Bewijs & Documentatie

BEWIJS: Analyse Inkomensval (Aangifte 2025)

De Feitelijke Basis

Deze analyse is gebaseerd op de ingediende Aangifte Inkomstenbelasting 2025. Dit jaar dient als het enige zuivere ijkpunt voor de impactanalyse naar 2028. De cijfers tonen aan dat de samenloop van de voorgenomen beleidswijzigingen leidt tot een substantiële inkomensval die de bestaanszekerheid van de doelgroep direct raakt.

De tabel v.1 Definitieve Impactanalyse

Onderzoeksupdate (27 oktober 2026): Tussenstand praktijkenquête

De onderstaande analyses tonen de feitelijke verhoudingen en empirische data binnen de onderzoeksgroep aan:

Samenstelling huishoudens & kwetsbaarheid:
Ruim de helft van de respondenten is alleenstaand (56,4%) en 43,6% woont samen of is gehuwd. Alleenstaanden op het sociaal minimum hebben geen partnerinkomen om het wegvallen van aftrekposten en de daaropvolgende toeslagval op te vangen.

Inkomensverdeling:
Het schrappen van deze fiscale regeling (zorgkostenaftrek) raakt in principe iedere burger die geconfronteerd wordt met niet-vergoede meerkosten, ongeacht de hoogte van het inkomen. Binnen de onderzoeksgroep leeft het overgrote deel echter op of net boven het sociaal minimum (onder € 25.000,-) tot maximaal een modaal inkomen. Voor deze lagere inkomensgroepen leidt de afschaffing tot een gevaarlijke cumulatie en bedreigt dit de bestaanszekerheid en autonomie:

Volledig eigen rekening: Men moet de niet-vergoede meerkosten (in de modelcasus € 2.400,-) voortaan integraal zelf dragen zonder enige fiscale compensatie.
Wegvallen teruggave: De directe belastingteruggave/drempelvoordeel vervalt volledig.
Papieren inkomensstijging: Het toetsingsinkomen stijgt fictief, wat leidt tot een neerwaartse bijstelling van de huur- en zorgtoeslag en het verlies van lokale kwijtscheldingen (gemeentelijke belastingen en waterschapsheffing).
Deze optelsom veroorzaakt in de praktijk de berekende inkomensval van ruim 25% (€ 432,25 per maand / € 5.187,- per jaar), waarmee het bestaansminimum direct wordt ondergraven.

Noodzakelijke zorglast (cumulatie meerkosten):
De opgevoerde posten zijn niet-beïnvloedbaar en niet-vermijdbaar. Het overgrote deel van de respondenten voert structureel niet-vergoede medicatie, medische dieetvoeding, extra was- en kledingslijtage of hulpmiddelen op. Daarnaast is ruim een derde (36,9%) afhankelijk van de aftrek voor medisch noodzakelijk vervoer: structurele reiskosten voor zware medische trajecten (zoals meermaals per week dialyseren, oncologische behandelingen of frequente academische ziekenhuisbezoeken) die buiten de basisverzekering vallen en oplopen tot duizenden euro's per jaar.

Gebrek aan voorlichting (28,7% onwetendheid):
Ondanks de enorme financiële impact per 1 januari 2028 geeft 28,7% van de respondenten aan via dit onderzoek voor het eerst te horen over de voorgenomen afschaffing. Er is sprake van een structureel gebrek aan actieve voorlichting door het Rijk aan direct getroffenen.

Financiële onzekerheid & inkomensval:

Het merendeel van de getroffenen geeft aan zich acute, ernstige zorgen te maken over de naderende inkomensval. Voor huishoudens rond het sociaal minimum loopt het berekende cumulatieve verlies op tot ruim 25% van het besteedbaar inkomen (in de modelcasus € 432,25 per maand / € 5.187,- per jaar).

Status decentralisatie:
Recente ambtelijke toetsing bij gemeenten (waaronder Breda en Utrecht) bevestigt dat lokale overheden geen financiële of ambtelijke capaciteit hebben om de zorgkostenaftrek via de bijzondere bijstand te ondervangen en de verantwoordelijkheid integraal terugwijzen naar de landelijke politiek.

Stapelingsrisico Zorgwetten: Wlz (inkomensafhankelijk) & Wmo (doelgroepbreed)

Door het wegvallen van de persoonsgebonden aftrek stijgt het fiscale verzamelinkomen administratief met € 2.838,-. Dit heeft een direct opwaarts effect op de inkomensafhankelijke eigen bijdragen via het CAK:

Wlz (Zware zorgbehoefte): Voor Wlz-geïndiceerden leidt de papieren stijging van het toetsingsinkomen tot een directe verhoging van de inkomensafhankelijke eigen bijdrage. Hierdoor verdampt de bestedingsruimte nog verder dan de berekende € 5.187,-.
Wmo (Zorg thuis & voorzieningen): Voor de brede groep thuiswonenden met Wmo-ondersteuning vormt deze inkomensstijging een acuut risico bij gemeentelijke draagkrachttoetsen en toekomstige stelselwijzigingen rond het abonnementstarief.
Status in de analyse: PM (Pro Memorie). Aangezien deze stapeling persoons- en indicatieafhankelijk is, is deze post niet gekwantificeerd in het basistotaal. De berekende inkomensval van −€ 5.187,00 per jaar (−25,18%) geldt derhalve uitdrukkelijk als een conservatieve ondergrens.

[ + ] Analyse modelcasus⁠

1. De Administratieve Optische Illusie

Let op de stijging van het verzamelinkomen van € 23.747,- naar € 26.585,-. Fiscaal-technisch ontstaat hierdoor de schijn dat de burger draagkrachtiger is geworden, terwijl de feitelijke liquiditeit niet is toegenomen.

In werkelijkheid is dit inkomen louter administratief "vrijgekomen" omdat noodzakelijke zorgkosten niet langer aftrekbaar zijn. De middelen zijn niet beschikbaar voor consumptie; zij zijn reeds uitgegeven aan medisch noodzakelijke zorg.

2. De Directe Verdamper: −€ 5.187,00

Onderaan de streep wordt de volledige impact van de systeemval zichtbaar. Deze cumulatieve inkomensval is als volgt opgebouwd:

Fiscaal verlies: De belastingteruggave van € 1.007,- verdwijnt integraal.
Netto zorglast: De niet-vermijdbare medische kosten van € 2.400,- moeten nu volledig uit eigen zak worden voldaan, zonder enige fiscale compensatie.
Toeslagen-domino: Door de fictieve stijging van het toetsingsinkomen vervalt de specifieke huurtoeslag-correctie (−€ 400,-).
Lokale heffingen: De kwijtschelding van de waterschapsbelasting (BWB) vervalt op grond van de berekende overschrijding, wat een nieuwe vaste last oplevert van € 700,- (geïndexeerde raming 2028).

3. Conclusie: Impact op de Bestaanszekerheid

Een inkomensval van 25,18% is voor een huishouden rond het sociaal minimum (circa 120% WSM) financieel onmogelijk op te vangen.

Wanneer de directe liquiditeit met ruim een kwart daalt, is het structureel voldoen aan de primaire vaste lasten — zoals huur, energie, zorgpremies en niet-vermijdbare medische kosten — rekenkundig niet langer haalbaar. Dit leidt onvermijdelijk tot acute betalingsonmacht en ernstige zorgmijding.

[+] Toetsingskader impactanalyse

Details Impactanalyse per Categorie

Categorie 110%: De directe armoedegrens

Voor deze groep betekent een val van € 5.187,00 dat de basisbehoeften direct in het gedrang komen. De inkomensval is hier groter dan de jaarlijkse budgettaire ruimte voor onvoorziene kosten. Lokale minimaregelingen kunnen dit gat niet dichten.

Categorie 120%: De kwijtscheldingsval

Op dit niveau zorgt de papieren stijging van het inkomen naar € 26.585,00 ervoor dat men boven de grens voor kwijtschelding van gemeentelijke belastingen en waterschappen uitkomt. Men moet dus méér betalen met een budget dat feitelijk is gekrompen.

Categorie 130%: De 'werkende armen' & chronisch zieken

Deze groep wordt onevenredig geraakt in haar beperkte draagkracht. Door het vervallen van de fiscale aftrek van zorgkosten (€ 2.838,00) wordt hun financiële positie aanzienlijk verslechterd. Zij bevinden zich tussen wal en schip: enerzijds komen zij niet in aanmerking voor aanvullende ondersteuning, anderzijds beschikken zij over onvoldoende middelen om de stijgende lasten zelfstandig op te vangen.

[+] Verantwoording & Bronvermelding

De getoonde analyse is gebaseerd op de volgende brondata:

Bron 1: Aangifte Inkomstenbelasting 2025 (Fiscale nulmeting).
Bron 2: Fiscale prognose 2028 (Berekening toetsingsinkomen en belastingdruk).
Bron 3: Impactanalyse Toeslagen (Vaststelling gestapelde inkomensval).

Conclusie

Deze analyse toont aan dat de samenloop van beleidswijzigingen leidt tot een onhoudbare aantasting van de bestaanszekerheid. Waar in officiële ramingen koopkrachtmutaties van 1% tot 2% al aanleiding geven tot politieke reparaties, toont dit dossier een reële inkomensval van ruim 25% voor chronisch zieken rond het sociaal minimum.

Reguliere indexaties kunnen deze fundamentele achteruitgang niet compenseren; de financiële ruimte wordt structureel afgebroken. Burgers worden door deze bezuiniging onevenredig zwaar belast op basis van een niet-vermijdbare medische noodzaak. Daarmee tast het schrappen van de zorgkostenaftrek de essentie van de maatschappelijke zorgplicht van de overheid aan.

[+] Officiële Bronnen & Wetgeving

VN-verdrag Handicap: De relevante artikelen (19 en 28 inzake zelfstandig leven en adequate levensstandaard).

Grondwet Artikel 1 & 20: Juridische onderbouwing van het gelijkheidsbeginsel en de zorgplicht van de Staat.

Kamerstukken 2026: Officiële publicaties en parlementaire registraties over de herverdeling van zorgbudgetten sinds januari 2026.

De Mechaniek

Het vervallen van de persoonsgebonden aftrek voor zorgkosten (€ 2.838,00) vormt de spil van deze fiscale verschuiving. Dit leidt tot een papieren stijging van het inkomen, met ingrijpende netto financiële gevolgen:

De Onzichtbare Zorglast: Een post van € 2.400,00 aan noodzakelijke medische kosten en dieetkosten die voorheen deels fiscaal werden erkend, moet vanaf 2028 volledig netto uit eigen middelen worden voldaan.
Fiscale Wijziging: Het vervallen van de aftrekpost resulteert in het wegvallen van de reguliere belastingteruggave (€ 1.007,00).
De Toeslagen-Paradox: Door het kunstmatig hogere toetsingsinkomen vervalt tevens de huurtoeslag-correctie (€ 400,00).
Cumulatie van Lasten en Inkomstenverlies: De financiële positie wordt enerzijds beïnvloed door het vervallen van de tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten (€ 219,90). Anderzijds ontstaat een nieuwe lastendruk door de lokale heffingen en waterschapsbelasting (geraamd op € 700,00 in 2028). Waar in de nulmeting op basis van de toenmalige draagkracht nog sprake was van een toegekende volledige kwijtschelding, vervalt dit recht door de papieren stijging van het inkomen. Hierdoor verschuift deze heffing integraal naar de vaste lasten.

Impactanalyse: De Liquiditeitsval

Voor huishoudens met een inkomen tussen 110% en 130% van het sociaal minimum is een cumulatieve inkomensval van circa € 5.000,- per jaar (ongeveer 20% tot 25% van het besteedbaar inkomen) financieel niet op te vangen.

Het Risico: Het plotseling wegvallen van deze liquiditeit vergroot het risico op structurele betalingsachterstanden en problematische schulden.
Woonzekerheid: De stapeling van deze maatregelen raakt daarmee indirect de woonzekerheid. Bij een structurele betalingsachterstand van drie maanden kan een verhuurder conform de wettelijke procedures overgaan tot ontbinding van het huurcontract. De analyse laat zien hoe fiscale beleidswijzigingen een direct causaal verband houden met dit risico op huisuitzetting.

Bronvermelding & Verificatie

Alle gepresenteerde cijfers zijn direct herleidbaar naar geverifieerde Belastingaangiften 2025 en officiële beschikkingen. De identiteit van de bron is bekend, maar wordt uit privacyoverwegingen niet gepubliceerd. Deze data-integriteit (vastgelegd in tabel 'V1: Definitieve Impactanalyse') is leidend voor de prognose naar 2028 en vervangt alle voorgaande ramingen.

Verantwoording & Bronnen - Ambtelijke & Parlementaire Documentatie

De feitelijke onderbouwing van dit dossier is verankerd in officiële registraties en formele correspondentie met de Tweede Kamer der Staten-Generaal:

Document I (Ontvangstbevestiging): Brief d.d. 24 maart 2026 vanuit de Griffie plenair / Bureau Wetgeving (Kenmerk: 2026Z05892 / 2026D13387).
Document II (Formele notificatie): Brief d.d. 7 april 2026 (Kenmerk: 2026D12920).
Document III (Besluit tot doorzending): Schriftelijke bevestiging d.d. 15 april 2026 vanuit de vaste commissie voor Financiën (Kenmerk: 2026Z05892 / 2026D17713).
Document IV (Status doorzending): Brief d.d. 27 juli 2026 vanuit de Griffie plenair / Bureau Wetgeving (Kenmerk: 2026Z16518 / 2026D37477).
Document V (Commissieregistratie september 2026): Formele registratie ten behoeve van de commissiebehandeling (Kenmerk: 2026Z17182 / 2026D43404).
Document VI (Formeel Commissiebesluit agendering): Schriftelijk besluit d.d. 18 september 2026 van de vaste commissie voor Financiën tot formele agendering en behandeling bij het commissiedebat Fiscaliteit (Kenmerk: 2026Z16518 / 2026D44450).
Document VII (Commissiebesluit VWS 30 september 2026): Formeel besluit van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport tot agendering en toedeling aan het commissiedebat Langdurige Zorg / Wmo (Kenmerk: 2026Z18983 / 2026D47431).
Document VIII (Agendering vaste commissie Financiën 1 oktober 2026): Formele opname op de agenda en toedeling ter inhoudelijke behandeling bij het commissiedebat over het belasting- en toeslagenstelsel (Kenmerk: 2026Z16518 / 2026D44450).
Document IX (Inbreng Commissiedebat VWS 2 december 2026): Officiële parlementaire status en document inbreng (Kenmerk: 2026Z18983 / 2026D47431) ten behoeve van de mondelinge behandeling tijdens het commissiedebat Langdurige Zorg / Wmo op 2 december 2026.
Document X (Formele registratie & doorzending vaste commissie Financiën d.d. 27 oktober 2026): Brief vanuit de Griffie plenair / Bureau Wetgeving (Kenmerk: 2026Z23111 / 2026D53305) betreffende de reactie m.b.t. afschaffing zorgkostenaftrek d.d. 25 oktober 2026, met opname in het centrale informatiesysteem en doorzending ter behandeling naar de vaste commissie voor Financiën.

Parlementaire status & Behandeling

Toezegging commissie:
De vaste commissie voor Financiën bevestigde op 15 april 2026 schriftelijk dat de ingebrachte data-analyses ter voorbereiding op het commissiedebat over Fiscaliteit (24 juni 2026) zijn doorgezonden naar de woordvoerders.
Procedurele voortgang & Agendering najaar 2026:
Nadat het dossier tijdens het debat van 24 juni 2026 nog niet plenair aan de orde kwam, is het dossier opnieuw formeel ingebracht. Dit leidde in september en oktober 2026 tot officiële agenderingen door de vaste commissie voor Financiën (belasting- en toeslagenstelsel) en de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS). Het dossier is onder kenmerk 2026Z18983 / 2026D47431 formeel toegewezen aan het commissiedebat Langdurige Zorg / Wmo op 2 december 2026.

Data-verificatie & Validatie

Rekenmodel:
De analyses zijn gebaseerd op de feitelijke Aangifte Inkomstenbelasting 2025 en actuele empirische enquêteresultaten. De modelcasus toont de doorwerking naar inkomensafhankelijke toeslagen, heffingskortingen en gemeentelijke regelingen conform de geldende fiscale wetgeving en beleidsvoornemens.
Inzage:
De onderliggende, geanonimiseerde data en berekeningen zijn voor parlementariërs, ambtelijke instanties en persredacties op verzoek beschikbaar via het formele verificatieprotocol.
Privacy:
Ter bescherming van de persoonlijke levenssfeer worden individuele medische en fiscale gegevens niet integraal online gepubliceerd. Alle conclusies steunen op controleerbare wettelijke parameters en officiële Kamerstukken.

Page updated

Google Sites

Report abuse