Wprowadzenie

Rozważania nad historią urbanistyki i morfologii urbanistycznej tradycyjnie prowadzone były na podstawie małoskalowych planów dwuwymiarowych. Wprowadzenie technik komputerowych i narzędzi GIS umożliwiło zwiększenie dokładności tych planów oraz wprowadzenie nowych warstw informacji. Jednak dopiero wprowadzenie skaningu laserowego i techniki modelowania struktury ruchu na podstawie danych fotogrametrycznych umożliwiło dodanie trzeciego wymiaru do badań struktury miasta. Techniki te wykorzystywano do dokumentowania architektury, przede wszystkim pojedynczych budowli, rzadziej większych budowli, jak mury obronne. Pozyskanie danych dla całego miasta, nawet niewielkiego, było pracochłonnym, czasochłonnym zadaniem wymagającym zebrania dużej ilości danych, których opracowanie wymagało dużej mocy obliczeniowej.

Metoda

Celem wyjazdów badawczych było pozyskanie danych do pomiarów i rekonstrukcji pierwotnego układu morfologicznego miast regularnych do celów porównawczych. Wyzwaniem było przetestowanie w warunkach polowych aparatury pomiarowej i innowacyjnego sposobu prowadzenia pomiarów w ruchu. Dr inż. Bartek Ćmielewski z Labscan3D działającego przy Katedrze Historii Architektury Sztuki i Techniki Politechniki Wrocławskiej opracował aparaturę umożliwiająwcą wykonanie skanowiania  wszystkich ulic miejscowości w zaledwie kilka godzin. Aparatura składa się z dwóch lidarów oraz odbiornika GPS zamocowanych na ergonomicznym stelażu w formie plecaka. 

Badane lokalizacje w Toskanii:

Rigomagno

Talamone

Massa Maritima

Roccalbegna

Paganico

Badane lokalizacje w Oksytanii: 

Reaville

Tournon d'Agenais

Monflanquin

Monpazier

Castelfranc

Wyniki

Aparatura została przetestowana na próbie 10 stanowisk - 5 średniowiecznych osad w Toskanii we Włioszech i  5 w Oksytanii we Francji. Wszystkie miasteczka mają regularne układy i częściowo zachowane średniowieczne domy. Zastosowana metoda pozwoliła na uzyskanie w krótkim czasie chmury punktów obejmującej wszystkie ulice wraz z domami. Pozyskana chmura punktów będzie podstawą do pobrania wymiarów elementów morfologii miasta (szerokości ulic, bloków zabudowy, placów) oraz umożliwi identyfikację granic pierwotnej średniowiecznej zabudowy.  Wykonaliśmy także weryfikacyjne badania pomiarowe i fotogrametrię wybranych elewacji.

Zastosowana przez nas metoda pozyskiwania danych w połączeniu z innymi metodami (fotogrametria) może być szeroko stosowana w inwentaryzacji układów urbanistycznych, obiektów architektonicznych i archeologicznych oraz w monitoringu konserwatorskim dziedzictwa kulturowego.

Co dalej? 

Teraz  czeka nas obróbka uzyskanej chmury punktów i przeprowadzenie pomiarów na danych ze skanowania.