เว็บไซต์เก็บผลงานออนไลน์  (E-Portfolio)  :::  นางสาวกิตติยา ยอดเงิน  โรงเรียนบ้านหนองโค้ง

ประจำปีงบประมาณ 2568 (1 ตุลาคม 2568 - 30 กันยายน 2569) 

ข้าพเจ้าขอแสดงเจตจำนงในการจัดทำข้อตกลงในการพัฒนางานตำแหน่งครูผู้ช่วย ยังไม่มีวิทยฐานะ

ซึ่งเป็นตำแหน่งที่ดำรงอยู่ในปัจจุบันกับผู้อำนวยการสถานศึกษา ไว้ดังต่อไปนี้

ประเด็นที่ท้าทายในการพัฒนาผลลัพธ์การเรียนรู้ของผู้เรียนของผู้จัดทำข้อตกลง ซึ่งปัจจุบัน ดำรงตำแหน่งครูผู้ช่วย ไม่มีวิทยฐานะ ต้องแสดงให้เห็นถึงระดับการปฏิบัติที่คาดหวัง คือ การปรับประยุกต์  การจัดการเรียนรู้และการพัฒนาคุณภาพการเรียนรู้ของผู้เรียน ให้เกิดการเปลี่ยนแปลงไปในทางที่ดีขึ้นหรือมีการพัฒนามากขึ้น (ทั้งนี้ ประเด็นท้าทายอาจจะแสดงให้เห็นถึงระดับการปฏิบัติที่คาดหวังในวิทยฐานะที่สูงกว่าได้)

ประเด็นท้าทาย เรื่อง การพัฒนาความสามารถในการแยกแยะสระและการประสมคำภาษาไทย โดยใช้รูปแบบการสอน B-L-E-N-D ร่วมกับแนวคิด Brain-Based Learning ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1

1. สภาพปัญหาการจัดการเรียนรู้และคุณภาพการเรียนรู้ของผู้เรียน
ภาษาไทยเป็นเอกลักษณ์ของชาติและเป็นเครื่องมือสำคัญในการสื่อสาร การแสวงหาความรู้ และการพัฒนาทักษะการคิดขั้นสูงอันเป็นรากฐานของการเรียนรู้ในทุกกลุ่มสาระการเรียนรู้ การจัดการศึกษาในระดับชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ถือเป็น "ช่วงวัยวิกฤต" (Critical Period) ของการปูพื้นฐานทักษะการอ่านและการเขียนสะกดคำ หากนักเรียนไม่สามารถสะกดคำและอ่านออกเขียนได้ในระดับชั้นนี้ จะส่งผลกระทบเป็นโดมิโนต่อผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนในระดับชั้นที่สูงขึ้น สอดคล้องกับวิสัยทัศน์ของโรงเรียนบ้านหนองโค้งที่มุ่งเน้นการเป็น "โรงเรียนคุณภาพ" ซึ่งต้องให้ความสำคัญกับการยกระดับคุณภาพผู้เรียนตั้งแต่ระดับปฐมวัยและประถมศึกษาตอนต้น เพื่อสร้างความพร้อมในการเรียนรู้และการสร้างทักษะในอนาคต  

         จากการจัดการเรียนรู้ในรายวิชาการอ่านและการเขียนภาษาไทย ชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 ปีการศึกษา 2568 ที่ผ่านมา ผู้วิจัยพบสภาพปัญหาสำคัญคือ นักเรียนส่วนใหญ่ยังไม่สามารถประสมคำได้อย่างถูกต้อง โดยมีสาเหตุหลักมาจาก "ความสับสนในเรื่องสระและการแยกแยะรูปทรงสระไม่ได้" เนื่องจากธรรมชาติของสระในภาษาไทยมีความซับซ้อน มีตำแหน่งที่อยู่รอบพยัญชนะต้น ทั้งด้านหน้า ด้านหลัง ด้านบน และด้านล่าง รวมถึงสระบางตัวยังมีการเปลี่ยนรูปและลดรูปเมื่อมีตัวสะกด ทำให้นักเรียนในวัย 6-7 ปี ซึ่งยังมีกระบวนการคิดที่ยึดรูปธรรมเป็นหลัก เกิดความสับสนเชิงทัศนภาพ (Visual Confusion) ประกอบกับการจัดการเรียนรู้แบบดั้งเดิมที่เน้นการท่องจำเชิงนามธรรม (Rote Memorization) ขัดแย้งกับธรรมชาติการทำงานของสมองของเด็กวัยนี้ ส่งผลให้นักเรียนเกิดความเครียด ละเลยความสนใจ และไม่สามารถนำคำไปประยุกต์ใช้ในบริบทที่ถูกต้องได้ การพัฒนาเชิงรุกเพื่อปรับเปลี่ยนวิธีการจัดการเรียนรู้จึงเป็นสิ่งจำเป็นเร่งด่วนในการรักษามาตรฐานคุณภาพการศึกษาภาพรวมระดับยอดเยี่ยมของสถานศึกษาไว้ 

      เพื่อก้าวข้ามความท้าทายดังกล่าว ผู้วิจัยจึงได้บูรณาการแนวคิด การเรียนรู้ที่ฐานสมอง (Brain-Based Learning : BBL) และ การเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) เข้าด้วยกัน เนื่องจากหลักการของ BBL ชี้ให้เห็นว่า สมองของเด็กวัยเริ่มเรียนเรียนรู้และจดจำได้ดีที่สุดผ่านประสาทสัมผัสที่หลากหลาย (Multisensory) การใช้โค้ดสีแยกแยะระบบข้อมูล สภาวะแวดล้อมที่ผ่อนคลายแต่ท้าทาย และการเคลื่อนไหวร่างกาย (Kinesthetic Learning) เพื่อกระตุ้นสารสื่อประสาท เมื่อนำมาผสานกับการเรียนรู้เชิงรุก (Active Learning) ที่เปลี่ยนบทบาทของผู้เรียนจากผู้รับข้อมูล (Passive Receiver) ให้เป็นผู้ลงมือปฏิบัติ (Active Doer) ผ่านเกม กิจกรรมฐานกาย และการสร้างสรรค์คำในบริบทที่มีความหมาย จะช่วยเปลี่ยนกระบวนการท่องจำที่น่าเบื่อหน่าย ให้กลายเป็นการฝึกปฏิบัติที่สนุกสนาน และย้ายข้อมูลความรู้จากความจำระยะสั้น (Short-term Memory) ไปสู่ความจำระยะยาว (Long-term Memory) ได้อย่างมีประสิทธิภาพ

ด้วยเหตุผลและความจำเป็นดังกล่าว ผู้วิจัยจึงได้ออกแบบและพัฒนา รูปแบบการสอน B-L-E-N-D ซึ่งเป็นโมเดลการสอนที่ร้อยเรียงขั้นตอนการจัดกิจกรรมอย่างเป็นระบบ 5 ขั้นตอน ได้แก่

• B (Brain Readiness) การเตรียมความพร้อมและกระตุ้นคลื่นสมอง

• L (Look & Color) การใช้ทัศนภาพและโค้ดสีตรึงความจำสระ

• E (Explore & Play) การสำรวจและสัมผัสรูปทรงสระผ่านประสาทสัมผัสและการเล่น

• N (New Word Creation) การรังสรรค์ประสมคำใหม่เชิงรุก และ

• D (Doing in Context) การนำคำไปประยุกต์ใช้ในบริบทจริง

เพื่อนำมาใช้ใน “การพัฒนาความสามารถในการแยกแยะสระและการประสมคำภาษาไทย โดยใช้รูปแบบการสอน B-L-E-N-D ร่วมกับแนวคิด Brain-Based Learning ของนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1” นวัตกรรมนี้ไม่เพียงแต่จะช่วยแก้ปัญหาการสะกดคำผิดและการสับสนสระของนักเรียนได้อย่างยั่งยืนเท่านั้น แต่ยังช่วยส่งเสริมเจตคติที่ดีต่อการเรียนภาษาไทย และเป็นแนวปฏิบัติที่ดี (Best Practice) ในการจัดการเรียนรู้เชิงรุกที่สอดรับกับนโยบายการขับเคลื่อนโรงเรียนคุณภาพของโรงเรียนบ้านหนองโค้งสืบไป

2. วิธีการดำเนินการให้บรรลุผล
กระบวนการพัฒนาสื่อนวัตกรรมและรูปแบบการสอนครั้งนี้ ดำเนินการอย่างเป็นระบบผ่าน 5 ขั้นตอนหลัก ดังนี้

1.       ขั้นวิเคราะห์ (Analysis: A)

·        วิเคราะห์ปัญหา: ศึกษาข้อมูลผลสัมฤทธิ์และบันทึกหลังการสอนวิชาภาษาไทย ชั้น ป.1 ปีการศึกษา 2568 โรงเรียนบ้านหนองโค้ง เพื่อจำแนกกลุ่มสระที่นักเรียนมักสับสนและระบุพฤติกรรมการประสมคำที่ผิดพลาด

·        วิเคราะห์หลักสูตรและเนื้อหา: ศึกษาหลักสูตรแกนกลางการศึกษาขั้นพื้นฐานฯ กลุ่มสาระการเรียนรู้ภาษาไทย ชั้น ป.1 สาระที่ 4 หลักการใช้ภาษาไทย เรื่องรูปและเสียงของสระ และกระบวนการแจกลูกสะกดคำ

·        วิเคราะห์ผู้เรียน: ศึกษาจิตวิทยาพัฒนาการและทฤษฎีการทำงานของสมองเด็กวัย 6-7 ปี (ป.1) พบว่ามีช่วงความสนใจสั้น ตอบสนองต่อสีภาพ การสัมผัส และการเคลื่อนไหว (Kinesthetic & Visual Learners)

2.       ขั้นออกแบบ (Design: D)

·        ออกแบบโครงสร้างโมเดล B-L-E-N-D: วางพิมพ์เขียวแผนการจัดการเรียนรู้ภาษาไทย 5 ขั้นตอนตามแนวคิด BBL และ Active Learning

·        ออกแบบสื่อประกอบการสอน: วางรูปแบบสื่อการสอนที่ตอบประสาทสัมผัส เช่น การ์ดคำแยกโค้ดสี (Color-coding), แผ่นเกมเดินฐานสระ, และนิทานสระหรรษา

·        ออกแบบเครื่องมือวัดผล: ร่างแบบทดสอบวัดความสามารถในการแยกแยะสระและการประสมคำ ให้ครอบคลุมทั้งการอ่านออกเสียงและการเขียนสะกดคำ

3.       ขั้นพัฒนา (Development: D)

·        จัดทำนวัตกรรม: ผลิตคู่มือการใช้รูปแบบการสอน B-L-E-N-D, แผนการจัดการเรียนรู้ และชุดสื่อรูปธรรมตามที่ได้ออกแบบไว้

·        ตรวจสอบคุณภาพโดยผู้เชี่ยวชาญ: นำรูปแบบการสอน แผน และเครื่องมือวัดผล เสนอต่อผู้เชี่ยวชาญจำนวน 3-5 ท่าน (ด้านการสอนภาษาไทย ด้านสื่อนวัตกรรม และด้านการวัดประเมินผล) เพื่อประเมินความเหมาะสมและหาค่าดัชนีความสอดคล้อง (IOC)

·        ปรับปรุงและทดลองใช้ (Try-out): นำนวัตกรรมมาปรับปรุงตามคำแนะนำของผู้เชี่ยวชาญ แล้วนำไปทดลองใช้กับนักเรียนชั้น ป.1 ที่ไม่ใช่กลุ่มเป้าหมาย เพื่อหาข้อบกพร่องของสื่อและประเมินเวลาที่ใช้จริง ก่อนนำไปปรับปรุงให้สมบูรณ์

4.       ขั้นทดลองใช้ (Implementation: I)

นำรูปแบบการสอน B-L-E-N-D ไปปฏิบัติการสอนจริงกับนักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 โรงเรียนบ้านหนองโค้ง โดยมีกระบวนการดังนี้:

·        Pre-test: ทำการทดสอบก่อนเรียนเพื่อเก็บคะแนนฐานข้อมูลเดิม

·        Action (5 ขั้นตอน B-L-E-N-D): จัดการเรียนรู้ตามแผน B-L-E-N-D ตั้งแต่ขั้นกระตุ้นสมอง (Brain Readiness), สร้างภาพจำด้วยสี (Look & Color), ลงมือทำผ่านเกม (Explore & Play), ประสมคำใหม่ (New Word Creation) ไปจนถึงการใช้ในบริบทจริง (Doing in Context)

·        Post-test: ทำการทดสอบหลังเรียนเมื่อสิ้นสุดรอบการจัดกิจกรรม

5.       ขั้นประเมินผล (Evaluation: E)

·        ประเมินผลสัมฤทธิ์: นำคะแนนก่อนเรียนและหลังเรียนมาวิเคราะห์ทางสถิติเพื่อเปรียบเทียบพัฒนาการ

·        ประเมินความพึงพอใจ: ให้นักเรียนทำแบบประเมินความพึงพอใจที่มีต่อกิจกรรม

·        ถอดบทเรียน (PLC): นำผลลัพธ์เข้าสู่กระบวนการชุมชนแห่งการเรียนรู้ทางวิชาชีพ (PLC) ของครูในโรงเรียน เพื่อแลกเปลี่ยนและบันทึกเป็นแนวปฏิบัติที่ดี (Best Practice) ของสถานศึกษา

3. ผลลัพธ์การพัฒนาที่คาดหวัง
3.1 เชิงปริมาณ

    นักเรียนชั้นประถมศึกษาปีที่ 1 โรงเรียนบ้านหนองโค้ง จำนวน 25 คน มีคะแนนผลสัมฤทธิ์ทางการเรียนด้านการแยกแยะสระและการประสมคำภาษาไทย หลังเรียนผ่านเกณฑ์ร้อยละ 80 ของคะแนนเต็ม

   3.2 เชิงคุณภาพ

    นักเรียนมีทักษะกระบวนการสะกดคำและประสมคำภาษาไทย และสามารถนำคำไปประยุกต์ใช้เพื่อการอ่านและการเขียนในบริบทต่างๆ ได้อย่างถูกต้องเหมาะสมตามวัย เกิดการเปลี่ยนแปลงจากวัฒนธรรมการท่องจำ สู่ ห้องเรียนเชิงรุกที่สมองเปิดรับการเรียนรู้ (Brain-Compatible Classroom) นักเรียนมีความสุข สนุกสนาน และมีเจตคติที่ดีต่อการเรียนภาษาไทย 

ลงชื่อ กิตติยา ยอดเงิน
(นางสาวกิตติยา ยอดเงิน)
ครูผู้ช่วย
ผู้จัดทำข้อตกลงในการพัฒนางาน
28 พฤศจิกายน พ.ศ. 2568