”.W późniejszych latach, podczas badań prowadzonych przez Jana van Boxtela i Jana Hey, powrócono do kwestii nazwiska „T. Kozonski”, widniejącego w dokumentach. Ustalono, że nazwisko to należało do żołnierza, który został wzięty do niewoli. Oznaczało to, że nie mógł być pilotem, który zginął w rejonie Veghel.
Nieznana tożsamość i jej przywrócenie
Nieznana tożsamość i jej przywrócenie
3 lipca 1946 roku ciało pilota zostało przeniesione na cmentarz Lambertus w Veghel. Przeniesienia dokonała jednostka Graves Concentration Unit armii brytyjskiej, sporządzając oficjalny raport archiwalny. Przez ponad 70 lat spoczywał tam jako żołnierz nieznany. Na wcześniejszym nagrobku widniał napis: „An airman of the 1939–1945 war. Polish Forces. Known unto God”.
3 lipca 1946 roku ciało pilota zostało przeniesione na cmentarz Lambertus w Veghel. Przeniesienia dokonała jednostka Graves Concentration Unit armii brytyjskiej, sporządzając oficjalny raport archiwalny. Przez ponad 70 lat spoczywał tam jako żołnierz nieznany. Na wcześniejszym nagrobku widniał napis: „An airman of the 1939–1945 war. Polish Forces. Known unto God”.
Dopiero dzięki wieloletnim staraniom Jan van Boxtel i Jan Hey, przy współpracy z Radą Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w Warszawie, udało się ustalić jego prawdziwą tożsamość. 14 września 2014 roku odbyła się uroczystość przywrócenia jego imienia i nazwiska.
Dopiero dzięki wieloletnim staraniom Jan van Boxtel i Jan Hey, przy współpracy z Radą Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w Warszawie, udało się ustalić jego prawdziwą tożsamość. 14 września 2014 roku odbyła się uroczystość przywrócenia jego imienia i nazwiska.
Miejsce spoczynku
Miejsce spoczynku
Przywrócenie tożsamości
Przywrócenie tożsamości
Poszukiwania miejsca katastrofy
Poszukiwania miejsca katastrofy
Przez wiele lat miejsce katastrofy pozostawało niepewne. Wskazywano różne możliwe lokalizacje, ale żadna nie była jednoznacznie potwierdzona. Już wcześniej podejmowano próby ustalenia miejsca katastrofy, jednak nie przyniosły one jednoznacznego rezultatu. Dopiero po latach wrócono do tej historii. We wrześniu 2024 roku, rok przed odnalezieniem, wznowiono poszukiwania, rozpoczynając od nowa zbieranie informacji.
Przez wiele lat miejsce katastrofy pozostawało niepewne. Wskazywano różne możliwe lokalizacje, ale żadna nie była jednoznacznie potwierdzona. Już wcześniej podejmowano próby ustalenia miejsca katastrofy, jednak nie przyniosły one jednoznacznego rezultatu. Dopiero po latach wrócono do tej historii. We wrześniu 2024 roku, rok przed odnalezieniem, wznowiono poszukiwania, rozpoczynając od nowa zbieranie informacji.
Wysłano liczne pisma do instytucji w Polsce, Holandii i Wielkiej Brytanii, prowadzono rozmowy ze świadkami oraz ich rodzinami, w tym z rodziną van de Crommert, a także analizowano materiały archiwalne. Dzięki informacjom przekazanym między innymi przez Marcela Hermens udało się wskazać najbardziej prawdopodobną lokalizację.
Wysłano liczne pisma do instytucji w Polsce, Holandii i Wielkiej Brytanii, prowadzono rozmowy ze świadkami oraz ich rodzinami, w tym z rodziną van de Crommert, a także analizowano materiały archiwalne. Dzięki informacjom przekazanym między innymi przez Marcela Hermens udało się wskazać najbardziej prawdopodobną lokalizację.
18 października 2025 roku, z udziałem grupy poszukiwawczej Kryptonim T4, przeprowadzono badania terenu. Podczas prac odnaleziono fragment samolotu oraz pocisk kalibru .50, co potwierdziło miejsce katastrofy. Teren, na którym prowadzono poszukiwania, należy do firmy Agrifirm. Dzięki ich przychylności możliwe było przeprowadzenie prac terenowych.
18 października 2025 roku, z udziałem grupy poszukiwawczej Kryptonim T4, przeprowadzono badania terenu. Podczas prac odnaleziono fragment samolotu oraz pocisk kalibru .50, co potwierdziło miejsce katastrofy. Teren, na którym prowadzono poszukiwania, należy do firmy Agrifirm. Dzięki ich przychylności możliwe było przeprowadzenie prac terenowych.
Dwie historie jednego miejsca
Dwie historie jednego miejsca
Przez lata w rodzinie van de Crommert przechowywano śmigło, które według relacji zostało odcięte przez świadka katastrofy i uznawane za część samolotu Tadeusza Kołoszczyka. Dopiero współczesne ustalenia wykazały, że pochodziło ono z bombowca Halifax, w którego katastrofie zginęła czteroosobowa załoga brytyjska”.
Przez lata w rodzinie van de Crommert przechowywano śmigło, które według relacji zostało odcięte przez świadka katastrofy i uznawane za część samolotu Tadeusza Kołoszczyka. Dopiero współczesne ustalenia wykazały, że pochodziło ono z bombowca Halifax, w którego katastrofie zginęła czteroosobowa załoga brytyjska”.
W ten sposób jedna historia odsłoniła drugą. Dwa różne zdarzenia, jedno miejsce i ta sama rodzina, która stała się świadkiem obu tych historii.
W ten sposób jedna historia odsłoniła drugą. Dwa różne zdarzenia, jedno miejsce i ta sama rodzina, która stała się świadkiem obu tych historii.
Dziś Tadeusz Józef Kołoszczyk spoczywa na cmentarzu Lambertus w Veghel. Po jego obu stronach znajdują się dwa kolejne groby. Jeden należy do brytyjskiego żołnierza Allena Middletona, poległego 30 września 1944 roku w wieku 20 lat. Drugi to grób żołnierza nieznanego z lat 1939–1945. Trzy nagrobki stoją obok siebie. Polak, Brytyjczyk i żołnierz bez imienia. Połączeni miejscem, czasem i tą samą ofiarą.
Dziś Tadeusz Józef Kołoszczyk spoczywa na cmentarzu Lambertus w Veghel. Po jego obu stronach znajdują się dwa kolejne groby. Jeden należy do brytyjskiego żołnierza Allena Middletona, poległego 30 września 1944 roku w wieku 20 lat. Drugi to grób żołnierza nieznanego z lat 1939–1945. Trzy nagrobki stoją obok siebie. Polak, Brytyjczyk i żołnierz bez imienia. Połączeni miejscem, czasem i tą samą ofiarą.
W miejscu, w którym Tadeusz Józef Kołoszczyk poległ, przygotowywana jest płyta pamięci, ku czci jego oraz wszystkich poległych za wolność naszą i waszą.
W miejscu, w którym Tadeusz Józef Kołoszczyk poległ, przygotowywana jest płyta pamięci, ku czci jego oraz wszystkich poległych za wolność naszą i waszą.
Pamięć
Pamięć
To nie jest tylko historia jednego człowieka. To pamięć o wszystkich, którzy oddali życie za wolność. Pamięć o ich losach i wartościach, którym pozostali wierni, jest jednym z fundamentów naszej tożsamości. To ona pomaga nam rozumieć, kim jesteśmy, skąd pochodzimy, by świadomie budować przyszłość.
To nie jest tylko historia jednego człowieka. To pamięć o wszystkich, którzy oddali życie za wolność. Pamięć o ich losach i wartościach, którym pozostali wierni, jest jednym z fundamentów naszej tożsamości. To ona pomaga nam rozumieć, kim jesteśmy, skąd pochodzimy, by świadomie budować przyszłość.
Niech ta pamięć trwa.
Niech ta pamięć trwa.
Lokalizacja miejsca pamięci
Lokalizacja miejsca pamięci
Lokalizacja grobu (cmentarz Lambertus w Veghel)
Lokalizacja grobu (cmentarz Lambertus w Veghel)
Źródła i dodatkowe informacje
Źródła i dodatkowe informacje
Źródła obejmują materiały archiwalne, prywatne kolekcje, publikacje historyczne, relacje rodziny świadka katastrofy, materiały i informacje udostępnione przez Marcela Hermensa, oraz wybrane ogólnodostępne źródła.
Główne źródło historyczne: Jan Hey (Hengelo), Jos van Alphen, Tadeusz KOŁOSZCZYK kreeg na 70 jaar zijn naam terug, Dorst, sierpień 2014.
NIECH TA ISKRA RODZI PŁOMIEŃ,
A PŁOMIEŃ NIESIE JĄ DALEJ,
BY PAMIĘĆ NIGDY NIE ZGASŁA
I TRWAŁA W SERCACH KOLEJNYCH POKOLEŃ
Opracowanie; Zofia D. Wośko. Na podstawie materiałów archiwalnych, relacji oraz własnych poszukiwań. Wszelkie prawa zastrzeżone.
Page updated
Google Sites
Report abuse