รอบตัวของเรามีสิ่งต่าง ๆ มากมาย บางอย่างสามารถเคลื่อนไหว เจริญเติบโต และเปลี่ยนแปลงได้ แต่บางอย่างก็อยู่นิ่ง ๆ ไม่เปลี่ยนแปลงเหมือนเดิม เคยสงสัยไหมว่าสิ่งใดเป็นสิ่งมีชีวิต และสิ่งใดไม่ใช่สิ่งมีชีวิต วันนี้เราจะมาทำความรู้จักกับสิ่งมีชีวิต เพื่อทำความเข้าใจธรรมชาติรอบตัวเราให้มากขึ้น

       สิ่งมีชีวิต คือ สิ่งที่สามารถดำรงชีวิตอยู่ได้ด้วยตนเอง มีการทำกิจกรรมต่าง ๆ ของชีวิต เช่น การกินอาหาร การหายใจ การเจริญเติบโต และการสืบพันธุ์ สิ่งมีชีวิตสามารถพบได้รอบตัวเรา ไม่ว่าจะเป็นมนุษย์ สัตว์ หรือพืช

       มนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิต เพราะมนุษย์ต้องกินอาหารเพื่อให้ร่างกายมีพลังงาน หายใจเอาอากาศเข้าไปในร่างกาย ร่างกายมีการเจริญเติบโตจากเด็กเป็นผู้ใหญ่ และสามารถสืบพันธุ์ได้ สัตว์ก็เป็นสิ่งมีชีวิตเช่นเดียวกัน ไม่ว่าจะเป็นสุนัข แมว นก ปลา หรือแมลง สัตว์ต้องกินอาหาร เคลื่อนไหว หายใจ และมีการเจริญเติบโต

       พืชก็จัดเป็นสิ่งมีชีวิต ถึงแม้ว่าพืชจะไม่สามารถเดินหรือเคลื่อนที่ได้เหมือนคนและสัตว์ แต่พืชสามารถสร้างอาหารเองได้โดยอาศัยแสงแดด น้ำ และอากาศ พืชมีการเจริญเติบโต ออกดอก ออกผล และขยายพันธุ์ได้

        สิ่งมีชีวิตทุกชนิดต้องการปัจจัยพื้นฐานในการดำรงชีวิต เช่น อาหาร น้ำ อากาศ และที่อยู่อาศัย หากขาดสิ่งใดสิ่งหนึ่ง สิ่งมีชีวิตอาจไม่สามารถดำรงชีวิตอยู่ได้ สิ่งที่ไม่ใช่สิ่งมีชีวิต เช่น หิน โต๊ะ เก้าอี้ หนังสือ หรือดิน สิ่งเหล่านี้ไม่ต้องกินอาหาร ไม่หายใจ ไม่เจริญเติบโต และไม่สามารถสืบพันธุ์ได้ จึงจัดเป็นสิ่งไม่มีชีวิต

     หลังจากที่เราได้รู้แล้วว่าสิ่งมีชีวิตคืออะไร คราวนี้เราจะมาดูกันว่าสิ่งมีชีวิตรอบตัวเรามีจำนวนมากและมีความหลากหลายมาก เพื่อให้เข้าใจได้ง่าย นักวิทยาศาสตร์จึงมีการจัดกลุ่มสิ่งมีชีวิต โดยการพิจารณาจากลักษณะที่เหมือนกันและแตกต่างกัน

     การจัดกลุ่มสิ่งมีชีวิต คือ การนำสิ่งมีชีวิตที่มีลักษณะคล้ายกันมาอยู่กลุ่มเดียวกัน เพื่อให้ง่ายต่อการศึกษาและทำความเข้าใจ เช่น การดูจากรูปร่าง ลักษณะการดำรงชีวิต หรือวิธีการเคลื่อนไหว

     สิ่งมีชีวิตกลุ่มแรกที่เราพบเห็นได้ชัดเจนคือ พืช พืชเป็นสิ่งมีชีวิตที่สามารถสร้างอาหารเองได้ โดยใช้แสงแดด น้ำ และอากาศ พืชส่วนใหญ่ไม่สามารถเคลื่อนที่จากที่หนึ่งไปยังอีกที่หนึ่งได้เหมือนสัตว์ ตัวอย่างของพืช เช่น ต้นไม้ ดอกไม้ หญ้า ข้าว และผักชนิดต่าง ๆ

    ต่อมาคือ สัตว์ สัตว์เป็นสิ่งมีชีวิตที่ไม่สามารถสร้างอาหารเองได้ ต้องกินสิ่งมีชีวิตอื่นเป็นอาหาร สัตว์สามารถเคลื่อนไหวได้ และมีลักษณะแตกต่างกันมาก เช่น สุนัข แมว นก ปลา กบ หรือแมลง สัตว์บางชนิดอาศัยอยู่บนบก บางชนิดอาศัยอยู่ในน้ำ และบางชนิดสามารถอยู่ได้ทั้งบนบกและในน้ำ

     อีกกลุ่มหนึ่งคือ มนุษย์ มนุษย์จัดเป็นสิ่งมีชีวิตเช่นเดียวกับสัตว์ แต่มีความสามารถพิเศษคือ การคิด การใช้ภาษา และการสร้างเครื่องมือ มนุษย์ต้องการอาหาร น้ำ และอากาศในการดำรงชีวิต และมีการเจริญเติบโตเหมือนสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ

     เมื่อเรานำสิ่งมีชีวิตเหล่านี้มาเปรียบเทียบกัน จะเห็นว่าสิ่งมีชีวิตแต่ละกลุ่มมีลักษณะที่เหมือนกันและแตกต่างกัน การจัดกลุ่มสิ่งมีชีวิตจึงช่วยให้เราเข้าใจธรรมชาติรอบตัวได้ง่ายขึ้น และเห็นความหลากหลายของสิ่งมีชีวิตบนโลก

     การเรียนรู้เรื่องการจัดกลุ่มสิ่งมีชีวิต ทำให้เราตระหนักว่าสิ่งมีชีวิตทุกชนิดมีความสำคัญ และมีบทบาทต่อระบบนิเวศ หากสิ่งมีชีวิตกลุ่มใดกลุ่มหนึ่งหายไป อาจส่งผลกระทบต่อสิ่งมีชีวิตอื่น ๆ ได้