De Maan

Luna (de Latijnse naam voor onze maan) heeft een grote (helaas slechte) invloed op het sterrenkijken.

Maar het asgrauw schijnsel dat verschijnt als de Maan slechts een sikkel vertoont vormt ook een prachtig zicht. 

De maansikkel omarmt de donkere zijde van de Maan; die zijde kan je toch zien omdat de Aarde de Maan beschijnt. Mocht je op de Maan staan, dan zag je een "volle Aarde" (net zoals je een volle Maan ziet vanaf de Aarde).

• NASA Scientific Visualization Studio - Moon Phase and Libration, 2022

• Heavens Above - Moon 

• SpaceWeatherLive - Moon Phases Calendar

• http://time.unitarium.com/moon/where.html

De terminator is de scheiding tussen licht en schaduw op de Maan. 

Die terminator laat toe om een beter zicht te krijgen op de topografie van de Maan omdat schaduwen erg lang worden.

Rond "Maan"dag 10-11 (dus een tiental dagen na nieuwe maan) zal je linksboven langs de terminator een "komma"-vorm ontdekken: dit is de Golden Handle, een verlichte flank van het Montes Jura gebergte dat zich half rond Sinus Iridum ("regenboogbaai") kromt op een hoogte van 3800m, een gebied dat aansluit op Mare Imbrium ("Zee der Regens").

Een supermaan is een combinatie van (1) Volle Maan en (2) Maan in het perigeum (dichtst bij de Aarde) waardoor de Maan (iets) groter lijkt (15%) en meer helder (+30%) is; het blote oog zal dit niet noodzakelijk merken.

Een micromaan is vergelijkbaar, maar dan ten opzichte van het verste punt (apogeum).

Probleem is dat vollemaanfase en doorgang door het perigeum zo goed als nooit samenvallen: 

• het perigeum wordt gemiddeld om de 27.55... dagen doorlopen (dit heet de anomalistische periode), 

• terwijl Volle Maan (= Maan in antisolair punt) gemiddeld elke 29.53... dagen (de synodische periode) optreedt. 

Bijgevolg het is onwaarschijnlijk (maar theoretisch niet onmogelijk) dat beide fenomenen tegelijkertijd (= op precies hetzelfde tijdstip) optreden. 

Echter, breiden we de definitie uit door "tijdstip" te vervangen door "tijdsspanne" waarin beide optreden, dan kunnen we verschillende definities voorstellen.

"Supermaan" (tech: perigee/syzygie) wordt dan

• Zon, Maan en Aarde zijn op 1 lijn (een "syzygy" of "syzygie"), 

en

• Wood 1976: VM is maximaal 24u verwijderd van perigeum. 

  • voor SE2027-08-02 bedraagt het verschil slechts 3u40m

  • probleem met de definitie: wat als het verschil 24u1m bedraagt?

  • https://astronomy.stackexchange.com/questions/44075/is-there-a-precise-definition-of-supermoon

• Nolle 1979: de aan zit op meer dan 90% van de maximale afstandverschil apogeum - perigeum gemeten over het jaar

  • probleem met de definitie: houdt te weinig rekening met de actuele baan, die van maand tot maand kan verschillen.

• Espenak ~2000: vertrekt van Nolle maar 90% ten opzichte van de meeste nabije perigeum en apogeum doorgangen. Bezie het als een vernauwing naar 1 maanbaan ipv 1 jaar.

  • SE2027-08-02 is geen supermaan volgens Espenak omdat het geen Volle Maan is

  • maar valt wel binnen het 90% criterium -> super nieuwe maan

• Timeanddate 2026 volgt Espenak (voordien Wood's)

De afstand van Maan tot centrum Aarde varieert niet alleen omwille van de elliptische baan van de Maan, maar ook door interactie met de Aarde en Zon. Hierdoor ontstaan bijkomende schommelingen in de rotatie van de as van de Maanbaan evenals in de perigeum/apogeum afstand.  

Voor maximaal effect: kijk uit naar de Volle Maan bij opkomst of ondergang, dan versterkt het horizon effect de schijnbare grootte van de Maan. 

Links

• https://en.wikipedia.org/wiki/Supermoon / https://nl.wikipedia.org/wiki/Supermaan

• https://science.nasa.gov/moon/supermoons/

• prachtige XKCD: https://xkcd.com/2172/

• 
  

1. https://robinfo.oma.be/en/astro-info/moon/

2. https://moon.nasa.gov/

3. Frank De Boosere over het asgrauw schijnsel

4. https://www.mooncalc.org/

5. http://www.inconstantmoon.com/inconstant.htm

6. http://www.catb.org/~esr/jargon/html/P/phase-of-the-moon.html