Samen sta je sterker! 

Samenvatting

Op 2 juli organiseerden Stichting Belangenbehartiging Pleeggrootouders Nederland (SBPN) en Mockingbird Nederland (een programma van Ondersteuning Pleeggezin) een gezamenlijk webinar over de Mockingbird-werkwijze. Pleegouders, pleeggrootouders, pleegzorgprofessionals en bestuurders gingen met elkaar in gesprek over een vraag die velen bezighoudt:

Hoe zorgen we ervoor dat pleegkinderen, pleegouders en pleeggrootouders er niet alleen voor staan?

Tijdens het webinar werd uitgelegd hoe Mockingbird werkt, welke resultaten de aanpak oplevert en waarom juist pleeggrootouders veel baat kunnen hebben bij een sterk netwerk om zich heen. Een bijzonder onderdeel van de bijeenkomst was het persoonlijke verhaal van pleeggrootouders Peter en Betsie Smulders, die een paar dagen na het webinar zijn gestart met een Mockingbird-constellaties waarin ook meerdere pleeggrootouders deelnemen.

Wat is Mockingbird?

Mockingbird is bedacht en ontwikkeld in de Verenigde Staten en wordt inmiddels toegepast in verschillende landen, waaronder het Verenigd Koninkrijk, Canada, Australië en Nederland. De aanpak is ontwikkeld vanuit een eenvoudige gedachte: pleeggezinnen kunnen elkaar ondersteunen op een manier die lijkt op een grote familie.

Een Mockingbird-constellatie bestaat uit zes tot tien pleeggezinnen die dicht bij elkaar wonen. Samen vormen zij een netwerk waarin kinderen, pleegouders en pleeggrootouders elkaar ontmoeten, activiteiten ondernemen en elkaar ondersteunen wanneer dat nodig is. Eén ervaren pleeggezin vervult daarbij een verbindende rol als zogenoemd hubhome-pleeggezin. Het doel is dat niemand er alleen voor hoeft te staan zodat veerkracht en draagkracht toenemen en de plaatsingen stabieler worden.

Zie deze video op YouTube Wat is een Mockingbird constellatie? voor meer uitleg.

Een netwerk rondom het kind

Mockingbird laat zich misschien nog het beste samenvatten als een gemeenschap rondom het kind. De aanpak is gebaseerd op waarden als verbondenheid, continuïteit, veiligheid, inclusiviteit en onvoorwaardelijke steun. De vraag die daarbij steeds centraal staat is: "Hoe zou dit eruitzien in een gewone familie?"

In veel gezinnen is het vanzelfsprekend dat opa's, oma's, ooms, tantes, buren of vrienden af en toe kunnen helpen. Voor veel pleeggezinnen ontbreekt zo'n netwerk. Of pleegouders aarzelen om terug te vallen op hun bestaande netwerk omdat er niet altijd begrip is voor de pleegsituatie. Mockingbird probeert een vertrouwde kring van gelijkgestemden op te bouwen. Binnen zo’n gemeenschap vinden allerlei mooie dingen plaats zoals praktische hulp, een luisterend oor, een speelafspraak, samen vakantie vieren of een logeerplek wanneer een gezin tijdelijk wat extra lucht nodig heeft.

Waarom deze aanpak werkt

Onderzoek uit verschillende landen laat zien dat Mockingbird veel positieve effecten heeft. Tijdens het webinar werden onder andere de volgende resultaten genoemd:

·   minder gevoelens van eenzaamheid en isolatie;

·   beter welzijn van pleegkinderen;

·   pleegouders ervaren ondersteuning;

·   behoud van bestaande pleegouders;

·   meer nieuwe pleegouders;

·   meer veiligheid voor kinderen;

·   meer werkplezier voor professionals;

·   minder behoefte aan zwaardere zorg.

Edith Wind van pleegzorgorganisatie Enver vertelde hoe zij de effecten in de praktijk ziet: "Wij zien dat pleegouders zeggen: nu houd ik het beter vol." Volgens haar helpt het netwerk om spanningen te verminderen en plaatsingen stabiel te houden. "Kinderen die anders misschien uit huis geplaatst zouden zijn, kunnen dankzij het netwerk vaak op hun vertrouwde plek blijven wonen."

Meer weten? Lees Onderzoeken - Mockingbird Nederland.

Wat betekent Mockingbird voor pleeggrootouders?

Een belangrijk onderwerp tijdens het webinar was de bijzondere positie van pleeggrootouders. Waar veel pleegouders bewust kiezen voor het pleegouderschap, komen pleeggrootouders vaak onverwacht in die rol terecht. Zij springen in wanneer hun kleinkind hen nodig heeft. Dat gebeurt vanuit liefde en verantwoordelijkheid, maar heeft vaak grote gevolgen voor hun eigen leven.

Peter en Betsie Smulders kennen die situatie uit eigen ervaring. Zij zorgen al jarenlang voor hun kleinkinderen. Peter vertelde: "Als je pleeggrootouder wordt, krijgt je leven een andere wending. Bij andere pleeggrootouders vinden we herkenning, steun en nieuwe vriendschappen."

Tijdens het webinar werd uitgebreid gesproken over de behoefte aan contact met mensen die begrijpen wat het betekent om op latere leeftijd opnieuw voor kinderen te zorgen. Veel pleeggrootouders herkennen dezelfde vragen, uitdagingen en zorgen.

Een zorg die veel pleeggrootouders delen

Voor veel pleeggrootouders speelt ook een andere vraag: Wat gebeurt er met mijn kleinkind als ik ouder word of er niet meer ben? SBPN-bestuurslid en voormalig pleegzorgprofessional Birgit van Erp verwoordde het treffend: "Voor pleeggrootouders is het belangrijk te weten: als ik er straks niet meer ben, wie is er dan voor mijn kleinkind?"

Juist daar kan een Mockingbird-netwerk verschil maken. Kinderen bouwen relaties op met andere gezinnen, andere volwassenen en andere kinderen. Zo ontstaat een breder vangnet dat breder is dan één huishouden en bedoeld is voor de langere termijn.

Ook voor kinderen betekent herkenning veel

Tijdens het webinar werd verteld dat veel pleegkinderen zich binnen een constellatie minder alleen voelen. Ze ontmoeten andere kinderen die begrijpen hoe hun leven eruitziet. Een veelgehoorde reactie van kinderen binnen Mockingbird is: "Het is zo fijn dat ik niet hoef uit te leggen dat ik niet bij papa en mama woon, want de andere kinderen begrijpen dat gewoon." Die herkenning zorgt voor rust, vertrouwen en het gevoel ergens echt bij te horen.

Zie deze video’s: Nieuwe vrienden dankzij Mockingbird | Pleegzorg.nl en Voormalig pleegdochter Maartje over Mockingbird.

Een netwerk als familie

Voor Peter en Betsie is dat precies waar Mockingbird om draait. "Wij hopen met Mockingbird een vorm van familie te gaan vormen."

Tijdens de voorbereidingen op hun nieuwe constellatie zagen zij al hoe snel verbindingen kunnen ontstaan. Kinderen vonden elkaar op basis van gedeelde interesses, maakten plannen om elkaar weer te zien en voelden zich snel op hun gemak. Dat geeft vertrouwen voor de toekomst.

Wat kunt u doen?

Bent u pleegouder of pleeggrootouder?

Vraag uw pleegzorgorganisatie of er een Mockingbird-constellatie actief is in uw regio of kijk op Partners en constellaties - Mockingbird Nederland. Is dat nog niet zo? Maak het onderwerp bespreekbaar, bijvoorbeeld via de POR (PleegOuderRaad). Juist enthousiaste pleegouders en pleeggrootouders kunnen vaak het verschil maken door het gesprek op gang te brengen.

Bent u pleegzorgprofessional?

Verken hoe u gezinnen kunt wijzen op de mogelijkheden van Mockingbird. De ervaringen in binnen- en buitenland laten zien dat sterke sociale netwerken bijdragen aan stabielere plaatsingen, meer tevreden pleegouders en betere ondersteuning van kinderen.

Bent u bestuurder of beleidsmaker?

De uitdagingen binnen de pleegzorg vragen om vernieuwende oplossingen. Mockingbird laat zien dat investeren in gemeenschappen rondom pleeggezinnen kan bijdragen aan duurzame zorg, sterkere netwerken en mogelijk minder inzet van zwaardere vormen van hulpverlening. Onderzoek hoe deze aanpak binnen uw organisatie, samenwerkingsverband of regio kan worden ondersteund en uitgebreid.

Een webinar dat raakte

Aan het einde van het webinar verscheen er een korte reactie in de chat van een deelnemer: "Het raakt me door de herkenning van wat jullie vertellen." Misschien vat die ene zin wel het beste samen wat de bijeenkomst liet zien.

Pleegouders, pleeggrootouders en pleegkinderen hoeven het niet alleen te doen. Door mensen om je heen te hebben die begrijpen wat je meemaakt, ontstaat iets wat niet in regels of procedures te vangen is: vertrouwen, verbondenheid en steun. En juist dat is waar Mockingbird voor staat.

Meer informatie

www.mockingbirdnederland.nl