หน่วยที่ 1: พันธุกรรม 

🧬 สรุปชีววิทยา ม.6 บทที่ 1 : พันธุกรรม (Genetics)

1. ความหมายของพันธุกรรม

• พันธุกรรม (Genetics) คือ ศึกษาเกี่ยวกับการถ่ายทอดลักษณะทางพันธุกรรมจากพ่อแม่ไปยังลูกหลาน

• ลักษณะทางพันธุกรรม (Traits) เช่น สีตา รูปร่างดอก สีของเมล็ด

2. ยีน (Gene)

• คือ หน่วยพื้นฐานของพันธุกรรม ควบคุมการแสดงลักษณะต่าง ๆ

• อยู่บน โครโมโซม (Chromosome)

• ยีนประกอบด้วย ดีเอ็นเอ (DNA) ซึ่งเก็บรหัสพันธุกรรมไว้ในรูปของ เบสไนโตรเจน
  (A–T, G–C)

3. โครโมโซม (Chromosome)

• อยู่ในนิวเคลียสของเซลล์

• มนุษย์มี 46 แท่ง (23 คู่) → คู่ที่ 23 คือ โครโมโซมเพศ (Sex chromosome)

  • เพศชาย: XY

  • เพศหญิง: XX

4. การค้นคว้าของเมนเดล (Mendel)

• เกรกอร์ เมนเดล เป็นบิดาแห่งพันธุศาสตร์

• ทดลองกับ ต้นถั่วลันเตา (Pea plant)

• สรุปได้เป็น กฎของเมนเดล

🔹 กฎข้อที่ 1 : การแยกของยีน (Law of Segregation)

แต่ละลักษณะถูกควบคุมโดยยีนคู่หนึ่ง (อัลลีล 2 แบบ)
ยีนจากพ่อและแม่จะแยกกันไปอยู่ในเซลล์สืบพันธุ์

🔹 กฎข้อที่ 2 : การรวมกลุ่มอย่างอิสระ (Law of Independent Assortment)

ยีนแต่ละคู่แยกออกจากกันอย่างอิสระ → ทำให้เกิดความหลากหลายทางพันธุกรรม

6 การถ่ายทอดลักษณะพันธุกรรม

• การผสมพันธุ์แบบเมนเดล (Monohybrid & Dihybrid cross)

• การถ่ายทอดแบบไม่เป็นไปตามเมนเดล เช่น

  • ยีนร่วมเด่น (Codominance) เช่น เลือดกรุ๊ป AB

  • ยีนเด่นไม่สมบูรณ์ (Incomplete dominance) เช่น ดอกสีชมพู (ผสมแดงกับขาว)

  • ยีนหลายอัลลีล (Multiple alleles)

  • ยีนหลายคู่ควบคุมลักษณะเดียว (Polygenic traits) เช่น สีผิว

7. ความผิดปกติทางพันธุกรรม

• เกิดจากการกลายพันธุ์ของยีนหรือโครโมโซม
  ตัวอย่างเช่น

• ดาวน์ซินโดรม (โครโมโซมคู่ที่ 21 เกิน 1 แท่ง)

• เฮโมฟีเลีย (เลือดออกง่ายหยุดยาก – ยีนบนโครโมโซม X)

• ธาลัสซีเมีย (เม็ดเลือดแดงผิดปกติ)

8. การประยุกต์ใช้ความรู้พันธุกรรม

• การคัดเลือกพันธุ์พืชและสัตว์

• การตรวจโรคทางพันธุกรรม

• เทคโนโลยีชีวภาพ เช่น ดีเอ็นเอรีคอมบิแนนท์ (Recombinant DNA), โคลนนิ่ง, จีโนมิกส์