หน่วยที่ 2: วิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิต 

🧬 บทที่ 2 : วิวัฒนาการของสิ่งมีชีวิต (Evolution)

💡 ความหมายของวิวัฒนาการ

วิวัฒนาการ (Evolution) คือ กระบวนการเปลี่ยนแปลงลักษณะของสิ่งมีชีวิตจากอดีตจนถึงปัจจุบัน
ทำให้เกิดความหลากหลายของสิ่งมีชีวิต และสิ่งมีชีวิตที่อยู่รอดได้ดีในสภาพแวดล้อมหนึ่ง ๆ

ประเภทหลักฐาน ตัวอย่าง / คำอธิบาย

🦴 ซากดึกดำบรรพ์ (Fossil) แสดงการเปลี่ยนแปลงของสิ่งมีชีวิตในแต่ละยุค เช่น ม้าบรรพบุรุษมีนิ้วมาก → ปัจจุบันมีนิ้วเดียว

🐓 โครงสร้างเปรียบเทียบ (Comparative Anatomy) เช่น ปีกค้างคาว แขนคน ครีบวาฬ — โครงสร้างคล้ายกันแต่หน้าที่ต่างกัน → Homologous structures

🧬 ชีวเคมี (Biochemistry) สิ่งมีชีวิตต่างชนิดมีลำดับ DNA หรือโปรตีนคล้ายกัน แสดงว่ามีบรรพบุรุษร่วมกัน

🐣 ตัวอ่อน (Embryology) ตัวอ่อนของสัตว์มีกระดูกสันหลังมีลักษณะคล้ายกันช่วงแรก

🌍 ภูมิศาสตร์ของสิ่งมีชีวิต (Biogeography) สิ่งมีชีวิตที่อยู่ต่างพื้นที่มีลักษณะเฉพาะที่ปรับตัวตามสิ่งแวดล้อม เช่น เต่ายักษ์กาลาปากอส

🧠 2. ทฤษฎีวิวัฒนาการที่สำคัญ

🔹 ลามาร์ก (Jean Lamarck)

• เชื่อว่า “การใช้หรือไม่ใช้ อวัยวะทำให้อวัยวะนั้นเปลี่ยนแปลงและส่งต่อไปยังลูกหลานได้”

• ตัวอย่าง: ยีราฟคอยาว เพราะพยายามยืดคอ

• ❌ ปัจจุบันไม่เป็นที่ยอมรับ (เพราะยีนไม่เปลี่ยนจากการใช้/ไม่ใช้)

🔹 ดาร์วิน (Charles Darwin)

• เสนอแนวคิด การคัดเลือกโดยธรรมชาติ (Natural Selection)
  สิ่งมีชีวิตที่ “มีลักษณะเหมาะสม” จะอยู่รอดและสืบพันธุ์ได้มากกว่า

• ตัวอย่าง: นกฟินช์บนเกาะกาลาปากอสมีจะงอยปากต่างกันเพราะอาหารต่างกัน

🌿 3. กลไกของวิวัฒนาการ

สิ่งมีชีวิตเกิดความแตกต่างกันได้จากหลายสาเหตุ เช่น

1. การกลายพันธุ์ (Mutation) → ทำให้เกิดยีนใหม่ ๆ

2. การสืบพันธุ์แบบอาศัยเพศ → ทำให้เกิดความหลากหลายทางพันธุกรรม

3. การคัดเลือกโดยธรรมชาติ → สิ่งมีชีวิตที่เหมาะสมอยู่รอด

4. การย้ายถิ่นของประชากร (Migration / Gene flow) → แลกเปลี่ยนยีนระหว่างประชากร

5. การคัดเลือกโดยบังเอิญ (Genetic drift) → การเปลี่ยนแปลงความถี่ยีนโดยบังเอิญในประชากรขนาดเล็ก

🧬 4. การเกิดสปีชีส์ใหม่ (Speciation)

คือ การที่ประชากรหนึ่งกลายเป็นสิ่งมีชีวิตชนิดใหม่

• เกิดจากการ แยกทางภูมิศาสตร์ (Geographical isolation) เช่น ภูเขา แม่น้ำ

• หรือ แยกทางพฤติกรรม (Behavioral isolation) เช่น ฤดูผสมพันธุ์ต่างกัน

🌳 5. แผนภูมิสายวิวัฒนาการ (Phylogenetic tree)

• ใช้แสดงความสัมพันธ์ของสิ่งมีชีวิต

• สาขาที่ใกล้กัน = มีบรรพบุรุษร่วมกันใกล้เคียง

🧭 6. วิวัฒนาการของมนุษย์ (Human Evolution)

• มนุษย์สมัยใหม่ชื่อวิทยาศาสตร์คือ Homo sapiens

• มีบรรพบุรุษร่วมกับลิงใหญ่ (Great apes)

• วิวัฒนาการจาก Australopithecus → Homo habilis → Homo erectus → Homo sapiens

• ลักษณะที่พัฒนาเด่น: เดินสองขา, สมองใหญ่ขึ้น, ใช้เครื่องมือได้, มีภาษา