Toen ik afscheid moest nemen van mijn moeder in 2011 na een ziekbed deed dat natuurlijk pijn, toen ik afscheid moest nemen van mijn vader in 2024 deed dit opnieuw pijn. Maar ze zijn bij de Eeuwige en dan is het verwerken van die pijn wel minder. Maar missen doe ik ze, moederziel en nu ook vaderziel alleen realiseerde mijn broer en ik dat wij nu de oudsten zijn, de vraagbaak, de schouders om uit te huilen. Bij de uitvaart van mijn vader heb ik genoemd dat zijn ontwaken uit een coma (6 weken) na een verkeersongeluk in 1970 een wonder was, een Gods wonder. Dat ik nog geboren werd in 1973 was dan evenzeer een wonder. Ook mijn moeder keek de dood in haar ogen toen ik klein was. Maar veel en veel belangrijker is dat Hij en alleen Hij regeert, het leven geeft en weer neemt. Alle angst en pijn verdwijnt als je gelooft. Dan is afscheid nemen moeilijk maar te verwerken. Eerder nam ik afscheid van een collega en ook een soort vriendin / vertrouwensperoon (die naar Moldavie is vertrokken) Dan komt het onvermijdelijke andere afscheid. Hoe de zegen van de Allerhoogste mag doorklinken, daarbij denk ik dankbaar terug aan de woorden die uitgesproken zijn tijdens de huwelijks inzegening van mijn wijlen ouders in 1966 en die ik op 'band' heb. "Belooft en verklaart gij tegenover God en zijn gemeente dat u beide trouw zal blijven, zult wandelen overeenkomstig het Heilig evangelie, en als de Heere u kinderen wilt geven dat gij die zult opvoeden in de vreze van Zijn naam". Mijn beide ouders antwoorden volmondig met : Ja. Dat doet me direct denken aan de niet formeel Joodse huwelijksplechtigheid tussen mij en mijn vrouw in Israel. Samen onder de Choepa mocht ik de woorden uitspreken in het Hebreeuws woorden waarmee ook ik mijn trouw uitspreek naar mijn vrouw. Woorden die er toe doen, soms in moeilijke tijden zijn er dingen die dan voorkomen die niet tot Zijn eer zijn en dan is het goed als die andere persoon waarvan ik afscheid moest nemen me met de neus op de feiten drukt hoe Heilig het huwelijk is. Maar ook hoe moeiljk dit afscheid ook kan zijn met tranen en pijn. Een aantal banden met personen laten een onuitwisbare gedachte achter. Dagen en dagen nadenken en dan toch komt het echte afscheid nemen.... Soms is dat dan maar het beste! En zoals in het plaatje al beschreven 'het verhaal was nog niet af' maar nu is het einde van het verhaal dan toch gekomen.

Een paar jaar geleden vroeg ik aan een Joodse jongen wat hij van de Heilige ark wist, voordat ik het wist antwoorde hij dat hij weleens had gehoord van de ark van Noach. Ik zei hem, nee die bedoelde ik niet. Ik was even verbaasd dat een Joodse jongen niet wist wat de Ark des Verbonds was. Ik legde uit eigen woorden de 'mondelinge overdracht' over de Israelieten al lopende door de woestijn waar op Har Sinai (berg Sinai ook wel aangeduid als Chorev) de Israelieten een openbaring kregen van de Torah, kort gezegd kreeg het volk de opdracht om een kist te maken om daarin de Torah te leggen. Niet zomaar een kist zo valt te lezen in Exodus 25:1-27:19. Om hier toch even iets te laten zien, is het interessant om een video aan te halen.

Een goede oude traditie en ook vereist in het Jodendom is om 3 maal per dag het "Shema Israel" te lezen een gebed op basis van teksten uit de Torah. Daarin staan de wijze waarop men bid, gebedsriemen draagt en de Torah op hoofd, hard en handen bindt. Verder staat hierin dat iedere poort (deur) een Mezuzah (stukje uit de Torah moet bevatten) zodat vooral de mannen continue herrinnerd worden aan de enigen God. Een vast moment in het Jodendom is in de ochtend een het moment is kort na het uit bed komen opgezegd wordt.

"Ik dank U, levende eeuwige Koning

dat Ge in ontferming mijn ziel weer in mij hebt doen terugkeren,

Uw trouw is zo groot.

Mijn God, de ziel die Ge in me hebt gegeven is rein;

Gij hebt haar geschapen, Gij hebt haar gevormd en Gij hebt haar in mij geblazen.

Gij behoedt haar in mij.

In de toekomst neemt Gij haar weer van me weg, om haar eens in mij terug te doen keren.

Zolang die ziel in mij is, sta ik in dank voor U,

Heer mijn God en God van mijn vaderen, Heer van alle gebeuren, Meester van alle zielen.

Gezegend Gij Heer, die de zielen doet terugkeren in dode lichamen."

Deze tekst is dan de Nederlandstalige versie maar standaard is deze in het Hebreeuws. 

Het is niet een 'vanzelfsprekendheid' dat we in de ochtend weer opstaan. Het is een gunst van Boven. In het verleden was (en misschien is) ook binnen het Christendom zo dat er gebed is, meestal echter voor het slapen gaan. Ik kan mezelf niet herinneren dat ik door mijn ouders voorgehouden ben de ochtend met Hem te beginnen, wel aan tafel tijdens het ontbijt werd er gebeden. Heel vroeger bad men zelfs langs het koren veld voordat het koren binnengehaald werd ging men eerst in gebed. We kunnen van het (orthodoxe) Jodendom meer leren dan dat 'we' zouden denken! En ter harte nemen...

Wist je dat vroeger in de kerk mannen en vrouwen in gescheiden banken zaten, vrouwen bijvoorbeeld links en mannen rechts. Oorsprong is het Jodendom waar dit zeker bij de orthodoxen nog steeds gebruikt wordt. In de orthodoxe synagogen is er een afscheiding (bv gordijn) zodat, en nu zeg ik dit maar even in eigen woorden niet naar de vrouwen kan worden gekeken (dat kan de mannen afhouden van de focus op de Torah...) In orthodoxe kerkelijke gemeenten draagt de vrouw een hoed (en uiteraard met ingetogen nette vrouwelijke kleding!) Die hoed kenmerkt(e) de onderdanigheid aan haar man, maar ook de heiligheid van God. Dat onderdanige is natuurlijk vandaag de dag achterhaald, maar je kunt het in het moderne leven nog steeds op een andere wijze invullen. Die invulling ga ik niet 'voorschrijven'.  Ook dit komt weer direct voort uit het Jodendom, waar de vrouw geestelijk trouwens hoger en ontvankelijker geacht wordt in de ogen van God. (voor mannen en vrouwen gelden dus ook religieus andere voorschriften, helaas voor de man, daarvoor zijn de voorschriften strenger...) En een gehuwde Joods (orthodoxe) vrouw afhankelijk van haar afkomst Askenazich of Sefeardisch heeft een hoofdoek of een pruik. Daarmee laat ze ook zien ik ben met hem gehuwd, en ik zal hem trouw blijven. Ja, de huwelijkse trouw... omdat de man uit zal gaan uit zijn gezin waar hij is opgegroeid en een vrouw zal aanhangen en zij zullen samen 1 zijn. Dat klinkt allemaal ouderwets, achterhaald etc. De wijsheid van de Allerhoogste Heer is nooit achterhaald.  We lezen in Genesis (Beresjiet) het eerste Bijbelboek (van de Torah) dat de vrouw uit de man geschapen is en zoals het er staat vlees van mijn vlees en been van mijn been. God gaf Eva aan Adam (los van namen die in het Hebreeuws een betekenis hebben) En God stelde Eva aan Adam voor. (daarvoor had Adam geen vrouw, terwijl God van alle dieren een tweeal mannelijk en vrouwelijk had geschapen) Die onderdanigheid is dus geen 'dwang' dat de vrouw niets meer mag en het keuken en het aanrecht zou hebben en het bed! Dat is nou precies de vrouw zwaar tekort doen. In het jodendom is bijvoorbeeld het hebben van gemeenschap tussen man en vrouw een eis! En zonder meer zijn er echt zowel fysieke als ook geestelijke verschillen tussen man en vrouw: Man en Vrouw schiep God waarbij de vrouw een hulpe is voor de man. Dat klinkt als iets uit slechts een lang verleden. De vrouw is bijzonder en uniek en juist geschapen! En de man heeft haar te behagen. Andersom is het de vrouw die op haar manier dingen toevoegd en niet alleen er is voor de lust.

Wat 'we' of velen vergeten zijn is te leven overeenkomstig de wil van de Eeuwige. En Hij is de heilige God die ons schiep naar Zijn evenbeeld. Ook wij kunnen nog veel leren van bijvoorbeeld de Torah

Lang, lang nagedacht of het niet weer eens tijd zou gaan worden om een column te schrijven, het zijn mega drukke periodes geweest waarbij eerlijk is eerlijk het geloof een wat minder prominente plek kreeg in het dagelijks leven. En vanwege die drukte moest ik plaats maken voor anderen, nog snel momentjes vinden om mijn wekelijkse radioprogramma op te nemen. Nadenken of ik wel zou gaan naar een optreden van Marieke Sleurink waar ik aandacht had besteed in het radioprogramma, maar helaas ben ik zo ontiegelijk druk met werk, hobby en klussen in een ander huis. Het was dan ook best fijn om vorige week even kort (nou ja het was per slot van rekening toch zo bijna anderhalfuur) met iemand bij te kletsen over werk en prive. En die gaf ook stof tot nadenken, dat kan soms heel verhelderend zijn. (effe een mens om dingen mee te delen) Dat doorbrak even de drukte en zo kon ik ook nadenken over : Waar sta ik? Hoe ga ik om met bijvoorbeeld emoties of gevoelens. Een enkele keer raadpleegde ik Chat GPT met vragen hoe zou iemand reageren op.... maar daarna ging ik weer in de snelle draaimolen van het leven verder. Maar het gesprek zette me ook wel even aan het denken. Daarnaast waren er best veel zinnige ontwikkelingen zo in de week tussendoor met vragen over hoe bepaalde dingen er in de toekomst uit gaan zien met een bepaald netwerk waarin ik participeer. Waar gaat dat naartoe? Welke rol kan ik daarin vervullen. En dacht ik met name in nachten nog weleens na over mijn religieuze overtuiging. Wat als mijn wieg had gestaan met ouders uit een andere geloofsovertuiging? Waar had ik dan nu gestaan? Moet je nou echt super religieus zijn of mag het ook wel een 'onsje minder'? Vragen, vragen en nog eens vragen. En daar denk ik toch echt dit weekend eens goed over na.

Het moet van mijn hart en er wordt gezegd: "Maak van je hart geen moordkuil". Nog maar een paar jaar geleden organiseerde ik ergens een tentoonstelling deze ging over de zwarte bladzijdes van onze geschiedenis, de Tweede Wereldoorlog. We dachten dat mensen het wel begrepen zouden hebben dat Jodenhaat niet ok is, maar nu in 2025 denk ik terug aan een onbezonnen jeugd als niet-Jood die nu zoveel jaar later als vader van Joodse kinderen met angst en beven de Jodenhaat ziet toenemen. Antisemitisme in een nieuwe vorm, namelijk Antizionisme. Je zegt niet meer dat Joden slecht zijn... Toch?. Enkele jaren geleden hoorde ik een huiveringwekkend fragment op Radio 1 nota bene. Daarin kwam een antisemitische beller die gewoon zijn antisemitische boodschap live kon brengen met woorden als : "Jodengespuis dat moet worden uitgeroeid", en hij kreeg alle ruimte. Het kan echter erger!  Een Nederlander hing een Israëlische vlag op en werd in elkaar geslagen. Antizionisme omdat je wel met een Palestijnse vlag kunt lopen maar mocht je Zionist zijn dan sta je meteen symbool voor apartheid, bezetting en nu zelfs genocide, terwijl al deze drie rabiate leugens zijn. En je kunt ook zoals ik een Christen-Zionist zijn, maar ook dan ben je doelwit van demonstranten die een hekel hebben aan Israël EN aan Joden zoals wel bleek in Barneveld. Op bepaalde plekken scanderen activisten : "Kindermoordenaars!" bij bijeenkomsten van Christenen voor Israël. Dat die Christenen geen belangenclub zijn voor de staat Israël is voor dergelijke activisten niet relevant. Ze steunen volgens hun....  Terwijl uit onderzoeken blijkt dat de informatiestroom over het aantal doden, de vermeende hongersnood heel erg veel leugens worden verspreid. Zelfs zo extreem dat het NOS journaal er een obsessie voor heeft. (tel maar eens hoeveel keren de naam Gaza of Israël in het nieuws komen, afgezet tegen Sudan (hongersnood) of Iran (regime) Er is een heel Zwartboek aantoont dat de media bewust ophitst vermoedelijk via kanalen gesteund door Qatar.  Bijvoorbeeld de zender Al Jazeera in een groot deel van de Arabische landen verboden (het is bekend dat Hamas achter de zender zit)  En journalisten bij RTL en de NOS die jaren gewerkt hebben voor deze zender in Doha. Terug naar wat deze ophitsing in de media veroorzaakt: 

Intimidatie en geweld! 

Slechts een paar voorbeelden:

De Jodenjacht in Amsterdam, Verstoringen en antizionistische uitlatingen opening Holocaust Museum Ernstige verstoringen lezing en vernieling

Dit is slechts het topje van de ijsberg. Vandaar dat ik mijn radio-uitzendingen van dit weekend (29 augustus - 31 augustus) 2 minuten de zender op 'stil' heb gezet. Als de ernst van deze situatie niet tot ons gaat doordringen dan krijgen we een herhaling van de Jodenvervolging alleen dan 2.0 in een ander jasje! En daar sta ik vanuit mijn eigen religieuze achtergrond en opvoeding tegenop.

We kennen het lijdensverhaal van Jezus Christus als de Zoon van God die naar deze wereld werd gestuurd, om de zonde van de mensheid op zich te nemen. Mensen maken fouten. We kennen de uitspraak wellicht nog wel 'foutje bedankt'. Maar sommige fouten zijn echt FOUT en keurt God af, hij gaf ons wetten als richtsnoer om ons daaraan het houden. Dat is niet zo moeilijk en zo zwaar als je denkt. Toen God de bomen in het paradijs aan ons gaf was er eentje waarvan we niet mochten eten. Dat wisten we, en toch weten we hoe dit afliep. Tja het was immers de slang die Eva vertelde dat het niet zo erg is als we toch van deze vrucht zouden eten. "Maar God heeft gezegd". Zodra wij God's wetten niet meer in acht nemen gaat het fout. Ooit vertelde een dominee over de zondagsrust versus de Joodse Shabbat, dat deze dienaar des woord echt een boodschap had met inhoud dat blijkt wel uit woorden die hij vertelde over het probeersel van de Comnunisten om een 7 daagse werkweek in te voeren.. De mensen hielden dit niet vol. Niet voor niets schiep God de hemel en de aarde in zes dagen en ruste op de zevende dag van al zijn werk. Echte rust zoals je die bijna alleen in het Jodendom kunt ervaren, een Shabbaton houden, 26 uur lang stil zijn met God en tot Zijn eer, geen radio, televisie, krant, werk maar heel je hart aan Hem gewijd. Zodra mensen van Gods wetten zich afkeren ging het fout met ze. De Bijbel schrijft over de slechte steden Sodom en Gomorra die met vuur en zwavel werden verwoest, maar ook over de vrouw van lot die toen ze omkeek veranderde in een zoutpilaar. Of Jonah die naar Nineve moest om daar te spreken, toen hij weigerde slokte een vis hem op. Na berouw en gebed spuugde de Walvis Jonah weer uit. En hij ging naar Nineve. In deze wereld is er meer haat dan immense liefde in deze wereld. Oorlogen zijn er, de hele wereld kijkt nu naar de 'steen des aanstoots' namelijk Jeruzalem en Israël. De obsessie in het nieuws is zo extreem, daarnaast worden er constant leugens verteld over de vermeende genocide en hongersnood dat Israël zou begaan. Er is een zeer duistere macht aan het werk die Gods geliefde en 'verbonden' volk wil vernietigen van deze aarde. Dat probeerden de Egyptenaren, dat probeerden de Spanjaarden, de Duitsers en nu keert de wereld zich tegen de oogappel des Heeren. Hij is het die het verbond met dit volk sloot, Hij en niemand minder! Hij gaf ze hun land! Dit is de belofte die God de Heere met Zijn volk heeft. Ik zal ze talrijk maken, en Hij zal zegenen de mensen die Zijn volk zegenen maar Hij zal de vloek op hen storten die dit volk haten, een indirecte of wellicht zelfs directe haat tegen deze God. 

In deze eindtijd zien veel Joden en Christenen samen uit naar de (weder)komst van de Messias, de beloofde. Oh wat zal het op deze jongste dag mooi zijn als alle doden weer levend worden, en als de zoon des mensen de door de Islam dichtgemetselde Gouden Poort in Jeruzalem zal breken en binnen treden en de tempel zal herstellen. En dan mag het woord van Paulus spreken met de bijzondere woorden: "En zie ik zag een witte troon, en Hij die daarop gezeten..." Zie en aanschouw het Lam Gods, Hij zal de hemel en aarde in alle glorie herstellen met rondom hem de engelen en de zielen van hen die geschreven zijn met hun naam in het Boek, het boek waarvan alleen God de namen kent. Hij komt, Hij komt om de aard te richten. En met je fouten mag je bij Hem komen. Onder : " The Hands of the Healer". Dan mag je het Halleluja aanvangen in gezang en Hem lofprijs en ere geven zowel de Joods als de Griek en anderen die het teken en zegel dragen met Zijn Heilige naam. Of Zijn naam dan God is, Jahweh of de Hebreeuwse naam, Eeuwige. Hij is de Verlosser van alle pijn, verdriet en Hij is het die was, is en komen zal in al Zijn glorie!

De Barmhartige Samaritaan en de betekenis voor nu. (lange tekst!!)

Lucas 10 vers 25 - 37 

In deze tekst word gesproken over de barmhartige Samaritaan, maar om de tekst te begrijpen een paar dingen ten eerste een Samaritaan is iemand uit de landstreek Samaria ligt in het (Bijbelse Israël) maar ook nu nog heet dit gebied Samaria en in het Hebreeuws Shomron. Nu ook vaak aangeduid als de Westelijke Jordaanoever maar om het politieke niet te gaan duiden, kennen we dit dus vanuit de Bijbelse naam Samaria en een inwoner van Samaria is dus een Samaritaan. Nu nog steeds is er een volk dat de Samaritanen worden genoemd Shomeriem wat zoveel betekend als de hoeders van de Thora. De Thora omvat de eerste vijf boeken van Mozes waar ook de Tien Geboden deel van uitmaken. Het verhaal over de Barmhartige Samaritaan kreeg voor mij eigenlijk zijn betekenis pas recent, deze gelijkenis die Jezus vertelde was onder meer de drijfveer van een oom van mijn moeder om in de oorlog een Joodse vrouw op te nemen in zijn gezin en andere gemeenteleden van de kerk op te roepen hetzelfde te doen om zo de kinderen van Israël te redden van de Jodenvervolging. Naast de motivatie op basis van deze gelijkenis moet ongetwijfeld hebben meegespeeld de verbondsbelofte aan Abraham, Isaac en Jacob opgetekend in het eerste Bijbelboek Genesis 15 waar de Heere zelf zicht tot Abraham richt en een eeuwigdurend verbond sluit met hem en alle kinderen na hem, een eeuwigdurend verbond wat nooit is verbroken of gewijzigd. Naast de verbondsbelofte is er ook nog een landbelofte maar deze laat ik hier nu even rusten. 

Barmhartigheid is een moeilijk woord, en wordt eigenlijk niet meer echt gebruikt in het hedendaagse Nederlands. Barmhartig is feitelijk het hebben van een hart dat om de ander geeft, zit iemand slecht in zijn vel dan geef je toch om hem? Tegenwoordig zijn we nogal individualistisch ingesteld, alles draait eigenlijk om 'ik'. Jezus heeft een indringende boodschap die je tweeledig kunt opvatten. Ten eerste de zorg voor elkaar en het allergrootste is dat God omziet naar u/ jou en je bij de hand wilt vatten, Hij zond Zijn Zoon naar de wereld om zo de zonde en schuld in te lossen van de mens, van u van mij en van jou om zo de relatie tussen ons en God te herstellen. Hij is dus barmhartig en genadig! Wat een liefde! Maar er is meer over te vertellen. De aanleiding van de gelijkenis over de Barmhartige Samaritaan begon met de tekst die staat in Lucas 25 de verzen 25 - 28 waar de wetsgeleerde vragen stelden:

"Er kwam een wetgeleerde die Hem (dat is Jezus) op de proef wilde stellen. Hij vroeg: ‘Meester, wat moet ik doen om deel te krijgen aan het eeuwige leven?’ 26 Jezus antwoordde: ‘Wat staat er in de wet geschreven? Wat leest u daar?’ 27  De wetgeleerde antwoordde: ‘Heb de Heer, uw God, lief met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw kracht en met heel uw verstand, en uw naaste als uzelf.’ 28  ‘U hebt juist geantwoord,’ zei Jezus tegen hem. ‘Doe dat en u zult leven.’ 29 Maar de wetgeleerde wilde zijn gelijk halen en vroeg aan Jezus: ‘Wie is mijn naaste?’...".

Ik ga hier nog even dieper op in, de wetgeleerde heeft het hier over het deel hebben aan het eeuwig leven, maar wat is eeuwig leven? De term eeuwigheid op zich is voor ons al niet te begrijpen term. Voor ons heeft alles een begin en einde. Het eeuwig leven is dan dus het beste te vertalen met dat we in geestelijke zin altijd leven ook als ons lichaam niet meer leeft. God blies de geest in de mens en vertelde de eerste mens om niet van de boom te eten waarvan God geboden had dit niet hoeven te doen, we kennen het verhaal. Nadat Eva en ook Adam van de verboden vrucht gegeten hadden ontdekte ze onder meer dat ze naakt waren en vanaf dat moment was de geestelijke band tussen mens en God niet meer zoals God deze oorspronkelijk bedoeld had. De geestelijke band die verbroken wordt ook wel gezien als de dood, precies zoals God gezegd had in Genesis 2 vers 17: "maar van de boom der kennis van goed en kwaad, daarvan zult gij niet eten, want ten dage, dat gij daarvan eet, zult gij voorzeker sterven.". Dat sterven is dus niet de directe dood maar een geestelijke dood tenzij...

Dan komt de barmhartigheid van God die geen lust heeft in de geestelijke dood van de mens, van u van jou maar in het leven met Hem in Eeuwigheid. Ik laat hier de Bijbel spreken: In het Bijbelboek Johanns 3 vers 16 is te lezen:

"Want God had de wereld zo lief dat Hij zijn enige Zoon heeft gegeven, opdat iedereen die in Hem gelooft niet verloren gaat, maar eeuwig leven heeft."

Dat maakt de uitleg van Barmhartigheid eigenlijk nog completer want hier staat dat God, Jezus stuurde om de zonde van de mensen op zich te nemen en door het afwassen van de zonde door Zijn kruisiging op Golgotha en Zijn opstanding drie dagen daarna nam Hij de schuld op zich als de advocaat die ons bij de Hoogste rechter vrij pleit! Die liefde dat is geen liefde waarbij eigen gewin op de voorgrond staat maar zoals de wetsgeleerde op de vraag van Jezus antwoorde wat er in de wet geschreven staat: ‘Heb de Heer, uw God, lief met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw kracht en met heel uw verstand, en uw naaste als uzelf.’. 

Eindigt het hier dan mee? 

Het kortste antwoord is Nee, want nu we zien dat God uit liefde Zijn zoon stuurde om onze schuld en zonde te vergeven is er meer te doen. Dagelijks stilstaan bij deze liefde van God en dagelijks kijken naar : Wie is mijn naaste want dat komt naar voren in de vervolg vraag van de wetgeleerde. Vervolgens komt dan de gelijkenis het verhaal dat Jezus verteld in het 10e hoofdstuk van het Bijbelboek Lucas vanaf vers 30 tot en met vers 36:

"Jezus zei tegen hem: “Iemand daalde af van Jeruzalem naar Jericho, en werd door rovers overvallen. Zij beroofden hem en sloegen hem. Ze lieten hem halfdood liggen en gingen weg. 31 Toen daalde een priester langs die weg af. Hij zag hem, maar liep voorbij. 32 Zo kwam er ook een Leviet bij die plaats. Hij zag hem, maar liep voorbij. 33 Maar een Samaritaan die op reis was, ging naar hem toe. Hij zag hem liggen en kreeg medelijden met hem. 34 Hij kwam bij hem, verbond zijn wonden, goot er wijn en olie op, zette hem op zijn ezel en bracht hem naar een herberg en verzorgde hem. 35 Bij het aanbreken van de dag, gaf hij twee dinar aan de eigenaar van de herberg en zei tegen hem: ‘Zorg voor hem en mocht je meer kosten voor hem maken, dan zal ik je die vergoeden als ik terugkom.’ 36 Wie van deze drie denk je dat de naaste geweest is van degene die in de handen van de rovers viel?” 37 Hij zei tegen Hem: “Die met barmhartigheid bewogen was!” Jezus zei tegen hem: “Ga heen en doe ook zo!”

Typerend in dit verhaal is dat de priester voorbij liep aan de halfdode man, de leviet (dat is iemand uit een van de 12 stammen namelijk de stam van Levi) liep voorbij maar de Samaritaan die pikte hem op en was barmhartig, hij begreep de boodschap van barmhartigheid en liefde. Hoe zit het met ons vandaag? Als er iemand bloedend op straat ligt helpen we of denken we : "Ach die ander zal wel...". Steeds vaker komt het voor dat Joden vandaag de dag aangevallen worden, zich niet meer zichtbaar als Jood over straat durven te begeven, omdat er haat is, haat tegen God en Zijn verbondsvolk. Op die verbondenheid vanuit barmhartigheid kom ik later terug.

Als Saulus die later Paulus werd ons niet had verteld over het evangelie van genade en barmhartigheid was onze staat niet meer dan de geestelijke dood geweest en waren we geneigd God en onze naaste te haatten in plaats van lief te hebben zoals Christus ons heeft lief gehad. Het is natuurlijk geen toevalligheid dat ik op dit verhaal kwam, heel kort schets ik hoe dit verhaal (wat ik als klein jongetje ook al geleerd had) opnieuw bij mij binnen kwam. Ik wil dit verhaal vertellen omdat het de kern van die barmhartigheid van mensen weergeeft, en de wonderen die God deed en nog doet met mensen.

Al een tijdje was het mijn bedoeling om met een groep mensen een reis te maken naar Polen, onder andere naar Krakau en Auschwitz waar zeker in Auschwitz vele Joden op een gruwelijke wijze werden vermoord en in ons land en andere landen als beesten op transport werden gezet om ze af te voeren, in veewagons direct of indirect richting kampen. Zonder in de afschuwelijke details te treden wat ik zag in Auschwitz daar is eigenlijk de dood nog zichtbaar en zelfs voelbaar... 

Op de avond voor vertrek naar Polen las mijn vrouw een stukje in de plaatselijke krant,  dat er Stolpersteine gelegd waren gelegd in het trottoir van een straat in Zeist. En dat er ter nagedachtenis aan de geschiedenis die leidde tot het plaatsen van deze stenen in het trottoir. En een kerkdienst op zondag (de dag van mijn vertrek naar Polen) in deze dienst zo bleek, mijn familie overgekomen uit Canada gaan spreken over hun grootvader, voor zijn oude woning waren deze Stolpersteine (herdenkingsstenen) gelegd. Hij was het die niet getwijfeld heeft om tijdens de oorlog een Joodse jonge vrouw op te nemen in zijn huis. Terwijl hij zelf twee kinderen had en voor de oorlog radiotoestellen verkocht in zijn winkel aan huis. (en later het inzamelpunt was voor de door de Nazi's gevorderde toestellen) De Joodse overleefde de oorlog. Toen ik hoorde van deze dienst en de Stolpersteine van mijn vrouw, dacht ik eerst: 'ach joh dat zal wel een andere familie zijn'. Vast niet de Vissers die ik kende uit Canada. ik was druk met voorbereidingen voor mijn radioprogramma (wat voor zondag nog af moest) en mijn spullen in te pakken voor de reis naar Polen. Mijn vrouw zei: Kijk nog eens goed! Ik keek opnieuw en inderdaad... Dat is de kleindochter en kleinzoon van Hendrik, die de Joodse vrouw in onderduik had genomen. Daarnaast heeft Hendrik velen van de (kerkelijke) gemeente aangespoord om ook Joden op te nemen en te laten onderduiken! Ik legde contact met de predikant van de kerk, en zo ging ik die zondagochtend naar de kerk waar ook Hendrik, zijn zoon, mijn grootouders, mijn ouders lid waren en waar ik in 1974 ter doop gehouden ben. 

Tijdens de dienst volgt in het Engels het verhaal van de kleindochter van Hendrik die het verhaal over zijn daden vertelde waarvoor hij in 1978 de onderscheiding ontving van het museum Yad Vashem in Jeruzalem (zijn naam en dat van zijn vrouw staan gegrafeerd op een steen in Yad Vashem. Yad Vashem is het museum waar alle gruwelijkheden begaan door de Nazi's getoond worden! En waar de namen van hen die vermoord werden genoemd worden, in het Jodendom is dit belangrijk een naam te blijven noemen ook al is deze persoon overleden. Hendrik ontving in 1978 de onderscheiding "Rechtvaardige onder de Volkeren" voor zijn daden. Klein detail is dat hij dit kreeg in 1978, en dat is nou juist ook het geboortejaar van mijn Joods/Israëlische vrouw! Vast en zeker geen toeval. De kleindochter van Hendrik vertelde dat de Joodse vrouw in onderduik de oorlog overleefde maar andere leden van de familie waren minder gelukkig en zij kwamen terecht in de hel van Auschwitz, en werden vermoord. In datzelfde Auschwitz stond ik een week later en liep door een van de gaskamers en op het laadperron waar de selectie plaats vond, wie nog mocht blijven leven en wie direct doorging naar de gaskamer. Een vreselijke gedachte! Dan komt onwillekeurig bij sommige de gedachte : ,Waar was God in Auschwitz? in de eerste plaats een niet te beantwoorden vraag, en in de tweede plaats herinner je dan dat de ellende en de slechte dingen onze eigen keuze zijn. Misschien niet uw of jouw keuze, maar de keuze omdat iemand rijk kan worden, groot kan worden, uit egoïsme of uit pure haat. In elk geval is het veel te eenvoudig om God te beschuldigen van daden, terwijl wij zelf verantwoordelijk zijn voor onze keuzes, woorden en onze daden. Want onze woorden en daden doen ertoe.

De onderduikster in het huis van Hendrik die de oorlog overleefde heeft haar leven lang uit dankbaarheid ervoor gezorgd dat Hendrik en ook zijn zoon (in 1962 emigreerde de familie naar Canada) regelmatig over konden komen naar de familie in Nederland. Zo ook naar mijn vader en moeder, en tijdens die bezoeken was ik dan meestal ook. Ik was echter zo jong dat ik deze verhalen niet wist en ik was als jong kind met andere dingen bezig. Van barmhartigheid en die liefde ligt een diepere gedachte, namelijk verbondenheid. Ik schreef hier al wat over het verbond dat God sloot met het Joodse volk, een eeuwigdurend verbond van grote betekenis was en is. God heeft zijn verbond nooit gebroken. Veel kerkdiensten beginnen of begonnen vroeger in elk geval met het uitspreken van de wellicht bekende zin: "Onze Hulp is in de naam van de Heer, die de hemel en aarde uit niets geschapen heeft, die trouw blijft en nooit laat varen het werk wat Hij aan ons begon". Daarin komt ook die trouw weer naar voren die Hij uitspreekt via de voorganger. Al het begin ligt in Hem, in Zijn woorden maakt hij zich bekend dat Hij om ons geeft en daarvoor Zijn Zoon stuurde om die trouw en verbondenheid met ons als het ware te herbevestigen. In de oude woorden werd vroeger gezegd: Hij heeft geen lust in de dood! Hij roept en houdt ons twee wegen voor in de ene weg waar geen weg met God is, is de (geestelijke) dood en in de andere is de weg naar het Eeuwige leven. En door het herstel door Jezus bloed is er plaats bij God, en mogen we Hem eeuwig groot maken en Hem dienen. Hoeveel is het dan gevraagd om God lief te hebben en de naast als jezelf? 

De barmhartigheid van God is een handreiking naar ons. En een oproep aan ons om deze barmhartigheid op te merken en het aanbod aan te nemen. Hoe vaak vergeten we om te zoeken naar die verbondenheid met de Heere? Hoe vaak is u of jou al voorgehouden : "Zoekt en Gij zult vinden". "Klopt en u zal worden opengedaan"... en dan hebben we het hier niet over de voordeur van je huis maar die van je ziel, de geest die in je lichaam zit. Met de woorden uit de Bijbel wil Hij zich tot je hart richten, met ons beperkte zicht lezen we soms de woorden zonder ze te begrijpen of zonder dat ze impact op ons maken. Ga dan in de binnenkamer en in de stilte lees uit Zijn woorden, laat het op je inwerken en zoek in gebed het contact met God, het is eenvoudiger dan je denkt. Zonder Whatsapp, zonder Instagram of andere socials. De 'hotline' is 24 uur, 7 dagen per week beschikbaar om langs de weg van gebed tot Hem te naderen. Zo roept de Eeuwige onze God ons op om precies dat te doen wat de wetgeleerde antwoorde op Jezus vraag: ‘Wat staat er in de wet geschreven? Wat leest u daar? Het antwoord kennen we al. ‘Heb de Heer, uw God, lief met heel uw hart en met heel uw ziel en met heel uw kracht en met heel uw verstand, en uw naaste als uzelf.’. Sommige voorgangers sluiten de lezing van de wet, de Tien Geboden hiermee ook af als dat waar de hele wet en de profeten aan hangen : Die wet is dan de wet die dan bestaat uit onder meer de Tien Geboden ook wel bekend als leefregels. Daarnaast bestaan er in de eerste vijf boeken van Mozes nog meer geboden en verboden. Sommige van deze geboden zijn uitsluitend van toepassing op het Jodendom. Soms wordt weleens gezegd: "Maar al die wetten die je moet houden zijn toch zwaar en dan moet je dit en mag je dit niet. Zo kun je toch niet leven?". Dat is een menselijke interpretatie we zijn hier ook weer geneigd om dat wat God ons voorschrijft af te doen met allerlei argumenten.

Er is een mooi voorbeeld van iemand die eens op een zaterdag tegen mij zei: Laten we eens Psalm 119 in zijn geheel lezen. Het was iemand van Joodse afkomst waarmee ik nog weleens op de zaterdagen (voor Joden de Shabbat) de wekelijkse Parasha las. De parasha is een deel waarin een tekst staat die verwijst naar wat er in de Torah staat, vergelijk het met een bijbel-lezing volgens een vaste wijze. Dit keer had ik de recente parasha niet bij mij en in het orthodoxe Jodendom is het opzoeken van de wekelijkse parasha op internet niet toegestaan. (dat is een schending van de heiligheid van de Shabbat) De persoon noemde zichzelf Shomer Shabbat wat inhoud dat je de Shabbat naar de letter van de wet hanteert. Ik schreef in het begin al over de "Shomeriem" daar zit ook weer ditzelfde woord in 'hoeders van de wet'. En Shomer Shabbat wil zeggen dat een Jood zich aan de letter van de wet houdt rondom het houden van de Shabbat. Voordat we samen Psalm 119 gingen lezen vroeg de persoon aan mij: "Weet jij wat Mishpatim betekend?". Behalve dat ik direct begreep dat het een Hebreeuws woord was zei ik dat ik dat niet weet. De persoon vertelde me dat het letterlijk betekend: De Wet (Gods) en dat is eigenlijk niets anders dat de Torah waarin deze wetten staan. Ik liep heel even weg om in een andere kamer even te "Googlen" en verbaasd en verrast bleek dit inderdaad deze uitleg te zijn, dat hield ik echter voor mijzelf want ik had even twijfel of deze uitleg wel klopte. Nu moet ik even iets uitleggen omtrent de 'persoon' die ik persoon noem, maar was dat wel een persoon? Want dit contact was louter altijd een gedachte uitwisseling tussen deze persoon en mijzelf en vanuit mijzelf met deze persoon of was het God zelf die een boodschap had? In elk geval zou ik mezelf nooit de vraag hebben gesteld of ik weet wat Mishpatim betekend terwijl ik dit woord totaal niet kende. 

Ik hoor mensen al denken : Ach man! kom op schei toch uit... je hebt vast een klap van de molenwiek gehad! Dan pareer ik dat met een paar dingen: In de eerste plaats is God de Eeuwige die nog steeds dezelfde als in de tijd toen Mozes Gods stem hoorde bij de brandende braamstruik... En een veel recenter voorbeeld is wat prof. dr. Kater vertelde, hij preekte in Zeist een keer vertelde dat terwijl hij op een school als leraar Wiskunde voor de klas stond de Heere Hem riep tot het ambt van predikant. Nu zeg ik: Geloof het of niet, dat is ook het bijzondere van het geloof het meest onverwachte gebeurt waarbij er soms speldenprikjes uitgedeeld worden die je op een pad zetten. 

Terug naar Mishpatiem want dit is nog niet het einde, het einde van een verhaal met hopelijk meerwaarde! De 'persoon' om dat toch maar in die vorm te houden voor het gemak daarmee las ik de 119e Psalm, een zeer lange Psalm. Het oog viel op woorden die ik nu maar even vertaal als : Een groot loflied op het houden van de wet, de geboden!. In deze Psalm is het uiteindelijk met wellicht soms moeilijke woorden de conclusie : Hoe lief heb ik Uw wet, ik wil uw wet met hart en ziel houden. Een paar woorden haal ik hier aan als voorbeeld: Psalm 119 vers 18: "Ontsluit mijn ogen, opdat ik de wonderen van uw Wet zie", en vers 20: "Mijn ziel kwijnt weg van verlangen naar uw rechtsverordeningen te allen tijde". Dan tot slot de verzen 29 tot en met 32: "Houd de weg van leugen verre van mij, wees mij genadig door uw Wet. 30 Ik heb de weg van de waarheid gekozen, uw rechtsverordeningen houd ik mijzelf voor. 31 Ik klamp mij vast aan uw getuigenissen, o HEERE, maak mij niet beschaamd. 32 Ik zal voortsnellen langs de weg van uw geboden, want U hebt mijn hart ruim gemaakt". Dit is een andere kijk dan wat wij nog weleens zeggen dat het leven onder de wet (te) zwaar is. Van Psalm 119 terug naar de essentie van de Barmhartige Samaritaan, waarbij Jezus en soms vergeten we dat Hij een Jood is, wilde met dit verhaal ons meegeven om bewogen te zijn met de ander meedenken. Bij een traan een arm om de ander heen er zijn voor hen die het nodig hebben. Hij leerde daarom de woorden : Heb God lief bovenal en de naaste als jezelf. Toch nog even heel kort verwonderde ik me bij het lezen van die 119e Psalm, want ik verwonderde me echt over wat een liefde de schrijver van deze psalm heeft voor Gods wet, Zijn weg, Hij leert ons om niet gebukt te hoeven gaan onder de last van de wet. In de oude berijmde psalm staat het : Wie heeft lust den Heer te vrezen, het Allerhoogst en eeuwig goed. Hij zal zelf onze leidsman wezen leren hoe we wandelen moeten. Lust kennen we vaak vanuit een andere context, lust in eten maar ook seks ook dat zijn dingen die Hij overigens allemaal geeft, maar in dit geval is het een soort Halleluja: Wat hou ik van mijn Heer, en dan is de wet geen molensteen maar is iets wat je met heel je hart en ziel doet, misschien wel vergelijkbaar zoals je liefde geeft aan je partner en er helemaal voor hem of haar bent. Hij is de Hoogste, Hij draagt de zegenkroon en eens op een dag zul je hem ontmoeten en met heel het hart en ziel Hem eeuwig de lof toezingen. Wat kunnen we uit een psalm ook nu nog veel leren! Oh roep Hem dan aan en luister vanuit je hart naar Hem die alleen lust heeft in het leven. Barmhartig, Goedertieren en Genadig is de Heer onze God! 

Geloof het of niet maar soms zijn we behoorlijk verblind voor het leed van een ander. Onzichtbaar leed dat heerst in de Joodse gemeenschap is zo'n voorbeeld. Vanwege de situatie in het Midden-Oosten worden Joden in Nederland 'aangesproken' op hun ogenschijnlijke verantwoordelijkheid, terwijl ze geen verantwoordelijkheid dragen voor de situatie tussen Gaza en Israël. Een paar schrijnende voorbeelden: Gebedsrol (Mezoeza) die worden verwijderd van de deurposten (uit angst), de keppel niet dragen, of in elk geval maskeren met een Petje eroverheen. Ophitsende en opruiende taal tegen "Zionisten" wat zorgt voor een gevoel van  angst en intimidatie bij Joodse Nederlanders en zelfs fysiek geweld bij de 'pogrom' tegen Israëlische voetbalfans (ze waren Joods...), bekladding van Joodse objecten met 'Rode verf' om bloedschuld op te wekken voor het leed in Gaza. De Israëlische vlag die verbrand word en leuzen als Israhell werden onlangs geuit, en daar is niet tegen opgetreden. Zonder hier een waardeoordeel neer te zetten zijn het een paar kleine voorbeelden die echt gebeuren, en steeds vaker en openlijk antisemitische opmerkingen zoals "Hitler had zijn werk moeten afmaken...". Denk eens na hoe zou jij dat vinden als je dit hoort? En als het gebeurd doet het je wat? En dergelijke uitspraken zijn niet slechts een 'incident'. Joodse studenten voelen zich onveilig op universiteiten omdat er leuzen worden gescandeerd die onder de noemer 'antizionisme' of 'anti-Israel' worden geschaard. Voor veel Joden doet dit herinneren aan de jaren 30 en 40 met als dieptepunt de moord op 6 miljoen Joden. Het Christendom is een aftakking van het Joodse volk en zou wat dat betreft vierkant achter de Joodse landgenoten moeten staan. 80 jaar vrijheid, maar geen vrijheid voor iedereen...