Op 15 juni 1933 werd de Radio Belgian Corporation officieel in het leven geroepen. Ten overstaan van de notaris kwamen de stichters bijeen voor het verlijden van de oprichtingsakte. Met deze formele handeling werd de juridische basis gelegd voor de onderneming en werden de statuten, het maatschappelijk doel en het startkapitaal vastgelegd.
Deze datum markeert het werkelijke beginpunt van de bedrijfsactiviteiten en de visie van de pioniers achter de maatschappij, nog voordat de statuten een maand later aan het brede publiek werden bekendgemaakt via de officiële kanalen.
Analyse van de Oprichtingsakte en Statuten van de N.V. Radio Belgian Corporation (1933)
De vennootschap werd opgericht op 15 juni 1933 voor de Tongerse notaris Auguste Van Ormelingen.
Naam: Radio Belgian Corporation, afgekort R.B.C. Tongeren.
Duur: De vennootschap werd aangegaan voor een periode van 30 jaar.
Doel (Art. 3): Het doel was zeer breed geformuleerd: het uitbaten van alles wat te maken heeft met elektriciteit, radio-omroep, radionijverheid, televisie en "telemekaniek". Dit toont aan dat men in 1933 al vooruitkeek naar de komst van televisie.
Het maatschappelijk kapitaal bedroeg 1.000.000 frank, verdeeld in 1.000 aandelen van 1.000 frank. De verdeling is zeer interessant:
Inbreng in natura (900 aandelen): De "Radio Broadcasting Company" uit Leuven bracht haar activa in Tongeren in (meubels, machines, materiaal, cliënteel, etc.). Deze inbreng werd gewaardeerd op 900.000 frank.
Inbreng in cash (100 aandelen): De overige 100.000 frank werd in contanten volstort door de individuele aandeelhouders.
Aandeelhouders bij oprichting:
Radio Broadcasting Company (Leuven): 900 aandelen.
Alwin Foyer: 48 aandelen.
Louis Geradts: 48 aandelen.
Emiel Delvoie, Jules Hamal, Charles Nagant: elk 1 of 2 aandelen (symbolisch voor hun bestuursfunctie).
De eerste raad van bestuur bestond uit drie personen:
Alwin Foyer (Voorzitter)
Emiel Delvoie (Ingenieur)
Charles Nagant (Nijveraar)
Opvallend is dat de oprichtingsvergadering plaatsvond in de privéwoning van ingenieur Emiel Delvoie in de Ridderstraat 7 te Tongeren. Dit onderstreept zijn centrale en persoonlijke rol in dit project.
De statuten bepaalden een strikte volgorde voor de winstbestemming:
5% naar het wettelijk reservefonds.
Een eerste dividend van 7% op het gestorte kapitaal.
Van het overschot: 3% voor de beheerders en 1% voor de toezichthouders.
Het saldo voor de aandeelhouders.
Deze oprichting in 1933 is een strategische meesterzet van de Leuvense moedermaatschappij. Door een aparte NV in Tongeren op te richten, kon men:
Lokaal kapitaal aantrekken: Hoewel de moedermaatschappij 90% bezat, creëerde men een juridische entiteit in Limburg.
Risicospreiding: De activiteiten in Tongeren stonden juridisch los van die in Leuven, wat bescherming bood bij financiële problemen.
Netwerkvorming: Met de inbreng van "cliënteel" en "materiaal" vanuit Leuven werd de basis gelegd voor wat later bekend zou staan als een van de belangrijkste private zenders in de regio: Radio-Tongeren.
Analyse van de Oprichtingsakte en Statuten van de N.V. Radio Belgian Corporation (1933)
De vergadering vond plaats onmiddellijk na de officiële stichtingsakte (die we in de vorige reeks zagen). Het doel was om de abstracte statuten om te zetten in concrete actie door het aanstellen van de eerste functionarissen.
Aanstelling van de Toezichthouder (Commissaris): Op basis van artikel 38 van de statuten werd bepaald dat er voorlopig slechts één toezichthouder nodig was. De keuze viel op Louis Geradts, de bankier uit Den Haag.
Analyse: Geradts was een van de grootste private investeerders in zowel de Leuvense als de Tongerse afdeling. Door hem als toezichthouder aan te stellen, hield de belangrijkste geldschieter direct zicht op de boeken van de nieuwe Limburgse entiteit.
Samenstelling van het Bureau:
Voorzitter: Alwin Foyer.
Secretaris (Schrijver): Ingenieur Emiel Delvoie.
Stemopnemers: Charles Nagant en Jules Hamal.
Analyse: Dit toont de hechte kern van het bedrijf. Dezelfde namen die we in 1935 en 1937 in de documenten van Leuven terugzien, zaten hier in 1933 aan de wieg van de Tongerse afdeling.
Net als de stichtingsakte werd ook dit proces-verbaal opgesteld in de privéwoning van Emiel Delvoie (Ridderstraat 7, Tongeren). Dit bevestigt dat de operationele leiding en de administratieve opstart van de omroep letterlijk vanuit zijn huiskamer vertrok.
Het document werd officieel geregistreerd in Tongeren op 24 juni 1933 door ontvanger Boesmans, voor een bedrag van 15 frank.
Radio show, met samenwerking van Radio Belgian Corporation
Staatsblad verklaring van de gebruikte termen
De balans laat zien dat de initiële investeringen zwaar op het bedrijf drukten.
Activa (Bezit):
Vaste activa: Het bedrijf had voor 313.233,60 frank aan meubilair en materieel en gaf maar liefst 478.600 frank uit aan "frais d'études et premier établissement" (opstartkosten en technische studies).
Voorraden: Er was een aanzienlijke voorraad goederen ("Marchandises") ter waarde van 581.853,25 frank.
Passiva (Schulden):
Kapitaal: Het maatschappelijk kapitaal bedroeg 1.000.000 frank.
Schuldenlast: Er was een grote schuld aan derden van ruim 1,18 miljoen frank, waarvan het grootste deel op lange termijn (935.411,94 frank). Dit wijst erop dat de opstart grotendeels met geleend geld werd gefinancierd.
De "Compte de pertes et profits" over het eerste boekjaar kleurt dieprood.
Brutowinst: Het bedrijf genereerde slechts 60.585,99 frank aan brutowinst.
Kosten: De algemene kosten (212.501,48 frank) en een waardevermindering op materieel en voorraden (133.678,22 frank) wogen veel zwaarder dan de inkomsten.
Nettoverlies: Het eerste jaar werd afgesloten met een overgedragen verlies van 476.856,22 frank. Dit betekent dat bijna de helft van het maatschappelijk kapitaal in het eerste jaar al was verdampt.
De leiding bleef in handen van de vertrouwde kern uit de oprichtingsfase:
Voorzitter: Alwin Foyer (wonende in Den Haag).
Gedelegeerd Bestuurder: Emile Delvoie (de spilfiguur in Tongeren).
Bestuurder: Charles Nagant.
Commissaris: Louis Geradts (de bankier uit Den Haag).
Naamloze vennootschap "RADIO BELGIAN CORPORATION" te Tongeren. Aandeelhouders worden opgeroepen voor de gewone algemene vergadering te houden op 23 september 1937 om 16:00 uur, Boulevard de Tirlemont 168, Leuven.
AGENDA:
1) Verslag van de raad van bestuur en de raad van commissarissen. Balans en winst- en verliesrekening per 30 juni 1937;
2) Ontslag van de bestuurders en commissarissen.
Direct na deze vergadering zal een buitengewone algemene vergadering worden gehouden om de volgende punten te bespreken:
1) Een mogelijke ontbinding van de vennootschap, overeenkomstig artikel 102 van de Vennootschapswet;
2) Een mogelijke benoeming van liquidatoren en vaststelling van hun bevoegdheden.
Aandelen dienen uiterlijk 18 september te worden gedeponeerd op het hoofdkantoor van de vennootschap, Boulevard de Tirlemont 168 te Leuven.
Financiële Analyse 1937, Radio Belgian Corporation.
Staatsblad verklaring van de gebruikte termen
Naam: Radio Belgian Corporation (R.B.C.), gevestigd te Tongeren.
Status: Een Naamloze Vennootschap (S.A.) opgericht op 15 juni 1933.
Document: Publicatie van de balans en resultatenrekening voor het boekjaar eindigend op 30 juni 1937, goedgekeurd tijdens de algemene vergadering van 23 september 1937.
De balans vertoont een totaal van 1.507.869,39 frank. Hoewel dit een aanzienlijk bedrag was voor die tijd, onthult de samenstelling een kwetsbare structuur:
Hoge Opstartkosten: Onder de activa valt op dat de post "Frais d'études et de premier établissement" (Onderzoek- en oprichtingskosten) met 376.600 frank veel groter is dan de waarde van de fysieke machines en meubilair (15.650 frank). Dit wijst op een bedrijf dat zwaar investeerde in intellectuele eigendom en productontwikkeling (radiotechniek), maar weinig eigen productiemiddelen op de balans had staan.
Kapitaalerosie: Het maatschappelijk kapitaal van 1.000.000 frank werd nagenoeg volledig overschaduwd door een opgestapeld verlies (Solde) van 757.488,86 frank. Dit betekent dat meer dan driekwart van het oorspronkelijke kapitaal was opgebruikt om de verliezen te dekken.
De resultatenrekening over 1937 laat zien dat de Radio Belgian Corporation nauwelijks winstgevend was:
Brutowinst: Slechts 3.570 frank.
Historische Last: De hoofdoorzaak van de slechte cijfers was de "Report exercice 1935-1936" (het overgedragen verlies van het jaar daarvoor) van maar liefst 745.021,97 frank. Het bedrijf slaagde er in 1937 niet in om dit tij te keren; de kosten (frais divers) bleven de winst overstijgen.
De samenstelling van de raad van bestuur suggereert dat de Radio Belgian Corporation ambitieuze wortels had:
Internationale Inbreng: Voorzitter Alwin Foyer woonde in Den Haag, wat wijst op een Nederlands-Belgische samenwerking of kapitaalinbreng.
Technische Expertise: Afgevaardigd bestuurder Emile Delvoye was een mijningenieur uit Tongeren, wat duidt op lokaal technisch management.
Industriële Ervaring: Bestuurder Charles Nagant uit Luik brengt de naam van een bekende Belgische industriële dynastie (bekend van wapens en auto's) naar het bedrijf.
1. De Gebeurtenis: Het einde van de vennootschap
Op 23 september 1937 om 16:30 uur (direct na de gewone algemene vergadering uit het vorige document) kwam de Radio Belgian Corporation bijeen in een buitengewone algemene vergadering bij notaris Alban Rooman in Leuven. Het enige agendapunt was de "Dissolution" (ontbinding) van de vennootschap.
Het document onthult wie de werkelijke eigenaren waren en wie de macht in handen had:
Totaal aantal aandelen: 1.000 (elk 1.000 frank waard).
Aanwezig op de vergadering: 514 aandelen (meer dan de helft, dus de vergadering was geldig).
De grote aandeelhouder: De belangrijkste persoon in dit verhaal is l'abbé Emile Delvoie uit Tongeren. Hij bezat maar liefst 510 van de 514 aanwezige aandelen. Hoewel de industriëlen (Nagant, Hamal, Geradts) in de raad van bestuur zaten, lag de financiële controle en het risico vrijwel volledig bij deze geestelijke.
De aandeelhouders namen met unanimiteit de volgende beslissingen:
Onmiddellijke Ontbinding: De vennootschap stopt officieel met bestaan op die dag (23 september 1937).
Aanstelling Liquidateurs: Er worden twee vereffenaars aangesteld om de resterende bezittingen te verkopen en de schulden te betalen:
Emile Delvoie (de ingenieur uit Tongeren).
Charles Nagant (de industrieel uit Luik).
Ruime Bevoegdheden: De vereffenaars kregen verregaande macht. Ze mochten de bezittingen verkopen zonder toestemming van een nieuwe vergadering en hoefden zelfs geen inventaris op te maken als ze dat niet nodig achtten.
De beslissing werd breed bekendgemaakt in de pers: het Belgisch Staatsblad, Le Messager de Bruxelles en Het Belang van Limburg.
De akte werd op 2 oktober 1937 neergelegd bij de rechtbank van koophandel in Leuven.
In 1938 is de Radio Belgian Corporation in feite een "leeg" bedrijf dat enkel nog op papier bestaat om de laatste bezittingen te verkopen.
Belangrijkste inzichten:
Onomkeerbaar: Er is geen sprake meer van commerciële activiteiten; de focus ligt puur op de afwikkeling.
Erosie van waarde: Het totale balanstotaal is gezakt van ruim 1,5 miljoen naar 1,45 miljoen frank. Het verlies vreet het kapitaal steeds verder op.
Tijdrovend proces: Hoewel de ontbinding al in 1937 werd ingezet, laat dit document zien dat de vereffening van een technisch bedrijf als de Radio Belgian Corporation (met veel openstaande vorderingen en voorraden) een langdurig juridisch en financieel proces was.
Dit is het bewijs van een gecontroleerde "uitfasering" van de onderneming, waarbij de heren Delvoie en Nagant de taak hadden om te redden wat er nog te redden viel voor de schuldeisers.
Naamloze vennootschap Radio Belgian Corporation te Tongeren (in liquidatie). Aandeelhouders worden opgeroepen voor de gewone algemene vergadering, die zal plaatsvinden op 22 september 1938 om 16.00 uur te Leuven, Boulevard de Tirlemont 168.
AGENDA :
1. Verslag aan de liquidatoren, balans en winst- en verliesrekening 30-6-38;
2. Ontslag van de liquidatoren.
Aandelen dienen uiterlijk 17 september te worden gedeponeerd op het hoofdkantoor van de vennootschap, Boulevard de Tirlemont 168 te Leuven.
De definitieve vernietiging van de voorraad luidsprekerkasten in mei 1940 leidde tot een enorme financiële aderlating voor de familie Delvoie, omdat de schamele oorlogsschadevergoeding van slechts 38 frank per kast (tegenover een schuldwaarde van 294 frank) de eerdere kapitaalinjecties van de Leuvense moedermaatschappij volledig deed verdampen.
Financiële Analyse 1940, Radio Belgian Corporation.
Staatsblad verklaring van de gebruikte termen
De Radio Belgian Corporation is in 1940 een schoolvoorbeeld van een "uitstervende" onderneming.
Overlevingsmodus: Ondanks de chaos van het begin van de Tweede Wereldoorlog, bleven de juridische structuren in België functioneren. De vereffenaars zetten hun taak voort om de laatste restjes van het bedrijf te gelde te maken.
Waardevermindering: De post "onderzoekskosten" (Frais d'études) van 376.600 frank staat nog steeds op de balans, maar is in feite waardeloos geworden aangezien er geen actieve productie meer is.
Einde in zicht: Met nog maar een kleine voorraad en afnemende schulden, nadert het proces van de Radio Belgian Corporation zijn definitieve voltooiing. Het bedrijf wordt stap voor stap financieel ontmanteld.
Radio Belgian Corporation (in liquidatie), in Tongeren. Het tekort bedroeg op 30 juni 1941 fr. 787.590,26.
Financiële Analyse 1942, Radio Belgian Corporation.
Staatsblad verklaring van de gebruikte termen
De balans van 1942 laat een bedrijf zien dat "tot op het bot" wordt uitgekleed. De strategische keuze om de hoge onderzoekskosten eindelijk fors af te schrijven, wijst erop dat de vereffenaars de hoop op een herstart of verkoop van patenten/technologie definitief hebben opgegeven.
De kernpunten:
Technologische veroudering: De radio-industrie veranderde snel; de ontwikkelingen uit 1933 waren in 1942 (midden in de oorlog) weinig meer waard.
Transparantie: Ondanks de oorlogsomstandigheden bleven de vereffenaars nauwgezet rapporteren. De verlaging van de voorziening voor dubieuze debiteuren (met 90.000 frank) wijst erop dat ze sommige oude schulden alsnog hebben kunnen innen of definitief hebben weggestreept.
De laatste fase: Met nog maar weinig voorraad en een gekrompen balanstotaal (1,24 miljoen t.o.v. 1,5 miljoen in 1937) nadert de Radio Belgian Corporation haar finale liquidatie.
De balans van 1943 is de meest "actieve" sinds het begin van de liquidatie in 1937. Terwijl de rest van de wereld in de ban is van de totale oorlog, lijkt er binnen de restanten van de Radio Belgian Corporation een kleine commerciële heropleving te hebben plaatsgevonden.
De belangrijkste inzichten:
Realistischer beheer: De enorme afschrijvingen van 1942 hebben plaatsgemaakt voor een jaar waarin daadwerkelijk weer wat winst werd gemaakt op de verkoop van materiaal.
Vreemde timing: Het is bijzonder dat een bedrijf in liquidatie midden in de bezettingsjaren zijn voorraad ziet toenemen en winst boekt. Dit kan wijzen op de schaarste aan radiomateriaal tijdens de oorlog, waardoor zelfs oude voorraden van een failliet bedrijf plotseling weer veel geld waard werden.
Taaiheid: Het liquidatieproces van de RBC Tongeren bewijst een enorme bureaucratische taaiheid; zelfs na 6 jaar vereffening en midden in een wereldoorlog worden de rekeningen tot op de frank nauwkeurig bijgehouden en gepubliceerd.
Met dit document uit 1944 is de cirkel nagenoeg rond. Als we naar de hele reeks kijken die u heeft gedeeld, zien we het volledige levensverhaal van een ambitieus industrieel project:
De Belofte (1933-1937): Een kapitaalkrachtige start in de opkomende radiosector met grote namen uit de Belgische en Nederlandse industrie.
De Val (1937): Een plotselinge stopzetting vanwege onhoudbare verliezen (75% van het kapitaal weg).
De Lange Afwikkeling (1937-1944): Een jarenlang proces van vereffening dat dwars door de Tweede Wereldoorlog heen liep. De vereffenaars slaagden erin om de schulden aan derden aanzienlijk te verlagen, maar konden het kapitaal voor de aandeelhouders niet redden.
Eindoordeel 1944: De Radio Belgian Corporation uit Tongeren is op dit punt financieel volledig uitgehold. Er zijn geen goederen meer te verkopen en de administratieve kosten beginnen de resterende baten te overstijgen. Dit document markeert feitelijk de administratieve laatste adem van een bedrijf dat ooit de ambitie had om de Limburgse radiomarkt te veroveren.
Naamlooze Vennootschap Radio Belgian Cy, in vereffening, te Tongeren.
Gewone algemeene vergadering, op 26 September 1946, te 16 uur, Bogaardenstraat, 72, te Leuven
— Dagorde :
Verslag der vereffening en rekening over 't dienstjaar 1945-1946; Ontlasting aan de vereffenaars.
Buitengewone algemeene vergadering, te 16 u, 30, wordt overgegaan tot de definitieve afsluiting der rekening van de vereffening.
(N. 3276-)
Naam: Naamlooze Vennootschap Radio Belgian Cy (voorheen Radio Belge de Construction).
Status: "In vereffening". Dit betekent dat het bedrijf op dat moment al was gestopt met haar normale activiteiten en enkel nog bestond om schulden af te betalen en bezittingen te verkopen.
Publicatiedatum: 16 & 17 september 1946.
Locatie vergadering: Opvallend genoeg vindt deze vergadering niet plaats in Tongeren, maar in de Bogaardenstraat 72 te Leuven.
De publicatie roept de aandeelhouders op voor twee opeenvolgende vergaderingen op 26 september 1946:
Gewone algemene vergadering (16:00 uur):
Bespreking van het verslag over de vereffening en de rekeningen van het dienstjaar 1945-1946.
Ontlasting (decharge) aan de vereffenaars: De aandeelhouders moeten goedkeuren dat de personen die de sluiting hebben geregeld hun werk correct hebben gedaan.
Buitengewone algemene vergadering (16:30 uur):
Definitieve afsluiting: Dit is de formele juridische "doodsteek" van de vennootschap. Na dit moment houdt de Radio Belgian Cy officieel op te bestaan.
Staatsblad verklaring van de gebruikte termen
Naam: « Radio Belgian Corporation » (ook bekend onder de afkorting « R.B.C. Tongres »).
Status: Société anonyme, en liquidation (N.V. in vereffening).
Oprichting: Interessant nieuw gegeven uit dit blad: de firma werd opgericht op 15 juni 1933 (gepubliceerd op 5 juli 1933). Dit is dus een jaar eerder dan de datum die in uw eerste document (1934) werd genoemd als "statuten gepubliceerd", wat wijst op een vroege herziening of opstartfase.
Handelsregister: Tongeren, nr. 1510.
De cijfers tonen een somber beeld van de financiële toestand bij de afsluiting:
Actief (Bezit): * De enige post onder Actief is "Perte finale" (Eindverlies) ter waarde van 1.107.973,25 BEF. Dit betekent dat er geen bezittingen (geld of goederen) meer over waren; alles was omgezet in verlies.
Passief (Schulden/Kapitaal):
Kapitaal: 1.000.000 BEF. Dit is het geld dat de aandeelhouders oorspronkelijk in het bedrijf hebben gestoken. Zij zijn hun volledige inleg kwijt.
Crediteuren: 107.973,25 BEF. Dit waren nog openstaande schulden aan derden.
Conclusie van de cijfers: Het bedrijf eindigde met een tekort dat groter was dan het volledige kapitaal. Het totale verlies van ruim 1,1 miljoen frank was voor die tijd (vlak na de oorlog) een aanzienlijk bedrag.
Op de vergadering van 26 september 1946 werd het volgende beslist:
Kwijting (Décharge): De vereffenaars, MM. E. Delvoie en Ch. Nagant, kregen volledige ontlasting voor hun beheer tijdens de liquidatie.
Einde van het bestaan: Er wordt expliciet vermeld: "la société a cessé d'exister" (de vennootschap heeft opgehouden te bestaan).
Archief: De boeken en documenten van de firma moesten gedurende 5 jaar worden bewaard in Leuven, rue des Bogards, 70 (Bogaardenstraat).
Registratiedatum: 4 oktober 1946 te Leuven.
Publicatiedatum: Dit uittreksel verscheen in het Staatsblad van 14 & 15 oktober 1946.
Kosten: Er werd 20 frank betaald aan de ontvanger, dhr. Dillaerts.
De Raad van Bestuur benoemt unaniem M. Emile Delvoie, mijningenieur, tot administrateur-délégué (gedelegeerd bestuurder).
Betekenis: Hiermee krijgt Delvoie de officiële sleutels van het bedrijf in handen. Waar de andere bestuurders eerder een toezichthoudende of investerende rol hebben, is Delvoie de man "op de vloer" die de zender daadwerkelijk moet doen draaien.
Het document legt precies vast hoe de vennootschap naar buiten toe gebonden kan worden:
Gezamenlijke handtekening: Voor alle handelingen die een waarde van 20.000 frank overschrijden óf een looptijd van langer dan één jaar hebben, is de handtekening van de gedelegeerd bestuurder (Delvoie) én de voorzitter van de raad (Alwin Foyer) vereist.
Verschil met Leuven: Interessant is dat de grens hier op 20.000 frank ligt, terwijl die bij de Leuvense afdeling later op 50.000 frank werd gesteld. Dit suggereert dat men bij de opstart in Tongeren nog voorzichtiger was met de kasmiddelen.
Binnen de dagelijkse gang van zaken krijgt Delvoie echter veel vrijheid:
Hij mag de vennootschap vertegenwoordigen bij alle publieke en private administraties.
Hij mag poststukken, aangetekende zendingen en geldsommen (postwissels) ophalen en ondertekenen op zijn eigen handtekening alleen.
Hij is verantwoordelijk voor alle correspondentie en het tekenen van documenten die horen bij het "dagelijks beheer".