De Fabriek in de Henisstraat: Grondplan en Foto’s.
De Fabriek in de Henisstraat: Grondplan en Foto’s.
Embedded Files
Om de industriële ambities van de groep te begrijpen, volstaat het niet om enkel de cijfers te bekijken. De foto's van de fabriek en het gedetailleerde grondplan tonen aan dat de Henisstraat in Tongeren beschikte over een grootschalige infrastructuur die destijds de toon zette voor de Limburgse radio-industrie.
Op basis van de thans bekende feiten, aangevuld met het waardevolle getuigenis van conciërge Remy Horsmans, kunnen we de situatie als volgt schetsen:
1. De Locatie en de Erfenis van de Familie Delvoie (1929)
De productie van de radio’s vond plaats in de Henisstraat 9 (later nr. 67) te Tongeren, op het perceel gekend als Maestrichterveld (Sectie A, nrs. 219, 222, 223 en 4455).
Op basis van een gedetailleerde kadastrale analyse kunnen we de site als volgt reconstrueren:
Totale Eigendom RBC (43a 65ca): De groep verwierf oorspronkelijk een totaal areaal van ruim 43 are. Dit vormde de reserve voor de industriële ontwikkeling en de familiale vastgoedwaarde.
De Fabriekszone (38a 20ca): De kern van de site, zoals vastgelegd op de technische schetsen van 1932, besloeg 38a 20ca. Hiervan stond destijds 9a 20ca officieel als bebouwd geregistreerd.
De Omliggende Gronden en Verkaveling (5a 45ca): Het verschil tussen de totale eigendom en de fabriekszone verklaart de nevenactiviteiten van de vennootschap op vastgoedvlak.
Bouwgrond (1936): In 1936 werd een perceel bouwgrond van 4a 60ca afgesplitst en verkocht.
Restmarge (0a 85ca): De resterende 85 m² betreft hoogstwaarschijnlijk de wettelijke strook voor wegenis (rooilijn) langs de Henisstraat of een kleine kadastrale correctie aan de spoorwegbedding.
Groei (1932–1940): Binnen de exploitatiezone van 38a 20ca breidde de fabriek tussen 1932 en 1940 verder uit met circa 92 m² aan extra ateliers en magazijnen, wat de totale bebouwde oppervlakte op ruim 10 are bracht vlak voor de inval in 1940.
Onlangs kreeg ik de kans om enkele foto's te kopiëren van Mr Horsmans Georges waarvoor mijn dank! De ouders van Mr Horsmans Georges (Horsmans Remy en Vandereydt Margriet) woonden als conciërge in de radiofabriek en Georges is daar in 1939 geboren. Dit is een zijaanzicht van de fabriek:
2. De Interne Vastgoedconstructie en de Verzekering
De operationele productiemaatschappij (Radio Belgian Corporation) was nooit eigenaar van het vastgoed. De gebouwen en gronden waren in handen van de moedermaatschappij, de N.V. Radio Broadcasting Company (Leuven).
De Verzekeringspolis (15 maart 1935): In deze polis (Compagnie de Bruxelles S.A.) wordt expliciet vermeld dat de gebouwen eigendom zijn van de N.V. Radio Broadcasting.
Huurrelatie en Huurrisico: De polis bevestigt tevens de huursituatie door een specifiek bedrag van 250.000 frank te verzekeren voor het "huurrisico" (risque locatif) van de gebouwen. Dit "huurrisico" uit 1935 is de historische voorloper van wat we vandaag de huurderaansprakelijkheid in een brandpolis noemen.
Juridische betekenis: Volgens het Burgerlijk Wetboek (toen en nu) is een huurder aansprakelijk voor brandschade, tenzij hij het tegendeel bewijst. Door dit risico apart te verzekeren, werd het familiepatrimonium van de Delvoies (het gebouw) beschermd tegen de risico’s van de industriële activiteiten (zoals het werken met brandbare nitrocellulose-lak). Dit bewijst dat de radiofabriek juridisch als een externe huurder werd behandeld, met een huurprijs die in 1937 was vastgesteld op 12.000 frank per jaar.
Verzekeringspolis van 15 maart 1935
Verzekeringnemer: De vennootschap NV. RADIO-BELGE CONSTRUCTION
Basisdekking: Brand, blikseminslag, explosies en schade door elektriciteit aan de in de polis genoemde goederen.
3. Boekhoudkundige Bevestiging
Het ontbreken van "Gebouwen" of "Gronden" op de balansen van de werkmaatschappijen (zoals de balansen van 1937 en 1939) bewijst dat de operationele vennootschappen al hun kapitaal in de productie hielden. De balans toont enkel investeringen in de inhoud en de technische aanpassing van de oude steenbakkerij:
Machines en Gereedschappen: De kern van de assemblagelijn voor radio's.
Inrichting (Aménagements): De kosten die werden gemaakt om de hallen technisch om te vormen tot een assemblage-eenheid, inclusief gespecialiseerde ruimtes voor het lakken van kasten met nitrocellulose-spuitverf.
4. De Oorlog en de Verkoop aan de Suikerfabriek (1941)
De oorlog betekende het einde van de eenheid van het terrein:
Verkoop aan Raffinerie Tirlemontoise (14/10/1941): Midden in de oorlog verkocht de RBC 28a 08ca aan de Tiense Suikerfabriek.
Het Strategische Restant: Na deze verkoop bleef er 15a 57ca over. Dit perceel bevatte de zwaarst beschadigde restanten van de fabriek. Het behouden van dit "anker" was essentieel om na de oorlog de juridische rechten op de oorlogsschadevergoeding te kunnen claimen.
4. Analyse van het Grondplan en de Foto's
Het bijgevoegde grondplan toont de uitgestrektheid van het perceel bij de spoorweg. De foto's bevestigen de schaal van het gebouw: het was een volwaardige industriële site waar de oude infrastructuur van de steenbakkerij door de familie Delvoie werd omgevormd tot een moderne radiofabriek. Het complex omvatte niet alleen productieruimtes, maar ook een private garage, magazijnen en woonvertrekken voor het personeel (zoals de conciërgewoning van Horsmans).
Conclusie
Conclusie
De fabriek in de Henisstraat was het resultaat van een slimme familiale groeistrategie. Door een failliete steenbakkerij uit het eigen familiepatrimonium van de Delvoies nieuw leven in te blazen via de Radio Broadcasting Company, creëerde de groep een veilige haven voor haar productie. De operationele risico's lagen bij de huurders (de RBC-werkmaatschappijen), terwijl het onroerend goed stevig verankerd bleef in de moederstructuur.
De terrein schets:
Ligging en kadastrale aanduiding (gemeente, sectie, nummer): Maestrichterveld nr. 4455 - A219 - A222 - A223.
Oppervlakte: 38a20, totale bebouwde oppervlakte: 9a20
Page updated
Google Sites
Report abuse