History

ประวัติความเป็นมาของศาลเจ้า

และเทพเจ้าประธานของศาลเจ้า

ศาลเจ้าเจียวเองเบี้ยว / ศาลเจ้าไหหลำปากน้ำประแส หรือศาลเจ้าพ่อต้นไทร ตั้งอยู่บริเวณตลาดตอนล่าง เลขที่ 31/1 หมู่ที่ 1 ชุมชนปากน้ำประแส อ.แกลง จ.ระยอง

[Hainan Shrine, Paknam Prasae, Klaeng, Rayong, THAILAND]

เป็นศาลเจ้าที่สร้างโดยชาวจีนโพ้นทะเล โดยเฉพาะชาวจีนไหหลำ ไม่แน่ชัดว่าสร้างขึ้นเมื่อใด แต่จากหลักฐานที่พบคือ ป้ายสรรเสริญเทพเจ้าที่เก่าแก่ที่สุด จารึกรัชสมัยพระจักรพรรดิกวงสู ปีขุยกี่ (มะเส็ง ธาตุน้ำ) หรือราว พ.ศ. 2436 ตรงกับสมัยรัชกาลที่ 5 และป้ายรายนามผู้บริจาคบูรณะศาลระบุรัชสมัยพระจักรพรรดิกวงสู ปีเด็งบี่ (มะแม ธาตุไฟ) หรือราว พ.ศ. 2450 นับว่าเป็นศาลเจ้าที่เก่าแก่แห่งหนึ่งของปากน้ำประแส โดยคนประแสมักเรียกอย่างลำลองว่า ศาลเจ้าพ่อต้นไทร หรือศาลเจ้าไหหลำ

เดิมศาลแห่งนี้เป็นศาลไม้หลังคามุงกระเบื้องว่าว (หันหน้าออกทะเล หรือทิศใต้) ภายในประดิษฐานป้ายสถิตย์ของเทพเจ้า 108 พี่น้อง (จาวเอ่งเอ็งเลี้ยด) เป็นเทพเจ้าประธานตรงกลางของศาล มีเจ้าแม่สวรรค์ (เทียนโฮวเต็งหม่าย) เจ้าแม่ทับทิม (ตุ้ยบ่วยเต๋งเหนี่ยง) เจ้าแม่ไท้ฮั้ว (ไทวาเต๋งเหนี่ยง) เป็นเทพเจ้ารองอยู่ข้างซ้าย และเจ้าพ่อสามตา (หว่ากวงกง) อยู่ข้างขวา ซึ่งเทพเจ้าทั้งหมดล้วนเป็นเทพเจ้าตามความเชื่อและธรรมเนียมที่ชาวจีนไหหลำและชาวจีนโพ้นทะเลให้ความเคารพนับถือ

จนเมื่อปี พ.ศ. 2530 ได้มีการรื้อศาลไม้เดิม และก่อสร้างศาลใหม่ในรูปแบบก่ออิฐถือปูน แล้วเสร็จเมื่อปี พ.ศ. 2531 ซึ่งเป็นการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่ของศาลเจ้า

ในส่วนของประวัติการเกิดขึ้นของศาลเจ้าแห่งนี้ จากการเก็บข้อมูลของกาญจนา เหล่าโชคชัยกุล (2562) บันทึกไว้ว่า “จากเรื่องราวที่ได้จากการบอกเล่าของป้าอั้ง ผู้ซึ่งเป็นสมาชิกครอบครัวที่มีความผูกพันและดูแลศาลเจ้าแห่งนี้มาตั้งแต่ในสมัยรุ่นปู่และพ่อ ศาลเจ้านี้เป็นศาลเจ้าเก่าแก่ที่แต่เดิมตั้งหันหน้าออกไปทางทะเล และมีพื้นที่ติดกับบริเวณน้ำ สามารถเอาเรือเข้าเทียบท่าได้ ความเป็นมาของศาลเล่าเรียงต่อกันมาในชุมชนว่า สืบเนื่องจากมีชุดลอยน้ำมาติดบริเวณที่ตั้งศาล และเมื่อมีพิธีกรรมเข้าทรง ก็ได้ความว่า พ่อปู่เป็นคนไหหลำ เป็นชาวเรือมีสำเภาค้าขาย แต่เกิดเหตุถูกโจรสลัดปล้นฆ่าในทะเล คนในเรือทั้ง 108 คน ถูกฆ่าตายหมดในคราวนั้น พ่อปู่ซึ่งในตอนนั้นเป็นสมาชิกในเรือก็โดนฆ่าด้วย แล้วนำร่างโยนทิ้งทะเล จากนั้นชุดที่ท่านใส่ก็ลอยน้ำมาติดอยู่ที่บริเวณที่เป็นที่ตั้งศาลปัจจุบัน จนมีการสร้างศาลให้แก่ท่าน และตรงบริเวณนั้นในอดีตมีต้นไทรใหญ่อยู่ด้วย ท่านจึงได้รับการขนานนามว่า “เจ้าพ่อต้นไทร” ตามไป”

นี่จึงเป็นที่มาที่ชาวบ้านปากน้ำประแส เรียกขานศาลเจ้าแห่งนี้ว่า "ศาลเจ้าพ่อต้นไทร" เนื่องจากในอดีตบริเวณศาลเจ้ามีต้นไทรย้อยขนาดใหญ่ และบ่อน้ำจืดที่ชาวบ้านมาอาศัยอุปโภคบริโภคในอดีต

Jiao Eng Biao Shrine /Prasae Hainan Shrine (also called Chao Phor Ton Sai Shrine) is located near the Talad Ton Lang at No. 31/1, Moo 1, Paknam Prasae, Klaeng District, Rayong Province, THAILAND

This shrine was built by overseas Chinese, especially Hainanese. The exact date of construction is unclear, but surviving evidence includes a venerational plaque dated to the reign of Emperor Guangxu, year Gui-wei (water element) — around 1893 CE (B.E. 2436), which corresponds to the reign of King Rama V. A donor plaque recording the names of contributors to a restoration is dated to the reign of Emperor Guangxu, year Ding-wei (fire element) — around 1907 CE (B.E. 2450). This makes the shrine one of the oldest in the Paknam Prasae area. Locals commonly refer to it informally as Chao Phor Ton Sai Shrine or the Hainan Shrine.

Originally the shrine was a wooden building with a winnowing-tile roof, facing the sea (south). Inside is enshrined the central tablet of the 108 brothers siblings deities (Zhao Eng Eng Liet) as the principal deity of the shrine. Supporting deities include Mazu, the Heavenly Empress (Tianhou/Dianhou), the Goddess of the Precious Jade (Sui Wei Seng Niang), and the Taihwa Goddess (Taiwa Teng Niang) on the left; on the right is the Three-Eyed Lord (Wa Kuang Kong). All these deities are venerated according to Hainanese and overseas Chinese religious customs.

In 1987 (B.E. 2530) the original wooden shrine was demolished and a new shrine was constructed in reinforced masonry, completed in 1988 (B.E. 2531). This represented a major transformation of the shrine.

Regarding the shrine’s origin, Kanjana Laochokchayakun (2019) recorded local oral history: “From the account told by Aunt Ang, a family member who has cared for the shrine since the time of her grandfather and father, this is an ancient shrine originally facing the sea with land adjacent to water allowing boats to moor. The community’s account says that a set of clothing was found floating and washed ashore at the shrine site. During a spirit medium ritual it was revealed that the ancestor (Phor Pu) was Hainanese, a shipowner of a trading junk, who was attacked by pirates and murdered at sea. All 108 people aboard were killed; the ancestor, who was among them, was also killed and his body thrown into the sea. The clothing he wore later drifted ashore at the present shrine site, and a shrine was built for him. There used to be a large banyan tree at that spot, so he came to be called ‘Chao Phor Ton Sai’ (Father of the Banyan Tree).”

This explains why Paknam Prasae villagers call the shrine “Chao Phor Ton Sai Shrine”: historically a large hanging banyan tree stood by the shrine and a freshwater well there provided water for local residents.

ประวัติฉบับย่อของเทพเจ้า 108 พี่น้อง (จาวเอ่งเอ็งเลี้ยด - เฮียดี่กง) จากสมาคมไหหลำนครเว้ เมืองหลวงเก่าของเวียดนาม

ตามตำนานที่เล่ากันว่า ในสมัยเซียนฟงแห่งราชวงศ์ชิง มีพ่อค้าชาวไหหลำจำนวน 109 คน ออกเรือเดินทางจากท่าเพ้าไต่ (舖前港) เกาะไหหลำ ด้วยเรือสำเภา เพื่อเดินทางมาทางใต้หรือเอเชียอาคเนย์ ในขณะที่เรือผ่านมาบริเวณน่านน้ำเวียดนาม ก็เกิดพายุพัดจนเรือล่มอัปปางไป แต่โชคดีที่ผู้โดยสารในเรือสามารถว่ายน้ำเข้าฝั่งได้ด้วยความปลอดภัย ความทราบถึงจักรพรรดิเวียดนาม ได้มีความสงสัยว่าทั้ง 109 คนเป็นโจรสลัด จึงสั่งให้ประหารทั้งหมดด้วยการตัดศีรษะ โดยไม่มีการสืบสวนข้อเท็จจริงให้ชัดเจน มีเพียงพ่อครัวที่หนีออกมาได้เพียงคนเดียว

ผู้ที่ถูกประหารทั้งหมด 108 คน เป็นเพียงพ่อค้าประชาชนคนธรรมดาที่มีจิตใจดีงาม ความแค้นที่โดนกระทำด้วยความไม่ยุติธรรม ที่ไม่สามารถทำให้แจ่มแจ้งขาวสะอาดได้ และด้วยความศักดิ์สิทธิ์ของวิญญาณทั้ง 108 จึงรวมกันเป็นเทพ ทุกครั้งที่ทะเลมีคลื่นลมอันตราย เทพ 108 ก็จะคอยปกป้องช่วยเหลือผู้ที่อ่อนแอ หรือชาวเรือที่ประสบภัย โดยได้สำแดงอิทธิฤทธิ์ช่วยเหลือผู้คนมากมาย ชาวประมงของเวียดนามผู้สำนึกในพระคุณและซาบซึ้งในคุณความดี จึงได้ไปกราบทูลต่อองค์ฮ่องเต้ ฮ่องเต้จึงได้แต่งตั้งเป็นวิญญาณที่ภักดีทั้ง 108 และได้รับการยกย่องให้เป็นเทพศักดิ์สิทธิ์ทางน้ำ

ในบรรดาเมืองชายฝั่ง เช่น เวียดนาม ไทย มาเลเซีย สิงคโปร์ เมืองใหญ่หรือเมืองที่สำคัญทุกเมืองล้วนจะมีศาลเจ้าของเทพเจ้า 108 ไว้สักการะบูชา สำหรับในประเทศไทยนอกจากที่บางรักที่มีศาลเทพ 108 นี้ ทุกแห่งที่เป็นศาลเจ้าของชาวไหหลำก็จะมีป้ายสถิตย์ของเฮียดี่กงอยู่ทุกที่ไป

จากตำนานฉบับนี้ แสดงให้เห็นว่า การมีศาลเทพเจ้า 108 สถิตย์อยู่ที่ปากน้ำประแส บ่งบอกถึงการเป็นเมืองท่าสำคัญในอดีต ที่ชาวไหหลำอพยพมาค้าขาย และนำเอาสิ่งศักดิ์สิทธิ์ตามความเชื่อที่นับถือดังเช่นบรรพบุรุษ มาลงหลักปักฐานด้วย เพื่อเป็นการปกป้องคุ้มครองภัยทางทะเลนั่นเอง

ส่วนคำเรียกของเจ้าพ่อ 108 โดยมากชาวไหหลำจะเรียกว่า "เฮียดี่กง" หรือเรียกตรงตัวตามภาษาไหหลำว่า "หยักเบ้เหล่งโบ้ย" ซึ่งแปลว่า เทพพี่น้อง 108 เพราะภาษาไหหลำ คำว่า ยาโก แปลว่าพี่ชาย ส่วน เล่าดี่ แปลว่าน้องชาย จากนั้นที่เกาะไหหลำ ถ้าใครจะเดินทางมาทำการค้าหรือมาธุระเมืองไทย สิงคโปร์ มาเลเซีย อินโดนีเซีย มักจะมากราบไหว้ขอพรจากเฮียดี่กง เพื่อให้ช่วยปกปักรักษาให้เดินทางโดยสวัสดิภาพ

A SKETCH OF THE DEATH OF 108 CHINESE HAINAN MERCHANTS IN THE SEA (The History of the Hainan 108 Brothers God)

On the 18th day of the 6th month in the 4th year of the Emperor Tu Duc’s reign (i.e., on the 16 of July, 1851), the Bang Doan ship, dispatched from the Capital and stationed at the wharf of Thi Nai, under the command of the commanding Officer Ton That Thieu and the Team Leader Pham Xich, was patrolling along the coast from Thua Thien to Binh Dinh Province, meanwhile they were informed of the three suspected ships anchored at the Isle of Chiem Du in Quang Ngai Province.

The Bang Doan sailed to the place, where they really found three Chinese merchant ships. Without warning, they started firing at them. The three ships tried fleeing to the east of the sea in panic. After two days, the Bang Doan found that one of the ships got shot and badly damaged and ordered the passengers to get on board their ship for checking. Bowing down in fear, they produced their ship licenses and said that they were merchants from Hainan Island, residing in Thua Thien and Quang Ngai, and now they were on their way home. They also mentioned that they got acquainted with the Commanding

Officer... trying to prove that they were not pirates but honest people. But the Commanding Officer Ton and the Team Leader Pham pretended not to hear what they said and started searching the ships. As expected, there were no weapons at all, only merchandise was found. Although knowing that they were. honest people, Ton, motivated by greed, ordered his assistants to kill all the passengers. Their corpses were thrown into the sea. The total deaths were 107, only one of them hiding under the deck, escaped being killed by jumping into the sea. Afterwards, all the properties and goods carried in the ships were taken away by the officers and soldiers, and the three merchant ships were repainted black to disguise as pirate ships.

On the 27th of the same month, these dishonest officers also submitted a report to Emperor Tu Duc describing their achievement of defeating the pirates. But the Emperor did not much believe it. Later, on his inspecting tour to Thuan An, Emperor Tu Duc witnessed the inability of the officers and soldiers. He was so disappointed that he composed a poem to criticize about that, besides his doubt grew deeper after that.

Then, Tu Duc entrusted the Department of Justice to investigate the matter. Through interrogating the soldiers and officers of the Bang Doan, among them the Officer Tran Van Huu, being conscience stricken, finally confessed and disclosed the fact in detail. The whole matter finally came to light, and the case ended: Ton That Thieu and Pham Xich were sentenced to death by dismembering the body, five were executed by beheading, some were punished by caning and sent away to a distant land, some others were demoted. The properties of the criminals were confiscated for reparation, and the properties and goods of the victims were returned to their families.

The 108 brothers became protector deities of the sea, and their miracles led the Qing emperor to confer titles on them. Along with the goddess Shui Wei, the 108 brothers became Hainanese protector deities, and their worship spread with the Hainanese diaspora worldwide. Temples and ancestral tablets dedicated to the 108 brothers can be found wherever Hainanese communities exist.

Excerpted from "The Resistance of The Vietnamese Soldiers and People Against the Western Aggressors 1847 - 1945, Military History Vol. IlI, page 6."

Page updated

Google Sites

Report abuse