WSTĘP
Program edukacyjny "Poznaj, Przekaż, Zachowaj: Kurpiowskie Tradycje w Naszych Rękach" skierowany do uczniów klas 4-8 szkoły podstawowej to wyjątkowa podróż po bogatym dziedzictwie Kurpiowszczyzny. Celem programu jest nie tylko zapoznanie uczniów z kulturą, historią i tradycjami Kurpiów, ale także aktywne zaangażowanie ich w proces przekazywania tej wiedzy innym. Do udziału w realizacji programu zostali zaproszeni uczniowie, którzy mają wiedzę, umiejętności oraz są zaangażowani w działalność zespołów ludowych działających przy MGOK (dziewczęcy zespół śpiewaczy, gra na skrzypcach, prezentowanie gadek kurpiowskich w konkursach) oraz brali udział w różnorodnych inicjatywach związanych z kulturą kurpiowską.
Program realizowany jest w formie warsztatów, prowadzonych także przez gości, podczas których uczniowie mają okazję odkrywać kurpiowskie zwyczaje, rękodzieło, muzykę, tańce oraz język. Następnie stają się "młodymi nauczycielami", przekazując zdobytą wiedzę swoim rówieśnikom, którzy nie biorą udziału w regularnych zajęciach. Dzięki temu uczniowie nie tylko lepiej przyswajają materiał, ale również uczą się odpowiedzialności, współpracy i dzielenia się tradycjami ze szkolną oraz lokalną społecznością.
Naszym celem jest wzbudzenie w młodym pokoleniu zainteresowania regionalnym dziedzictwem kulturowym, a także rozwijanie umiejętności komunikacyjnych i społecznych poprzez edukację rówieśniczą. Wierzymy, że taka forma nauki nie tylko przybliży uczniom Kurpiowszczyznę, ale również wzmocni ich więź z własnym regionem i przeszłością.
W realizacji programu zostaną wykorzystane propozycje zajęć oraz materiały opracowane przez Leszka Czyża, które można znaleźc na stronie- edukacjaregionalna.pl/
Zapraszamy do wspólnej przygody z kurpiowską kulturą – pełnej pasji, twórczości i odkrywania!
EDYTA EJSMONT
CELE PROGRAMU
Rozwijanie wiedzy o dziedzictwie kulturowym Kurpiów, angażowanie uczniów w aktywne przekazywanie tej wiedzy innym oraz rozwijanie postaw otwartości, odpowiedzialności
i zaangażowania w różne działania lokalne.
Poznanie dziedzictwa kulturowego Kurpiowszczyzny
Uczniowie zdobędą wiedzę na temat historii, tradycji, sztuki, rzemiosła, muzyki, tańca, stroju ludowego oraz języka regionu kurpiowskiego.
Kształtowanie tożsamości regionalnej
Program ma na celu wzbudzenie dumy z lokalnych korzeni i kultywowanie poczucia przynależności do kultury Kurpiów poprzez lepsze zrozumienie ich tradycji i zwyczajów.
Rozwijanie umiejętności edukacji rówieśniczej
Uczniowie będą uczyć się, jak skutecznie przekazywać zdobytą wiedzę innym – zarówno rówieśnikom, jak i młodszym uczniom. Nauczą się prezentowania tradycji w sposób atrakcyjny i przystępny.
Wzmacnianie współpracy i odpowiedzialności społecznej
Program stawia nacisk na pracę zespołową, wzajemne wspieranie się oraz odpowiedzialność za wspólne projekty. Uczniowie nauczą się, jak wspólnie działać na rzecz zachowania lokalnego dziedzictwa kulturowego.
Rozwój kompetencji interpersonalnych i komunikacyjnych
Dzięki przekazywaniu wiedzy innym, uczniowie będą doskonalić swoje umiejętności komunikacyjne, w tym wystąpienia publiczne, argumentację oraz umiejętność słuchania i angażowania innych.
Kultywowanie szacunku dla różnorodności kulturowej
Uczniowie zrozumieją, jak ważne jest zachowanie i pielęgnowanie lokalnych tradycji, ale także będą mieli możliwość spojrzenia na różnorodność kulturową jako na wartość, którą należy szanować i pielęgnować.
Zachęcanie do twórczej aktywności i innowacyjności
Uczniowie będą mieli okazję uczestniczyć w różnorodnych warsztatach i spotkaniach z osobami zajmującymi się kurpiowsczyzną.
METODY PRACY
Metoda warsztatowa
Udział w praktycznych warsztatach, umożliwiajacych uczniom praktyczne doświadczenie kultury i tradycji Kurpiów.
Metoda projektowa
Uczniowie będą pracować w grupach nad wspólnymi projektami związanymi z wybraną dziedziną kurpiowskiej kultury. Każda grupa będzie miała za zadanie zgłębić dany temat (np. stroje ludowe, kuchnia, zwyczaje świąteczne), a następnie przygotować prezentację, wystawę lub wydarzenie, które przedstawi innym uczniom.
Edukacja rówieśnicza (peer teaching)
Ważnym elementem programu jest nauka przez nauczanie innych. Uczniowie będą mieli za zadanie przekazywać zdobytą wiedzę rówieśnikom oraz młodszym uczniom, przygotowując pokazy, warsztaty czy lekcje, co pozwoli im lepiej przyswoić materiał i rozwinąć umiejętności komunikacyjne.
Zajęcia terenowe i wycieczki edukacyjne
Program zakłada organizację wycieczek do regionu Kurpiowszczyzny, muzeów etnograficznych czy skansenów, gdzie uczniowie będą mogli zobaczyć na żywo miejsca związane z kulturą i historią Kurpiów. Zajęcia w terenie pomogą uczniom lepiej zrozumieć znaczenie dziedzictwa kulturowego.
Metoda dramy i inscenizacji
Uczniowie będą mieli okazję odgrywać scenki, przedstawienia lub inscenizacje tradycyjnych kurpiowskich zwyczajów (np. obrzędy świąteczne, wesela, prace w gospodarstwie), co pozwoli na lepsze zrozumienie kultury Kurpiów poprzez odtwarzanie ról.
Metoda pokazów i prezentacji
Uczniowie będą przygotowywać pokazy i prezentacje dla innych uczniów oraz społeczności szkolnej. Może to być wystawa prac rękodzielniczych, prezentacja multimedialna, koncert muzyki kurpiowskiej czy uczenie pieśni.
Praca z materiałami źródłowymi i multimediami
Uczniowie będą korzystać z różnych materiałów, takich jak filmy dokumentalne, nagrania muzyczne, teksty historyczne, fotografie, a także współczesne źródła cyfrowe. Dzięki temu będą mogli poszerzyć wiedzę o Kurpiach, korzystając z nowoczesnych technologii.
Kreatywne prace plastyczne i rękodzielnicze
Mogą to być warsztaty robienia wycinanek, haftu, rzeźby czy tworzenia ozdób świątecznych inspirowanych kurpiowskim wzornictwem.
Dyskusje i debaty
Dyskusje na temat roli dziedzictwa kulturowego w życiu współczesnym, różnorodności kulturowej oraz znaczenia zachowywania tradycji regionalnych. Dyskusje mają na celu rozwój krytycznego myślenia i umiejętności argumentacji.
ŚRODKI DYDAKTYCZNE
Materiały audiowizualne
Filmy dokumentalne, nagrania muzyki kurpiowskiej, prezentacje multimedialne oraz zdjęcia historyczne i współczesne przedstawiające życie i kulturę Kurpiów. Pomogą one uczniom zobaczyć autentyczne elementy tradycji oraz lepiej zrozumieć kontekst historyczny i społeczny regionu.
Kostiumy i stroje ludowe
Oryginalne lub zrekonstruowane stroje kurpiowskie, które uczniowie mogą przymierzać i poznawać ich symbolikę oraz znaczenie. Dzięki temu uczniowie w sposób praktyczny doświadczą tradycji, ucząc się o kolorach, materiałach i ozdobach charakterystycznych dla regionu.
Eksponaty i rekwizyty rzemieślnicze
Narzędzia i materiały związane z tradycyjnymi zawodami i rękodziełem Kurpiów, takie jak przyrządy do wycinanek, haftowania, obróbki drewna czy garncarstwa. Uczniowie będą mieli okazję pracować z tymi narzędziami podczas warsztatów praktycznych, poznając techniki twórczości ludowej.
Instrumenty muzyczne
Tradycyjne instrumenty ludowe, np. ligawki, bębenki, skrzypce, które będą wykorzystywane podczas zajęć muzycznych. Uczniowie będą mogli spróbować gry na instrumentach, poznając muzykę kurpiowską i jej rolę w obrzędach oraz codziennym życiu Kurpiów.
Karty pracy i materiały dydaktyczne
Specjalnie przygotowane karty pracy z zadaniami, zagadkami, krzyżówkami i ćwiczeniami nawiązującymi do kurpiowskiej kultury. Pomogą one uczniom w utrwaleniu zdobytej wiedzy poprzez pracę indywidualną lub grupową.
Multimedialne prezentacje i aplikacje edukacyjne
Interaktywne prezentacje, mapy i aplikacje, które pozwolą uczniom na poznanie historii i geografii Kurpiowszczyzny w nowoczesny sposób. Aplikacje mogą zawierać gry edukacyjne lub quizy dotyczące kultury Kurpiów, co pomoże uczniom angażować się w proces nauczania w atrakcyjny sposób.
Eksponaty etnograficzne i rękodzielnicze
Przykłady tradycyjnych wycinanek, haftów, rzeźb, garnków i innych rękodzieł kurpiowskich. Uczniowie będą mogli zobaczyć oryginalne dzieła sztuki ludowej, a także sami spróbować swoich sił w tworzeniu własnych prac inspirowanych tradycją.
Literatura i źródła historyczne
Książki, artykuły i broszury o historii, zwyczajach i obrzędach Kurpiów, zarówno te napisane przez etnografów, jak i literaturę dla dzieci i młodzieży, które przybliżą kulturę kurpiowską w przystępny sposób. Teksty te będą wykorzystywane do czytania, analizowania i dyskutowania na zajęciach.
Plansze i plakaty edukacyjne
Wizualne pomoce dydaktyczne przedstawiające mapy regionu Kurpiowszczyzny, elementy stroju ludowego, tradycyjne tańce, rzemiosła czy obrzędy. Plansze mogą być stałym elementem dekoracyjnym klasy lub sali, w której odbywają się zajęcia, pomagając uczniom w codziennym kontakcie z tematyką programu.
Zestawy plastyczne
Materiały potrzebne do rękodzieła, takie jak kolorowy papier do wycinanek (nici i tkaniny do haftu, farby, glina, drewno czy narzędzia do rzeźbienia). Uczniowie będą korzystać z tych materiałów podczas warsztatów praktycznych, co pozwoli im na kreatywną pracę z kurpiowskim wzornictwem i technikami artystycznymi.
NARZĘDZIA TIK
Quizy online i platformy do tworzenia gier
Uczniowie będą korzystać z platform takich jak Kahoot!, Quizizz, aby tworzyć interaktywne quizy dotyczące kurpiowskich tradycji. Te narzędzia pozwolą na angażujące powtórki materiału oraz ocenianie wiedzy.
Pokoje zagadek (Escape Room)
Uczniowie zaprojektują pokoje zagadek związane z kulturą Kurpiów, wykorzystując narzędzia takie jak Genially. Dzięki temu będą mogli tworzyć interaktywne gry, które zaangażują innych uczniów w rozwiązywanie zadań związanych z tradycjami regionu.
3.Tworzenie prezentacji w Canva
Uczniowie będą mogli korzystać z Canva, aby projektować atrakcyjne prezentacje na temat kurpiowskich zwyczajów, rzemiosła i tradycji. Narzędzie to pozwoli na łatwe tworzenie wizualnie przyciągających materiałów.
4. Współpraca w chmurze
Uczniowie będą korzystać z narzędzi do współpracy online, takich jak Google Workspace (Docs, Slides) aby wspólnie pracować nad projektami, dokumentami i prezentacjami, co ułatwi wymianę informacji i pomysłów.
5.Tworzenie zasobów multimedialnych
Uczniowie będą mogli nagrywać filmy i podcasty dotyczące tradycji kurpiowskich, wykorzystując narzędzia takie jak WeVideo, co pomoże w praktycznym zastosowaniu wiedzy o lokalnej kulturze.
6.Aplikacje edukacyjne
Uczniowie będą korzystać z aplikacji, które oferują interaktywne zadania i ćwiczenia dotyczące kurpiowskiej kultury, takich jak Quizlet. LearningApps, Wordwall