Terwijl de vakbonden momenteel aan de onderhandelingstafel vechten tegen de grote, herkenbare bezuinigingen op de (AOW), WW of WIA, blijft er een maatschappelijke tijdbom in de lopende politieke besluitvorming volledig onbesproken. Voor kwetsbare individuen en gezinnen op het sociaal minimum of met een inkomen tot € 25.000 betekent deze politieke stilte een acute, verzwegen inkomensval die de persoonlijke autonomie en bestaanszekerheid direct ondermijnt.
De zorgkostenaftrek is in de kern geen nichebeleid, maar een nationale fiscale regeling die wettelijk is verankerd voor iedere burger. Juist daarom is de huidige politieke stilte rondom de afschaffing ervan zo veelzeggend.
In het publieke debat roepen politici steevast dat burgers de officiële kanalen moeten volgen om gehoord te worden. De praktijk laat echter zien hoe hardnekkig een dringend nationaal dossier—dat de bestaanszekerheid en autonomie van chronisch zieken direct raakt—wordt doodgezwegen. Terwijl de tijd verstrijkt en de maatschappelijke urgentie elke dag groter wordt, blijft een inhoudelijke politieke reactie stelselmatig uit.
Wie professioneel opereert met een waterdichte cijfermatige onderbouwing én de expliciete steun van 6.205 burgers, stuit in Den Haag vooral op een muur van administratieve processtappen. Hoewel documenten achter de schermen procedureel worden doorgestuurd, blinkt het politieke systeem uit in inhoudelijke inertie. Dit bewijst dat de formele wegen zijn vastgelopen en dwingt tot onderzoeksjournalistiek om de institutionele verantwoordelijkheid alsnog op te eisen.
Chronologische weergave radiostilte en selectieve reacties vanuit Den Haag:
Om de structurele aard van deze radiostilte inzichtelijk te maken, vindt u hieronder de exacte chronologie van onze formele correspondentie met de politieke fracties. Tot op heden is op geen van deze gedocumenteerde brandbrieven een inhoudelijke of feitelijke reactie gekomen:
• 11 februari: Formele brandbrief verzonden aan het CDA. Resultaat: Brief doorgezet naar adviseur / Ministerie van Financiën (inhoudelijke reactie uitgebleven).
• 27 februari: Formele brandbrief verzonden aan de VVD. Resultaat: Brief verzonden.
• 3 maart: Reactie ontvangen van de VVD. Resultaat: De fractie verantwoordt de afschaffing met het standpunt dat burgers de aftrek onrechtmatig invullen. De staatssecretaris stelde daarentegen vast dat er geen sprake is van opzet, maar van een ingewikkelde fiscale materie. De maatregel dient als dekkingsbron voor defensie, vergrijzing en hervormingen in de sociale zekerheid zo stelt de VVD.
• 4 maart: Formele brandbrief verzonden aan PvdA-GroenLinks PRO (Progressief Nederland) . Resultaat: Onbeantwoord.
• 26 maart: Formele brandbrief verzonden aan D66. Resultaat: Onbeantwoord.
• 3 mei: Formele brandbrief verzonden aan de SP. Resultaat: Onbeantwoord.
• 7 Juni: Formele brandbrief verzonden aan de Tweede Kamer fracties, Ministerie VWS en Ministerie van Financiën. Resultaat: Lopend.
• 11 juni: Resultaat (update 11 juni): Inhoudelijke reactie ontvangen van CDA-fractiemedewerker Emar Kronenburg. De partij erkent de gebrekkige overheidsvoorlichting, maar negeert ons expliciete devies om de zorgkostenaftrek voor elke burger te behouden. Het CDA schuift de verantwoordelijkheid onrealistisch af op lokale gemeenten. Uit het landelijke onderzoek van NRC (26 april 2026, 'Zorgbezuiniging raakt honderdduizenden chronisch zieken en gehandicapten') blijkt echter dat gemeenten dit onmogelijk kunnen opvangen: er is een landelijk gat van € 268 miljoen en gemeenten waarschuwen zelf voor onuitvoerbaarheid en rechtsongelijkheid. De partij vaart hiermee blind mee op de gevaarlijke koers van het kabinet-Jetten en miskent het destructieve fiscale domino-effect (inkomensval tot 30%) volledig. Opvolging hiervan wordt zorgvuldig overwogen.
De politiek laat de gedocumenteerde analyses omtrent de aantasting van de bestaanszekerheid grotendeels onbeantwoord. Waar de VVD de afschaffing puur verdedigt als dekkingsbron, negeert het CDA ons devies voor behoud en vaart het mee op de gevaarlijke koers binnen het kabinet-Jetten. Door te blijven geloven in de illusie van gemeentelijke compensatie—ondanks de harde feiten uit ons dossier en het onderzoek van NRC (26 april 2026)—miskent men de bewuste politieke keuze. Als we de sociale zekerheid in Nederland willen beschermen, moet dit mechanisme nu worden gekeerd voordat het de grond onder de voeten van burgers definitief wegslaat.
In de praktijk betekenen de landelijke plannen een directe achteruitgang voor chronisch zieken en mantelzorger. Door het volledig afschaffen van de zorgkostenaftrek "formeel een algemene fiscale regeling die openstaat voor iedere burger" worden zij geconfronteerd met een inkomensval die voor de zwaarst getroffen groep oploopt tot een kwart van het besteedbaar inkomen.
Terwijl het kabinet-Jetten prioriteit geeft aan begrotingsdiscipline, voltrekt zich dieper in het regeerakkoord een afbraak van het levensonderhoud voor chronisch zieken. Fundamentele rechten worden niet langer als zodanig behandeld; de zorgplicht van de overheid wordt gereduceerd tot een sluitpost op de rijksbegroting.
Op 3 maart 2026 stelde coalitiepartner VVD in correspondentie, naast hervormingen in de AOW, WIA, WW en defensie-uitgaven:
"Het belangrijkste blijft dat chronisch zieke Nederlanders er niet onevenredig op achteruit gaan."
De feiten uit onze impactanalyse bewijzen het tegendeel van deze belofte: een inkomensval van 25,18% is de definitie van een onevenredige vernietiging van de bestaanszekerheid voor chronisch zieken met gemiddelde zorgkosten.
Het financieren van collectieve ambities door te bezuinigen op mensen met een noodzakelijke zorgbehoefte schendt de zorgplicht van de overheid. Deze koers leidt niet tot een kortdurend tekort, maar ondermijnt stelselmatig de financiële zelfstandigheid van kwetsbare burgers. Tegelijkertijd stopt de fiscale aftrek voor mantelzorgers, waardoor de druk op de samenleving en de informele zorg onhoudbaar oploopt.
De sanering van de zorgkostenaftrek is geen neutrale boekhoudkundige operatie, maar een bewuste beleidskeuze die de bestaanszekerheid van chronisch zieken direct opoffert aan budgettaire doelstellingen.
Zorgkostenaftrek: Het dossier
Impactanalyse: De ontmanteling van fiscale erkenning van noodzakelijke zorgkosten.
De samenloop van beleidswijzigingen per 1 januari 2028 resulteert in een ongekende aantasting van wettelijk verankerde rechten. Op basis van feitelijke fiscale data (Aangifte 2025) is een directe inkomensval van 25,18% (€ € 5.187,00 ) vastgesteld.
De Aangifte 2025 vormt het onweerlegbare fundament voor deze simulatie van een destructieve kettingreactie. Door de cruciale post zorgkostenaftrek weg te bezuinigingen, de wettelijke Tegemoetkoming arbeidsongeschikten te schrappen én de verhoging van het verplicht eigen risico naar € 460,- volledig door te berekenen, verliest een wettelijk recht zijn effectiviteit. In deze integrale berekening resulteert dit in een directe inkomensval van € 5.187,00, wat neerkomt op een koopkrachtverlies van 25,18%. Het opofferen van noodzakelijke zorgbehoeften om gaten in de rijksbegroting te vullen, leidt bij chronisch zieken met gemiddelde zorgkosten tot een fundamentele schending van de zorgplicht.
Onze analyse toont aan dat het kabinet-Jetten de zorgplicht feitelijk heeft gedegradeerd tot een sluitpost. Door de zorgkostenaftrek volledig uit het fiscale stelsel te schrappen, ontneemt de overheid chronisch zieken het wettelijke recht op erkenning van hun noodzakelijke lasten.
Voor een chronisch zieke met gemiddelde zorgkosten resulteert dit in een voorspelde inkomensval van ruim een kwart van het besteedbaar inkomen. Dit is geen incidentele bezuiniging, maar een structurele opheffing van de financiële bescherming. Hiermee wordt het fundament van de zorgstaat niet alleen uitgehold, maar doelbewust gesaneerd ten koste van de bestaanszekerheid en autonomie..
Deze integrale berekening is conservatief; verdere inflatie-effecten en fiscale herzieningen voor 2028 zullen de feitelijke druk op de bestaanszekerheid alleen maar verder verzwaren.
De Analyse: Een weloverwogen beleidskeuze
De huidige wijzigingen zijn geen technisch gevolg, maar het resultaat van een bewuste herverdeling. Door het schrappen van deze aftrekpost wordt het belastbaar inkomen kunstmatig verhoogd. Dit activeert een kettingreactie waarbij toeslagen en aanvullende regelingen wegvallen. Juist huishoudens met een variabele zorgvraag worden geconfronteerd met een disproportionele daling van hun besteedbaar inkomen, wat in gangbare koopkrachtanalyses die uitgaan van gemiddelden onzichtbaar blijft.
De kern van deze inkomenscrisis ligt in een kettingreactie. Door het schrappen van de zorgkostenaftrek wordt het belastbaar inkomen kunstmatig verhoogd. Dit zorgt ervoor dat toeslagen en lokale regelingen (gedeeltelijk) wegvallen. De eerste steen die valt, vernietigt de rest van de financiële basis.
De Impact: Calculatieve Uitsluiting
De overheid hanteert fictieve gemiddelden, waardoor een inkomensval die in de onderzochte casuïstiek oploopt tot € 5.187,00 per jaar buiten het politieke debat blijft. Dit definiëren wij als calculatieve uitsluiting: door de werkelijke kosten onzichtbaar te maken, wordt de bestaanszekerheid van een specifieke groep beleidsmatig genegeerd.
Inperking Bestedingsruimte
Wanneer noodzakelijke zorgkosten niet langer fiscaal worden erkend, ontstaat een feitelijk verlies dat in de onderzochte casuïstiek (vastgelegd Aangifte 2025) exact 25,18% aan besteedbare ruimte bedraagt. Dit percentage is inherent variabel en fluctueert mee met de jaarlijkse zorgafname. Bij een inkomen rond € 20.000,- bruto is het hiermee met recht niet langer haalbaar om de vaste lasten (huur, zorg, energie.) en overige eerste levensbehoeften te dekken. Dit tast de kern van de menswaardigheid aan: het vermogen om zelfstandig in het eigen onderhoud te voorzien en de persoonlijke autonomie te behouden. Dit vormt een schending van de materiële gelijkheid: terwijl miljarden worden gealloceerd aan militaire doeleinden en reserves, wordt de autonomie van chronisch zieken gesaneerd.
Schijnbare inkomensstijging
Het systeem creëert een papieren werkelijkheid. Het schrappen van de zorgkostenaftrek is een kunstmatige inkomensmutatie die direct kan leiden tot het verlies van de fiscale teruggave, het (gedeeltelijk) wegvallen van toeslagen én uitsluiting van gemeentelijke regelingen en kwijtscheldingen. Deze cumulatie van verliezen veroorzaakt een volledige verdamping van de financiële draagkracht.
Systemische erosie van de rechtsstaat
De verschuiving van een landelijke waarborg naar gedecentraliseerde beleidsvrijheid resulteert in institutionele rechtsongelijkheid. Doordat de rechtsbescherming afhankelijk is geworden van lokale kaders, ontstaat een situatie waarin gelijke gevallen ongelijk worden behandeld op basis van de wettelijke vrijheid (beleidsvrijheid) binnen een gemeentegrens.
De enorme variabiliteit in zorgkosten per individu maakt het besteedbaar inkomen volkomen onvoorspelbaar. Zonder de stabiele basis van de landelijke fiscale zorgkostenaftrek valt de financiële draagkracht bij elke stijging. Voor burgers die niet exact aan de statische lokale inkomensnormen voldoen, ontbreken juridisch geborgde procedures voor maatwerk, waardoor zij buiten de reikwijdte van de bestaande sociale vangnetten zullen vallen.
Onder het kader van decentralisatie is de regie op de stapeling van zorgkosten volledig weggevallen. Doordat gemeenten opereren binnen hun eigen beleidskaders, is de toegang tot ondersteuning onvoorspelbaar geworden.
Zolang de rijksoverheid geen structurele fiscale borging biedt, blijven huishoudens afhankelijk van een systeem zonder consistente rechtsbescherming. Terwijl de formele gelijkheid op papier blijft bestaan, neemt de materiële ongelijkheid in de praktijk toe; de bestaanszekerheid wordt hier opgeofferd aan een louter boekhoudkundige operatie.
De beschreven effecten roepen fundamentele vragen op over de naleving van het gelijkheidsbeginsel zoals vastgelegd in Artikel 1 van de Grondwet, evenals het VN-Verdrag Handicap.
Wanneer structurele beleidskeuzes leiden tot financiële uitsluiting van een specifieke groep op basis van hun zorgbehoefte, ontstaat een spanning tussen formele wetgeving en feitelijke uitkomsten.
Dit vraagt om een herbeoordeling van de wijze waarop gelijke behandeling in het huidige stelsel wordt gewaarborgd.
Door het wegvallen van de fiscale compensatie vervalt de juridische erkenning van zorgkosten als aftrekpost. Wanneer de informele zorg hierdoor niet langer financieel geborgd is, dwingt dit tot een onvermijdelijke verschuiving naar zwaardere en kostbaardere professionele zorg. Hiermee wordt de houdbaarheid van het zorgstelsel direct aangetast. Het resultaat is geen besparing, maar een verschuiving van kosten naar de publieke sector.
Om de bestaanszekerheid van chronisch zieken en mensen met een beperking te garanderen, dient het huidige regeerakkoord op de volgende punten te worden gecorrigeerd:
Stopzetting van de Inkomensmutatie: Het belastbaar inkomen mag niet langer kunstmatig worden verhoogd door het schrappen van noodzakelijke zorgkosten. Fiscale correctie moet plaatsvinden vóórdat het verzamelinkomen wordt vastgesteld, om een kettingreactie in toeslagen en alle overige inkomensafhankelijke regelingen, gemeentelijke voorzieningen en zorggebonden eigen bijdragen (Wmo/Wlz) te voorkomen.
Herintroductie Landelijke Waarborg: De financiële compensatie voor variabele zorgkosten dient te worden onttrokken aan de gedecentraliseerde beleidswillekeur en te worden teruggebracht naar een uniforme, landelijke fiscale regeling. Hiermee wordt tevens de rechtswaarborg hersteld en de huidige ongelijkheid in de toegang tot zorgcompensatie beëindigd.
Ter handhaving van het gelijkheidsbeginsel geldt elke beleidsmatige achteruitgang voor burgers die afhankelijk zijn van zorgcompensatie als een discriminatoire schending van de constitutionele zorgplicht.
De Vergelijking: waar de nationale economie tijdens de Coronacrisis met 3,8% kromp, bewijst de calculatieve werkelijkheid van dit dossier een persoonlijke inkomensval van ruim 25% voor chronisch zieken met een gemiddelde zorgkostenaftrek.
De Inbreuk: Het opleggen van een ruim factor 10 hogere last (25,18%) aan uitsluitend deze doelgroep bestempelt hen als een minority target.
De Grens: Aangezien de grens van menswaardigheid reeds bij de eerste euro achteruitgang wordt overschreden, is elke daling onder de 0-lijn een directe schending van het gelijkheidsbeginsel.
De kern: Wij pleiten voor een transitie van discretionaire compensatie naar fiscale autonomie. Bestaanszekerheid is geborgd wanneer burgers niet langer aangewezen zijn op variabele (lokale) regelingen, maar kunnen rekenen op een stabiel, voorspelbaar en juridisch geborgd fiscaal fundament.
Het doel van dit onderzoek is het blootleggen van de feitelijke gevolgen voor de bestaanszekerheid en het waarborgen van de autonomie van chronisch zieken. Bestaanszekerheid is geen gunst, maar een fundamenteel recht dat uitsluitend gewaarborgd is bij een voorspelbaar en juridisch geborgd fiscaal fundament